

|
تحقیق پرمحتوایی که کلودیاوالیس درارتباط باذهنیت افرادمبتلا به اوتیسم وارائه شواهدی مشخص از آنها انجام داد پرده از این پدیده مرموز برداشت .
نقشه ذهنی حنانه چند روز قبل از ورود او به 13 سالگی کشف شد . والدین و درمانگران ، کارشناسان تغذیه و معلمین او سالهای زیادی را صرف مقدمه سازی برای این کار کرده بودند آنها مسئولیت سنگینی راجهت بهبودحس تعادل ، ادراک حسی و سلامت عمومی او تقبل کردند وکار درمانی ، فیزیوتراپی وحمایت عاطفی ازاورادرسطح بالایی انجام دادند ، اماتااواخرسال 2005 نتیجه مشخصی برای رسیدن به هدف مطلوب حاصل نشد. حنانه که از لحاظ گفتاری محدود به ادای آواهای نامشخص ، تکرار عبارات وبیان فاقد ادراک بود بعنوان یک مورد اوتیستیک عمیق تشخیص داده شد وپزشکان تصور میکردند که او به احتمال زیاد از لحاظ ذهنی عقب مانده است اما در آن روز اکتبر پس از آنکه کار با صفحه کلید کامپیوتر مخصوصی به حنانه آموزش داده شد او ثابت کرد که همه در اشتباه هستند . مارلین چادویک یک رئیس بخش تعلیم و تربیت مؤسسه ارتباطات تسهیل شده دانشگاه سیراکوس واقع در شهر نیویورک از حنانه پرسید : آیا چیز دیگری هست که بخواهی بگویی ؟ این در حالی بود که چادویک سعی میکرد مچ دست راست حنانه را بگیرد و مادرش نیز نظاره گر بود در این زمان حنانه که به نظر می رسید از یادگیری خواندن و نوشتن ناتوان است به آرامی این جمله را تایپ کرد ، من مادر را دوست دارم . اکنون پس از یک سال ونیم حنانه با معلم خود در کنار میز کامپیوتر کوچکش در خانه خود واقع در حومه نیویورک می نشیند . ارتباطات تسهیل شده یک بحث جنجال برانگیز است (منتقدین اغلب می گویند که در واقع فرد تسهیل کننده است که ارتباط برقرار میکند ) اما این فرایند به راستی زندگی حنانه را متحول ساخت . از آن زمان دیگر حنانه وقت زیادی را صرف دیدن سریال های کودکانه و داستانی نمیکند درعوض او در حال گذراندن دروس زیست شناسی ، جبر وتاریخ باستانی دبیرستان است . مربی او تونت یاکوب میگوید : خیلی سریع برای ما معلوم شد که او نه تنها قادر به نوشتن است بلکه اطلاعات زیادی نیز دارد . در طول سالها سکوت به نظر می رسید که حنانه اطلاعات زیادی را در ذهن خود ذخیره کرده بود . دختری که فاقد گویش بود دامنه لغت وسیع وحتی حس شوخ طبعی ومهارت های ناشناخته ای داشت . یک روز وقتی که یاکوب صفحه ای از کتاب ریاضی را که شامل 30 سئوال پیچیده و دشوار بود به حنانه نشان داد ، حنانه با یک نگاه پاسخ تمام سی سئوال را تایپ کرد . یاکوب که شگفت زده شده بود پرسید حنانه مگر تو حافظه تصویری داری ؟ حنانه تایپ کرد : بله حنانه همانند بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم شدیداً نسبت به صداها حساس است تا حدی که او کلیه صحبت هایی را که در گوشه دیگر از خانه صورت میگیرد بخاطر می سپارد که این امر منبع اغلب ذخیره های ذهنی او است . او همچنین به محرکهای بینایی بیش از حد حساس است . حنانه مستقیماً به اشیاء خیره می شود از این رو او به تصاویر محیطی خارق العاده خود متکی است . کشف توانایی حنانه برای ایجاد ارتباط او را قادر ساخته که هوش خود را به جریان بیندازد اما نقطه تاریکی وجود دارد او به نحو دردناکی ازابتلای خودبه اوتیسم آگاه است . با علم به این قضیه او می نویسد این واقعیت دردناک است . بیش از 60 سال پس از آنکه اوتیسم نخستین بار توسط یک روانپزشک آمریکایی بنام لئوکانر توصیف شد هنوز هم سئوالات بسیاری در ارتباط با این اختلال پیچیده مطرح است علل این بیماری همانند علل بروز ناگهانی و تسریع شده آن در کشورهای آمریکا ، ژاپن ، انگلیس ، دانمارک و فرانسه هنوز نامشخص هستند اما باگذشت زمان به آرامی بسیاری از افسانه ها در مورد اوتیسم کنار گذاشته می شوند چرا که دانشمندان تصویر واضح تری از آنچه درون مغز و جسم افراد مبتلا به اوتیسم می گذرد بدست آورده اند همچنین بسیار از افرادی که مبتلا به اوتیسم شدید بوده اند همانند حنانه قادرند تجربیات خود را ارائه دهند اطلاعات زیر می توانند سبب شگفتی شما شوند : اوتیسم تقریباً همانند سرطان بسیاری از بیماری هاست که عوامل ایجادکننده مختلفی دارند کاملاً روشن است که در شدت علائم اوتیسم طیف گسترده ای از اختلال عمیق تاگونه های خفیف مثل سندرم آسپرگروجود دارد که در این سندرم توانایی عقلانی بطور کلی زیاد ولی ادراک اجتماعی کم است بنابراین اکنون پزشکان اصطلاح طیف اختلالات اوتیستیک را ترجیح می دهند . اما دانشمندان هنوز تردید دارند که زیر گونه های مختلفی وجود دارد که شامل یک نوع با آغاز زود هنگام ویک نوع همراه با پسرفت است که حداکثر تا دو سالگی خود را نشان می دهد . در گذشته تصور می شد که اوتیسم یک بیماری مربوط به مخچه باشد – ناحیه ای در پشت مغز که فعالیت های حسی و حرکتی را هماهنگ میسازد . اوتیسم در واقع یک بیماری انتشار یابنده است که شبکه ارتباطی اعصاب مغزی را در بر میگیرد . توزیع ماده سفید مغز (رشته های عصبی که بخشهای مختلف مغز را به هم متصل میکند ) در این افراد غیر عادی است . اما هنوز مشخص نشده که چه میزان از این درگیری عامل و چه مقدار از آن نتیجه اوتیسم است . سیستم ایمنی احتمالاً نقش مهمی را در ایجاد حداقل برخی از انواع اوتیسم ایفا می کند این یافته روشهای پیشگیری و درمان جدیدی را برای اوتیسم مطرح می سازد . بسیاری از نشانه های اوتیسم نظیر حرکات چرخشی ، تکان دادن سر ، تکرار بی پایان عبارت بنظر می رسد مکانیزم های تقلیدی باشند نه رفتارهای وابسته به سیستم عصبی ، سایر نشانه های شناخته شده نظیر فقدان عاطفه و ناتوانی در دوست داشتن ، امروزه بعنوان نواقص ایجاد ارتباط محسوب می شوند . این امر ممکن است ناشی از شیوع بالای عقب ماندگی ذهنی در این افراد نیز باشد . درمان اوتیسم هم اکنون با روشهای جدید ادامه می یابد اما درمانگران در حال یافتن بهترین روشهای مداخله برای درمان اوتیسم هستند در حالیکه اوتیسم عموماً یک چالش در سراسر زندگی است موارد متعددی گزارش شده اند که کودکانی که در سنین اولیه ابتلای آنها به اوتیسم تشخیص داده شده و مورد درمان قرار گرفته اند بعداً علایم اوتیسم را نشان نداده اند . یک رویداد عجیب دکتر توماس اینسل مدیر انجمن ملی سلامت ذهنی (NIMH) که در حال حاضر بودجه بسیاری از تحقیقات اوتیسم در ایالات متحده را تأمین میکند زمانی را بخاطر میآورد که این بیماری بندرت تشخیص داده می شد . او می گوید وقتی برادرم در بیمارستان اطفال هاروارد در سال 1970 تحت مراقبت بود آنها یک کودک مبتلا به اوتیسم را پذیرش کردند و مدیر بیمارستان تمام دستیاران بیمارستان را دعوت بدیدن این پدیده نمود . او گفت شما باید حتماً این مورد را ببینید . چرا که چنین چیزی را دوباره نخواهید دید . افسوس که او در اشتباه بود . طبق اطلاعات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC) در آتلانتا امروزه از هز 106 کودک آمریکایی یک نفر در طیف اختلالات اوتیسم قرار می گیرد این رقم دو برابر آمار 10 سال قبل و ده برابر آمار یک نسل قبل است . علیرغم اینکه برخی نسبت به این آمار و ارقام تردید دارند اما دو تحقیق که اخیراً توسط CDC انجام شده حکایت از افزایش وحشتناک این پدیده دارد. کسی نمی داند که چرا بروز این بیماری تا این حد افزایش یافته است آگاهی عمومی و تلاش برای تشخیص زودرس بیماری مطمئناً نقش مهمی در این امر دارد . چرا که در گذشته به بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم برچسب عقب مانده ذهنی یا دیوانه زده می شد و این کودکان در مراکز درمانی از نظرها دور می ماندند . اما عوامل محیطی نیز احتمالاً به این جهش کمک کرده است . برای اینکه پرده از اسرار این اختلال و اختلالات مشابه برداشته شود دولت فدرال آمریکا اعتبارات مربوط به تحقیق اوتیسم را در دهه گذشته سه برابر (تا 100 میلیون دلار) با این وجود در مقایسه با رقم 500 میلیون دلاری که برای سرطان کودکان صرف می شود رقم ناچیزی است چرا که تعداد افراد مبتلا به اوتیسم بسیار بیشتر از سرطان است . در مرکز سلامت محیطی و پیشگیری از بیماری های کودکان در دانشگاه کالیفرنیا در داویس یک سم شناس بنام ایزاک پسا مطالعاتی را در ارتباط با نمونه های مو ، خون ، ادرار و بافت 700 خانواده مبتلا به اوتیسم انجام می دهد او بر روی 17 فلز باقیمانده حشره کش ها ، به مواد مخدر و سایر سموم آزمایش انجام می دهد در مارس امسال پسا نتایج مطالعات خود را منتشر کرد که نشان داد حتی مقادیر اندک جیوه موجود در واکسن هایی که با تایمروزال نگهداری میشوند می تواند بی نظمی هایی را در سیستم ایمنی سلولی حداقل در نمونه های آزمایشگاهی ایجاد کند . اما او به تایمروزال که اکنون از واکسن های کودکی حذف شده بعنوان عامل اصلی نمی نگرد . احتمالاًٌ هیچ عاملی مثل عوامل محیطی نمی تواند باعث اوتیسم شود وهیچ ژن خاصی را نمی توان پیدا کرد که اوتیسم را ایجاد کند . در واقع اغلب محققین بر این باورند که اوتیسم از ترکیب آسیب پذیری ژنتیکی و عوامل تشدید کننده محیطی ناشی می شود . قل همسان کودکی که مبتلا به اوتیسم است 60 تا 90 درصد شانس ابتلا به اوتیسم دارد و ابهام کمی در مورد آسیب پذیری به ASD در برخی خانواده ها وجود دارد خواهر یا برادر کودک مبتلا به اوتیسم حدود ده درصد شانس ابتلا به اوتیسم دارد و ابهام کمی در مورد آسیب پذیری ASD دارد . دانشمندان ژنتیک نقاط مشکوکی روی کروموزم های 2-5-7-11-17 یافته اند اما احتمالاً تعداد زیادی از ژنها در این امر دخیل هستند . دیوید آمارال رئیس بخش تحقیق (MIND) مؤسسه تحقیقات بیماری های حسی – عصبی میگوید ما تصور میکنیم انواع متنوعی از اوتیسم ها را داشته باشیم که هر یک از آنها علت وژن مخصوص به خود را دارد . آمارال سرپرست تحقیقات MIND جهت جمع آوری داده های بالینی رفتاری و اطلاعات ژنتیکی مربوط به 1800 کودک مبتلا به اوتیسم می گوید یک هدف مهم توصیف زیر گونه های اوتیسم است . آقای اینسل مسئول NIMH می گوید اقدام به تشخیص ژنتیکی زمانی که شما صحبت از چهار یا پنج سندرم مختلف میکنید دشوار است . آیا تمام تشنجها ناشی از یک نوع بیماری است در این صورت آیا کودکانی که از نظر پیشرفت جسمی و ذهنی تا 5/1 سالگی طبیعی هستند ولی بعداً دچار سیر فقرایی می شنوند بعنوان موارد جداگانه باید بحساب آیند ودر مورد تعداد زیادی از کودکان مبتلا به اوتیسم که مشکلات شدید گوارشی دارند و تعداد زیادی که به اختلالات سیستم ایمنی مبتلا هستند آیا زیرگونه های مختلفی از اوتیسم می باشند . آماران و همکارش خانم جودی وان دی واتر معتقدند که آنها در شرف دستیابی به یک اکتشاف عظیم در مورد منشأ حداقل یکی از انواع اوتیسم هستند که به احتمال قوی زمینه خانوادگی دارد آنها پادتن های غیر عادی را در خون کودکان خانواده هایی که الگویی از ASD داشته اند وبیشتر در مادرانی که بیش از یک کودک مبتلا به اوتیسم داشته اند را کشف نموده اند . این پادتن هافی الواقع در مقابل پروتینهای مغز جنین تحریک می شوند . آمارال اخیراً در مورد این یافته خود گزارش علمی ارائه داده است او در حال کار کردن بر روی فرضیه ای است که می گوید این آنتی بادی ها احتمالاً رشد مغز را بصورتی متحول می کند که منجر به اوتیسم گردد . اگر در این امر درست باشند می تواند منجر به آزمایش خون مادر و بکارگیری یک روش درمانی بنام پلاسما فرض شود که خون مادر را از پادتن ها تصفیه میکند آمارال میگوید اگر به شما بگویم با این روش می توان از ابتلای حداقل 20% (بیست درصد) از کودکان مبتلا به اوتیسم جلوگیری کرد حتماً شگفت زده می شوید . اما فعلاً نمیخواهیم امیدهای واهی ایجاد کنیم مغز اوتیستیک علت اوتیسم هر چه باشد تردیدی وجود ندارد که مغز کودکان کوچکتر مبتلا به اونیسم اشکال غیر عادی دارد . مغز این افراد در ابتدا تمایل به رشد بیش از حد دارد . در مطالعاتی که بر پایه (MRI) و خواندن نوار انجام شده یک متخصص اعصاب بنام اریک کورشن ERICCOURCHESnE در بیمارستان کودکان سان دیه گو نشان داد که علیرغم اینکه مغز کودکان مبتلا به اوتیسم هنگام تولد اندازه طبیعی دارد تا دو سالگی بویژه در لوب های پیشانی رشد سریعی پیدا میکند او میگوید در 4 سالگی کودکان اوتیستیک مغزشان اندازه مغز طبیعی یک کودک 13 ساله را دارد . این رشد غیر طبیعی در دخترها بیشتر هم است . او می گوید به دلایل ناشناخته از هر 5 کودک مبتلا به اوتیسم یک نفر مؤنث است . مطالعات جدیدتری که توسط آمارال و همکارانش انجام شد نشان داد که آمیکدال ، ناحیه ای از مغز که در ارتباط با رفتار اجتماعی است نیز اندازه بزرگی پیدا میکند آمارال معتقد است که این یافته با افزایش اضطراب در 80% افراد مبتلا به اوتیسم در ارتباط است . دکتر مارتاهربرت نورولوژیست اطفال در هاروارد سال گذشته گزارش کرد که ماده سفید اضافه در مغز کودکان مبتلا به اوتیسم توزیع خاصی دارد . نواحی موضعی بیش از حد ارتباط دارند در حالیکه ارتباطات نواحی دوردست مغز ضعیف شده است . نیمکره های راست وچپ مغز نیز ارتباط ضعیفی دارند. این بدان معناست که راه های ارتباطی موضعی زیادی وجود دارد اما در مسافت های دور ارتباط کم است این مشاهده توسط مطالعات تصویربرداری برای بررسی فعالیت مغز درافراد اوتستیک تأیید نشد. مارسل جاست رئیس مرکز تصویر برداری ادراک مغزی کارنگی ملون در پیتس بورگ پنسیلوانیا میگوید مطالعاتی که توسط MRI انجام شده فقدان هماهنگی بین نواحی مختلف مغز رادر افراد مبتلا به اوتیسم نشان می دهد مارسل جاست تعداد زیادی از افراد 15-35 سال اوتیستیک با ضریب هوشی نرمال را اسکن کرده است اودرحالیکه فعالیت مغزی این افراد را مانیتور می کند به آنها میگوید که در مورد مسائلی فکر کنند او میگوید آنچه ملاحظه می کنید این است که فعالیت مغز این افراد در نواحی مختلف در یک زمان کم وزیاد نمی شود یعنی فقدان تطابق در مغز دیده می شود در اوتیسم هر ناحیه از مغز صرفاً کار خودش را انجام می دهد چنانچه اختلال در ارتباط درون مغزی نتیجه اوتیسم یا علت آن فرض شود چه چیز مبهم خواهد ماند ؟ شاید تمام راههای عصبی اضافه همانند عروق خونی زائد در اطراف قلب فردی است که از حمله قلبی رنج میکشد این امر نشانه تلاش بدن برای حرکت کردن به سمت یک مشکل است ویا شاید رشد غیر عادی مغز پاسخی به تحریک سیستم ایمنی باشد محققین دانشگاه جان هاپکینز دربالتی مور، ماریلند شواهدی یافتند که نشان می دهد مغز افراد اوتیستیک درگیر نوعی التهاب مزمن است . مشخص شده است که افراد مبتلا به اوتیسم از مغزشان به شیوه های غیر معمول استفاده میکنند آنها خصوصیات الفبا رادربخشی از مغزشان بخاطر میسپارند که بطور معمول اشکال را فرآیند سازی میکند این افراد تمایل دارند مراکز بینایی واقع در پشت مغز رابرای کارهایی که معمولاً توسط کورتکس جلوپیشانی انجام می شود بکارگیرند آنها اغلب بجای اینکه به چشم های فردی که سخن می گوید بنگرند به دهان اوخیره می شوند . آمی کیلین روانپزشک مرکز مطالعات کودکان درپیل میگویدافراد مبتلا به اوتیسم در مسائل عاطفی اجتماع مثلاً نگاه طولانی یک مادرتمرکزنمیکنندبرعکس آنهابه مسائل فیزیکی مثل دهان درحال حرکت توجه می کنند. آیا این تفاوت هانوعی اختلال زمینه ای را منعکس میکند یااینکه تأثیرات ضعیف برخی مشکلات اساسی ترهستند . کسی نمی داندامااین حقیقت که دخالت زودرس نتایج بهتری رابرای کودکان مبتلابه ASD بهمراه داردمی تواندنشانه ای باشدکه چنین آناتومی و فعالیت عجیب مغزی ثانویه است وشایدحتی قابل پیشگیری نیز باشد مطالعاتی بااین هدف که آیادرمان زودرس می تواندبه طبیعی ساختن مغزاین افرادکمک کنددردانشگاه یورک درتورنتوآغاز شده است اما نتایج این مطالعات احتمالاً سال ها بعد معلوم میشود شاید بدترین سرانجام برای فرد مبتلا به ASD این است که هوش فعال آنها در بدنی باشد که مشاهده آن برای دیگران دشوار است مایکل مرزنیخ متخصص اعصاب دانشگاه کالیفرنیا ، سانفرانسیسکودرموردیک پسربچه اوتیستیک تحقیق کردکه قادرنبودصحبت کندویاحتی بیش ازچنددقیقه برروی کاری تمرکز کند ، درحالیکه ازوضعیت خودآگاه بوداوشهرهای زیبایی می نویسد مرزنیخ ازخودمی پرسدکه چه تعدادکودک اوتیستیک درچاهی زندگی میکنندکه کسی قادر به شنیدن صدایشان نیست . خوشبختانه درمورد حنانه صداوافکارش شنیده شداززمانیکه اوتایپ کردن راآموخت توانست تعدادی ازکلمات رابیان کند بله ، خیرولغت کلیدی من تاآرزوهایش رابیان کندتمام اینها برای والدینش شگفت انگیزبود مادرش میگوید به من گفته شده بودازاودست بکشم وبه زندگیم برگردم امااووهمسرش اکنون درفکر فرستادن اوبه دانشگاه هستند . |

آبله مرغان بیماری عفونی شایع دوران کودکی است . دوره نهفتگی بیماری (زمان ورود عامل بیماری زا تا زمان بروز علائم)14 تا 21 روز بوده و علائم خفیف و سبکی دارد. برخی از بیماران ممکن است سردرد و تب خفیفی داشته باشند، در حالی که در اغلب موارد ، علامت خاصی به جز ضایعات پوستی خارش دار دیده نمی شود. ضایعات جلدی بیماری اغلب نقاط بدن را پوشانده و حتی ممکن است در دهان، مقعد یا حتی داخل گوش هم ایجاد شوند. این ضایعات به صورت دانه های کوچک ظاهرشده و خیلی سریع به تاولهای کوچک خارش دار تبدیل می شوند . تا زمانی که این ضایعات جلدی وجود دارند کودک آلوده بوده و می تواند بیماری را انتقال دهد. در صورتی که بیمار ضایعات جلدی را به شدت بخاراند جای این ضایعات به صورت فرورفتگی های کوچک در سطح پوست می ماند.
آبله مرغان بیماری چندان جدی نیست. هرچند در برخی موارد می تواند باعث التهاب بافت مغز ( انسفالیت ) یا درگیری کبد ( بیماریReye) شود.
نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
1- برای کاهش خارش می توانید مقداری از لوسیون کالامین را روی ضایعات بمالید و یا مقداری بی کربنات سدیم را داخل آب گرم ریخته و کودک را با این آب شستشو دهید؛
2- کودک را تا حد امکان از سایر کودکان دور نگه دارید و تا زمانی که پوسته ضخیم روی ضایعات نیفتاده اجازه ندهید به مدرسه یا مهد کودک برود؛
3- برای اطمینان از ابتلاء کودک به آبله مرغان به پزشک مراجعه کنید؛
4- قرمزی و تورم ضایعات جلدی می تواند نشانه عفونت باشد، در صورت مشاهده این علائم هرچه سریع تر با پزشک مشورت کنید؛
5- اگر کودک تب دار است یا از درد گردن شاکی است هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید.
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
- در صورتی که ضایعات عفونی شده باشند، پزشک یک کرم ضدعفونی کننده تجویز می کند؛
- در صورتی که خارشِ شدیدِ ضایعات باعث بی خوابی کودک شده باشد، ممکن است پزشک یک داروی آرامبخش تجویزکند.
اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک خود انجام دهید:
- اگر هنوز کودک را پوشک می کنید ، کهنه بچه را زود به زود عوض کنید و هر وقت ممکن است کودک را باز بگذارید تا ضایعات ، خشک شده و زودتر پوسته ببندد.
- ناخنهای کودک را کوتاه نگه دارید و حتی الامکان مانع شوید که کودک ضایعات را بخاراند.
علائم احتمالی:
- هر سه تا چهار روز یک بار تاولهای جدید در قسمت های مختلف بدن ظاهرمی شود. ضایعات ، اغلب ابتدا از تنه شروع شده و سپس به صورت ، بازوها و پاها گسترش یافته و سرانجام پوسته می بندند؛
- خارش شدید؛
- تب و سردرد؛
- یبوست؛
کودک مبتلا به یبوست مدفوع را به سختی دفع می کند و ممکن است هنگام دفع ، دچار درد شود. در دوران شیرخوارگی به علت مصرف شیر مادر یا ( شیرخشک ) یبوست کمتر دیده می شود. اما پس از شروع غذاهای جامد، ممکن است به دلیل کمبود میوه ها و سبزی های تازه در رژیم غذایی و همچنین عدم مصرف مایعات به مقدار کافی ، یبوست بروز کند.
اگر کودک هنگام رفتن به دستشویی علایمی از بیقراری و ناراحتی نشان نمی دهد و مدفوع او آن قدر سفت و خشک نیست که سبب ناراحتی او شود، مبتلا به یبوست نیست . همچنین اگر به علت ابتلا به یک بیماری ، کودک تب کند یا دچار استفراغ شود، بروز یبوست طبیعی است ، زیرا برای جبران کمبود آب بدن ، روده ها شروع به جذب آب مدفوع کرده و مدفوع خشک می شود.
آیا این مشکل جدی است ؟
معمولاً یبوست مشکلی جدی نیست و با کمک یک رژیم غذایی پرفیبر ( مثل سبزیجات ، غلات و میوه ها ) برطرف می شود. یبوست مزمن ممکن است به دلیل مشکلاتی که بعدها ایجاد می کند جدی تلقی شود. وجود خون در مدفوع ممکن است به دلیل یک مشکل زمینه ای مهم باشد و به همین دلیل همیشه باید مورد بررسی قرار گیرد.
نخستین اقداماتی که می توانید انجام دهید:
1- اگر کودک شما از رفتن به دستشویی خودداری می کند و از درد هنگام اجابت مزاج شکایت دارد ، قوام و ظاهر مدفوع را بررسی کنید؛
2- اگر کودک از درد شکم شاکی است ، برای رد تشخیص احتمالی آپاندیسیت، قسمت تحتانی و راست شکم را معاینه کنید.
فشار مختصر در این قسمت ممکن است موجب دردی مبهم در این ناحیه شود. همچنین وجود دردی تیز در شکم ، در صورت بلند کردن ناگهانی و سریع دست می تواند دلیل وجود آپاندیسیت باشد؛
3- در صورت وجود درد هنگام اجابت کودک، وجود خون در مدفوع و همچنین شک به آپاندیسیت، هرچه سریع تر به پزشک مراجعه کنید.
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
- پزشک ممکن است یک مُلین خیلی ملایم که ضرری برای کودک نداشته باشد تجویز کرده و همچنین برای داشتن یک رژیم غذایی مناسب توصیه های لازم را بکند ؛
- اگر پزشک به وجود شقاق ( ترک) مقعد، که ناشی از دفع مدفوع سفت و خشک است ، شک کند ، کودک را معاینه کرده و در صورت وجود شقاق یک مُلیـّن ملایم تجویز می کند.
اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک خود انجام دهید:
- هرگز بدون توصیه پزشک از ملین استفاده نکنید ، زیرا داروهای ملین باعث تنبلی روده و کاهش حرکات آن می شوند؛
- نگذارید کودک برای مدت طولانی در دستشویی بنشیند؛
- تا حد امکان از غذاهای پرفیبر در رژیم غذایی کودک استفاده کنید، مثل سبزی ها و میوه های تازه و نان سبوس دار؛
- در صورتی که پزشک داروی ملین تجویز کرده ، دارو را دقیقاً مطابق دستور استفاده کنید
دیفتری یک عفونت باکتری جدی و بسیار مسری است و علائمی مشابه گلودرد همراه با سرفه ایجاد می کند: اگر دیفتری به طور مناسب درمان نشود ممکن است عفونت گسترش یابد، همچنین سم میکروب روی قلب و اعصاب اثر گذاشته سبب نارسایی قلبی و فلج عضلات اندام ها می شود. یک غشای خاکستری کاذب بر روی لوزه ها و جدار حلق تشکیل می شود و اگر این جدار به داخل مجرای تنفسی گسترش یابد، ممکن است تنفس مشکل شود. البته شیوع این بیماری به دلیل گسترش پوشش واکسیناسیون( واکسن سه گانه: دیفتری، کزاز، سیاه سرفه) در کشور، بسیار کاهش یافته تا حدی که می توان این بیماری را ریشه کن شده محسوب کرد.
نخستین اقداماتی که شما می توانید در صورت ابتلای کودک انجام دهید:
1- دیفتری به ندرت به طور خود به خود در یک فرد اتفاق می افتد و اغلب به طور همزمان در جامعه دیده می شود. بنابراین در صورتی که کودک شما واکسینه نشده، مراقب اپیدمی دیفتری باشید و در اولین فرصت نسبت به واکسیناسیون اقدام نمائید؛
2- لوزه ها را از لحاظ تورم و وجود غشای کاذب خاکستری رنگ بررسی کنید؛
3- در صورت شک به دیفتری سریعاً با پزشک خود مشورت کنید یا کودک را به نزدیکترین بیمارستان برسانید.
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
پزشک در صورت تشخیص دیفتری کودک را به بیمارستان اعزام می کند. در آنجا آنتی بیوتیک های قوی برای کودک تجویز خواهد شد و در صورت وجود مشکل تنفسی ، تراکئوتومی انجام می شود. تراکئوتوم یک اقدام جراحی است که در طی آن لوله ای داخل مجرای تنفسی گذاشته شده و مجرا باز نگه داشته می شود تا تنفس بتواند از طریق این لوله انجام شود.
اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک انجام دهید:
- ابتدا لازم است با مسئولین بهداشتی همکاری کرده و تمام تماس های کودک را با افراد دیگر شناسایی کنید تا مسئولین بتوانند این افراد را از لحاظ ایمنی بررسی کنند؛
- حتی پس از ابتلا به این بیماری باز هم کودک به یک واکسیناسیون کامل علیه دیفتری نیاز دارد، زیرا بیماری به تنهایی ایمنی لازم را به کودک نمی دهد.
علائم احتمالی:
تب خفیف، گلودرد، سرفه و خشنونت صدا، سردرد، بزرگی لوزه ها و غشای کاذب خاکستری رنگ برروی لوزه ها.
مونونو کلئوز عفونی
تب غده ای یا مونونوکلئوز عفونی یک بیماری ویروسی است که با علائمی مشابه آنفلوانزا شروع می شود مثل آبریزش از بینی، گلودرد، سردرد، درد استخوان و احساس خستگی. در موارد کمی از بیماری، بثورات ( ضایعات ) جلدی کوچکی مشابه سرخجه دیده می شود. این بیماری نسبتاً شایع است و بیشتر در نوجوانان و جوانان دیده می شود. کودکان نیزممکن است به این بیماری مبتلا شوند اما شدت بیماری در آنها کمتر است. مانند سایر بیماری های ویروسی، این بیماری نیز درمان مشخص ندارد و باید دوره بیماری که حدوداً یک ماه طول می کشد، سپری شود. پاسخ بدن به این بیماری به صورت بزرگ شدن غدد لنفاوی بدن و همچنین گاه به بزرگی طحال دیده می شود. این علائم به خودی خود خطرناک نیستند و طحال نیز، که بخشی از سیستم لنفاوی بدن است، پس از برطرف شدن بیماری به اندازه طبیعی بر می گردد.
این بیماری علی رغم علائم آن، بیماری خطرناکی نیست. اما چون علائمی شبیه برخی بیماری های دیگر دارد، باید برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید.

علائم احتمالی:
آبریزش از بینی، گلو درد، سردرد و درد بدن، غدد لنفاوی متورم، که اغلب در گردن دیده شده و همراه با تب است، افسردگی واحساس خستگی و ضعف، بثورات جلدی که مانند سرخجه از پشت گوش شروع شده و در صورت و پیشانی نیز گسترش می یابند.
نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
1- در صورتی که غدد لنفاوی گردنی متورم بوده و تب وجود داشته باشد باید به این بیماری مشکوک شد. اگر درجه حرارت بالا باشد می توانید از شربت استامینوفن استفاده کنید؛
2- تا زمانی که تشخیص قطعی داده نشده کودک را از سایر افراد خانواده جدا کنید زیرا این بیماری مسری است؛
3- در صورت شک به این بیماری به پزشک خود مراجعه کنید.
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
پزشک برای اطمینان از تشخیص بیماری یک آزمایش خون درخواست می کند. این بیماری ممکن است فقط با یافتن پادتن های ضد ویروس در خون تشخیص داده شود. توصیه های لازم در دوره بیماری جداسازی کودک از سایرین و استراحت کافی است. درمان دیگری لازم نیست.
اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک انجام دهید:
- پس از دو تا سه هفته ممکن است کودک به اندازه کافی برای رفتن به مدرسه بهبود یابد اما بهتراست تا یک ماه از انجام فعالیت های بدنی شدید خود داری کند؛
- در صورت وجود تب برای جلوگیری از کاهش آب بدن، مایعات فراوان به وی بدهید؛
- این بیماری ناتوان کننده است و امکان دارد تا بهبودی کامل کودک 6 ماه طول بکشد؛
- این ویروس ممکن است در طی دو سال پس از ابتلای اولیه به تب غده ای مجدداً بروز کند. در صورت عود مجدد علائم با نگرانی از این مورد، با پزشک خود مشورت کنید.
آنفلوانزا
آنفلوانزا، مانند سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است که درمان مشخصی ندارد و حدود 3 تا 4 روز طول می کشد. در صورتی که یک عضویت ثانویه ایجاد نشود، درمان در تمام موارد مشابه سرماخوردگی است . بروز عوارض در این بیماری نادر است. با این حال به دلیل کاهش مقاومت طبیعی بدن در طی بیماری، احتمال بروز یک عفونت ثانویه مثل عفونت گوش میانی، برونشیت یا سینوزیت وجود دارد. همچنین آنفلوانزا در کودکان مبتلا به آسم و بیماری های تضعیف کننده مثل بیماری قند خطرناک است.
علائم احتمالی:
آبریزش از بینی، گلودرد، سرفه، حرارت بالای 38 درجه، لرز، سردرد و درد استخوانی، اسهال، استفراغ یا تهوع، ضعف و خستگی.
نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
1- درجه حرارت کودک را هر3 تا4 ساعت یک بار اندازه گیری کنید و اگر تب پس از 36 ساعت پائین نیامد با پزشک تماس بگیرید؛
2- کودک را خوابانده و به او شربت استامینوفن بدهید؛
3- مایعات فراوان به کودک بدهید؛
4- اگر قبل از علائم آنفلوانزا، بثورات جلدی ظاهر شوند، ممکن است کودک مبتلا به سرخک باشد نه آنفلوانزا؛
5- در صورت پائین نیامدن تب پس از 36 ساعت، بدتر شدن حال عمومی پس از 48 ساعت و یا شک به سرخک با پزشک خود مشورت کنید. همچنین مراقب عفونت های ثانویه باشید. در صورت بدتر شدن سرفه ممکن است پنومونی ( عفونت ریوی) ایجاد شده باشد، وجود گوش درد می تواند نشانه عفونت گوش میانی ، و وجود ترشحات چرکی زرد رنگ از بینی می تواند نشانه سینوزیت باشد.
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
در صورت وجود عفونت های ثانویه، پزشک آنتی بیوتیک مناسب تجویز خواهد کرد.
اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک انجام دهید:
- کودک را در اتاق گرم نگه دارید. بهتر است تا زمان بالا بودن تب، در بستر استراحت کند؛
- اگر پس از سپری شدن دوره بیماری، درجه حرارت کودک مجدداً بالا رفت و کودک استفراغ کرد، فوراً با پزشک خود مشورت کنید زیرا ممکن است علت بروز این علائم یک وضعیت نادر ولی خطرناک باشد.

زردی علامتی از یک بیماری زمینه ای است و سبب زرد رنگ شدن پوست و سفیدی چشم ها می شود. این وضعیت به دلیل حضور رنگ دانه زرد صفراوی در خون ایجاد می شود. این رنگ دانه به طور طبیعی بر اثر تخریب سلول های قرمز خونی پیر شده ایجاد می شود. اما در برخی بیماری ها، این رنگ دانه در خون تجمع یافته و سبب زرد شدن رنگ پوست می شود، برخی شرایط احتمالی که سبب بروز این وضعیت می شوند عبارت اند از : هپاتیت ( التهاب کبد) ، انسداد یا ناهنجاری در مجاری صفراوی، و برخی از انواع کم خونی .
تغییر رنگ پوست اغلب با تیره شدن ادرار همراه است. این پدیده به این علت اتفاق می افتد که رنگ دانه انباشته شده در خون به داخل ادرار سرریز می کند. همچنین ممکن است همراه این علائم ، مدفوع نیز کمرنگ شود ؛ زیرا دیگر رنگ دانه ای برای تیره کردن رنگ مدفوع روده وجود ندارد.
زردی همچنین در یک سوم نوزادان در طی هفته اول بعد از تولد دیده می شود. این زردی ،" زردی فیزیولوژیک " نام دارد. تقریباً در تمام این نوزادان هیچ بیماری زمینه ای وجود ندارد وعلت بروز آن تنها این است که کبد و دستگاه گوارش کودک در حال تطابق یافتن با زندگی خارج رحمی است. زردی فیزیولوژیک در نوزادانی که شیرمادر می خورند بیشتر دیده می شود و بعد از بررسی های لازم توسط پزشک ، اغلب نکته نگران کننده ای یافت نمی شود.
علائم احتمالی:
زرد رنگ شدن پوشت و سفیدی چشمها، ادرار قهوه ای تیره ، مدفوع کمرنگ ، تهوع و کاهش اشتها.
نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
1- در صورت زرد شدن پوست کودک و ادرار و مدفوع ، کودک را جهت یافتن تغییر رنگ بررسی کنید؛
2- در صورتی که کودک بدحال و بی اشتهاست، جهت جلوگیری از کم آب شدن بدن به وی مقادیر زیادی مایعات بدهید؛
3- بهداشت را در مورد کودک کاملاً رعایت کنید ؛ زیرا ممکن است کودک شما مبتلا به هپاتیت باشد که مسری است؛
4- در صورت وجود زردی در کودک هرچه سریع تر با پزشک خود تماس بگیرید. کودک مبتلا به زردی باید حتماً توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا مقادیر بالای "بیلی روبین" ( ماده ای دفعی است که در اثر تجزیه گلبول های قرمز در کبد تولید می شود و از طریق مدفوع دفع می شود ) در خون می تواند به ارگانهای داخلی آسیب برساند، همچنین هر نوع بیماری زمینه ای باید تشخیص داده شود:
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
- پزشک بیماری های زمینه ای را تشخیص داده و آنها را به طور مقتضی درمان می کند. اگر کودک مبتلا به هپاتیت باشد، ممکن است لازم باشد از سایرین جدا شود؛
- پس از برطرف شدن زردی ممکن است لازم باشد کودک تا چند هفته مرتب ویزیت شود تا هرگونه عارضه احتمالی تشخیص داده شود.
اگر لازم است کودک تحت رژیم غذایی خاصی باشد، حتماً رژیم وی را رعایت کنید؛ کودک ممکن است از این که ناچار به استراحت و رژیم غذایی خاصی است خسته و افسرده شود، پس سعی کنید وی را سرگرم کرده و با او همدردی کنید.
هپاتیت
هپاتیت عفونتی است که سبب التهاب کبد می شود. یک نوع از این بیماری یعنی "هپاتیت ب" می تواند در دوران بارداری توسط مادر به جنین و یا از طریق خون آلوده منتقل شود. شایعترین نوع آن که بسیار مسری است " هپاتیت آ" نام دارد که ویروس آن در مدفوع فرد مبتلا دیده می شود. اگر دست ها پس از رفتن به دستشویی به خوبی شسته نشوند، ویروس می تواند به راحتی از طریق آلوده کردن آب و غذا منتقل شود. این ویروس در خون و بزاق نیز یافت می شود. نخستین علامت ابتلا به هپاتیت کاهش اشتها، سپس علائم شبیه به سرماخوردگی و به دنبال آن زردی است که پوست و سفیدی چشم را درگیر می کند. سایر علائم عبارت اند از: تیرگی ادرار و کمرنگ شدن مدفوع.
هپاتیت به خودی خود به ندرت یک بیماری جدی در بین کودکان است ؛ اما چون به راحتی می تواند به سایر اعضاء خانواده یا مدرسه منتقل شود باید هرچه سریع تر درمان شود.
علائم احتمالی:
- کاهش اشتها، علائم شبیه آنفلوانزا شامل سردرد ، تب و درد مفاصل ، زرد رنگ شدن پوست، ادرار قهوه ای تیره و مدفوع کمرنگ.
نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
1- اگر مشاهده کردید که کودک بی اشتها شده و علائم شبیه آنفلوانزا در او ایجاد شده، پوست، ادرار و مدفوع او را جهت یافتن هر نوع تغییر رنگ بررسی کنید؛
2- اگر کودک از غذا خوردن امتناع می کند و اگر به هپاتیت مشکوک هستید از رفتن کودک به مدرسه جلوگیری کنید
به طور متناوب آب میوه رقیق شده و محلول مایع درمانی خوراکی (ORS) به او بدهید تا آب بدن و انرژی وی را حفظ کنید؛
3- اگر به هپاتیت مشکوک هستید از رفتن کودک به مدرسه جلوگیری کنید؛
4- بهداشت را در مورد کودک خود کاملاً رعایت کنید. مطمئن شوید که کودک پس از رفتن به دستشویی دستان خود را می شوید . حوله، ملحفه و ظروف غذای وی را از وسایل بقیه افراد خانواده جدا کنید؛
5- در صورت شک به هپاتیت بخصوص در صورت بروز زردی هرچه سریعتر با پزشک خود مشورت کنید.
- تا شش ماه پس از ابتلا به هپاتیت ممکن است علائمی مانند خستگی ، ضعف تمرکز و بدخلقی وجود داشته باشد. این علائم خود به خود رفع می شود، بنابراین فقط سعی کنید کودک را درک کرده و با او به ملایمت رفتار ک
سرخک، بیماری مسری دوران کودکی است که توسط یک ویروس منتقل می شود و پس از شروع واکسیناسیون برعلیه آن، خیلی کم دیده می شود. این بیماری بسیار مسری بوده و دوره کمون ( نهفتگی ) آن 8 تا 14 روز متغیر است. اولین علائم سرخک شبیه سرماخوردگی است. تب در بیماری سرخک به تدریج شدیدتر می شود. قبل از بروز دانه های پوستی، دانه های سفید رنگ کوچکی در سطح داخلی مخاط گونه دیده می شود. ملتحمه ی چشم ، قرمز و دردناک شده و کودک دچار ترس از نور می شود. تقریباً سه روز بعد از شروع علائم اولیه، نقاط قهوه ای و قرمز کوچک که مشخصه بیماری است ابتدا از ناحیه پشت گوش شروع شده و سپس در تمام صورت و به دنبال آن تنه، گسترش می یابد. هرچند سرخک بیماری ناخوشایندی است اما در اغلب موارد خود به خود بهبود می یابد؛ البته گاهی عوارضی مانند عفونت گوش میانی، عفونت ریه و یا التهاب بافت مغز ایجاد می کند.
علائم احتمالی:
آبریزش از بینی و سرفه خشک، سردرد، تب (تب می تواند حتی تا 40 درجه سانتیگراد نیز بالا برود) نقاط کوچک سفید رنگ داخل مخاط دهان ، قرمزی و درد چشمها و ترس از نور، بثورات ( ضایعات ) جلدی قهوه ای – قرمز، که نخست از پشت گوشها آغاز شده و سپس به سایر بخشهای بدن انتشار می یابد.
نخستین اقداماتی که شما باید انجام دهید:
1- اگر تب کودک بالاست با استفاده از پاشویه و اسفنج مرطوب، تب را پایین بیاورید؛
2- اگر چشمها درد ناک و ملتهب هستند آنها را با آب سرد بشوئید؛
3- ازمایعات به مقدار زیاد استفاده کنید و هربار حجم کمی مایعات به کودک بدهید تا بنوشد؛
4- برای اطمینان از تشخیص ، یا در صورت بروز عوارض با پزشک تماس بگیرید.
اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
پزشک به شما توصیه می کند تا زمان بهبود تب، کودک را در بستر نگاه دارید. همچنین در صورت وجود گوش درد و عفونت گوشی احتمالاً آنتی بیوتیک تجویز می کند.

اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک انجام دهید:
- تا زمانی که بثورات ( ضایعات ) جلدی از بین نرفته اند، از رفتن کودک به مدرسه جلوگیری کنید؛
- اگر کودک دیگری در منزل دارید، دقت کنید که واکسیناسیون او بر علیه سرخک کامل باشد ( واکسن سرخک دوبار در سنین 9 و 15 ماهگی تزریق می شود).
- اگر به تازگی کودک را از شیر مادر یا شیرخشک گرفته و شیر پاستوریزه به او می دهید و همزمان با این تغییرات، اگزما در کودک بروز کرده، ممکن است پزشک توصیه کند که شیرمادر یا شیرخشک را ادامه داده یا از شیرهای حاوی پروتئین گیاهی ( پروتئین سویا) استفاده کنید؛
- ممکن است پزشک یک کرم ضد التهاب ( استروئید) تجویز کند تا قرمزی، خارش و پوسته ریزی کمتر شود. این کرمها باید با احتیاط مصرف شوند. همچنین ممکن است یک پماد نرم کننده هم به شما توصیه کند؛
- در صورتی که کودک بر اثر خارش شدید بی خواب شده، ممکن است یک داروی آنتی هیستامینی ( ضد حساسیتی ) تجویز شود تا از شدت خارش کم کرده و به خواب کمک کند؛
- اگر پوست کودک بر اثر خارش ، مبتلا به عفونت شده، ممکن است یک آنتی بیوتیک تجویز شود.
اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک انجام دهید:
- پس از حمام کردن کودک از یک کرم نرم کننده استفاده کنید. این کار پوست کودک را نرم کرده، از خشکی و خارش آن جلوگیری می کند؛
- ناخنهای کودک را کوتاه نگه داشته و هنگام خواب دستهایش را با دستکش بپوشانید تا ازخارش و خراشیدگی پوست و بروز عفونت جلوگیری کند؛
- از نگهداری حیوانات خانگی خود داری کنید؛
- برای کاهش تحریک پوست کودک از لباس های نخی استفاده کنید؛
هیچ غذایی را بدون توصیه پزشک از رژیم غذایی کودک حذف نکنید؛
- تمام مواد حساسیت زا را از محیط زندگی کودک دورکنید مثلا بالش پر می توانید یک منبع ایجاد حساسیت باشد
همه ما در دوران کودکی واکسن زدهایم. واکسنها نیز مانند داروها عوارض جانبی دارند، اما خطر واکسنها بسیار کم است و احتمال این که کودک پس از تزریق واکسن، دچارتببالا یا علائم آنفلوآنزا شود، بسته به نوع واکسن یک در چند هزار است.
خطر بیماریهای وخیم و مرگ یا اختلالات مغزی و قلبی به دنبال واکسن بسیار بسیار اندک و در حد یک در چند میلیون است، اما این خطر کم نیز همواره پدر و مادرها را هنگام واکسن زدن کودکشان، با نگرانی مواجه میکند و معمولا والدین بیش از اندازه از عوارض جانبی واکسن میترسند.
واکسن چیست؟
واکسن از ویروس مرده یا ضعیف شده بیماری تشکیل شده است، همان ویروسی که در حالت فعال، بیماری را ایجاد میکند. بدن به راحتی با این ویروس ضعیف شده مقابله میکند و سیستم ایمنی بدن، ویروس را شناسایی کرده و به خاطر میسپارد و در صورتی که در آینده، بدن دوباره به آن ویروس آلوده شود، توانایی مقابله با آن را دارد. در این حالت میگوییم بدن نسبت به این ویروس، مصون شده است.
ویروسها 10 تا 100 برابر کوچکتر از باکتریها هستند. البته باکتریها نیز میتوانند باعث بیماری شوند، ولی معمولا با آنتیبیوتیک درمان میشوند و واکسنها بیشتر برای مقابله با بیماریهای ویروسی ساخته میشوند.
ویروس چیست؟
ویروسها از یک پوسته پروتئینی به همراه ماده ژنتیکی ساده تشکیل شدهاند. ویروسها به تنهایی نمیتوانند زنده بمانند و برای ادامه ی زندگی، به موجود زنده دیگری نیاز دارند.
کسانی که با واکسن مخالفت میکنند، باید زمانی را به یاد آورند که هیچ واکسنی وجود نداشت و کودکان به انواع بیماریها مبتلا میشدند و از بین میرفتند.
بیماریهایی چون سرماخوردگی، آنفلوآنزا، فلج اطفال، اوریون و... توسط ویروسها ایجاد میشوند
ویروسها موجودات خطرناکی هستند و بعضی از آنها باعث مرگ میزبان میشوند.
شایعات بی اساس درباره خطرات واکسن
گاه شایع میشود واکسنها عوارض بدی دارند و این باعث نگرانی تعداد زیادی از والدین میشود و ممکن است برخی مانع واکسیناسیون فرزندانشان شوند. حتی بعضیها معتقدند واکسن زدن از ابتلا به بیماری خطرناکتر است که این موضوع به هیچ وجه درست نیست.
در سال 1998 شایع شد واکسن MMR (سرخک، اوریون، سرخجه) باعث ایجاد اوتیسم(در خود ماندگی) و مشکلات گوارشی در سال اول زندگی میشود. از نظر علمی، این گفته ارزش کمی دارد، زیرا هیچ مکانیسم بیولوژیکی برای آن وجود ندارد و این مطلب روی حیوانات آزمایش نشده است.
این ادعا فقط حاصل مشاهده تجربی بود، اما باعث نگرانی بسیاری از افراد شد. مطرح کردن خطر ابتلا به اوتیسم و در نتیجه عدم تزریق واکسن MMR، کودکان را در معرض خطر ابتلا به سرخجه، سرخک و اوریون قرار می داد که این بیماریها میتوانند موجب مرگ کودک شوند یا اختلالات هوشی بر جای می گذارند.
انستیتو پزشکی آمریکا (TOM) پس از چند سال به این نتیجه رسید که بین اوتیسم و واکسنMMR هیچ رابطهای وجود ندارد.
این انستیتو عنوان کرد اوتیسم بر اثر مجموعهای از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد میشود که شامل بیماریهای پیش از تولد و کاهش قدرت سیستم ایمنی است و واکسن MMR در این میان نقشی ندارد.
سندرم مرگ ناگهانی کودک (SIDS) در سنین تزریق واکسن دیده میشود و از آنجا که هنوز علتی برای آن کشف نشده است، بعضی از والدین واکسن را مقصر میدانند.
از هر 2/4 میلیون کودک که واکسن فلج اطفال خوراکی را دریافت میکنند، یک کودک به فلج اطفال مبتلا میشود. مطالعات مختلف در این زمینه نشان داده است که این کودکان مبتلا به فلج اطفال، سیستم ایمنی ضعیفی دارند یا هیچ نوع واکسنی تا آن موقع دریافت نکردهاند.
از آنجا که واکسن فلج اطفال خوراکی، حاوی ویروس ضعیف شده است، بعضی از کشورها واکسن فلج اطفال تزریقی را که حاوی ویروس کشته شده است و خطر کمتری دارد، جایگزین آن کردهاند. اما در جاهایی که امکان ایمنسازی همه افراد وجود ندارد (مانند صحرای آفریقا)، استفاده از واکسن حاوی ویروس زنده ی ضعیف شده مناسبتر است، زیرا ویروس زنده ی ضعیف شده، توانایی انتقال از یک فرد به فرد دیگر را دارد، بنابراین افرادی که واکسن را دریافت نکردهاند، با ویروس ضعیف آلوده میشوند و با آن مقابله میکنند و در مقابل بیماری ایمن میشوند.
از تاریخ عبرت بگیرید
سالها پیش در اروپا مشاهده شد که میزان ابتلا به سیاه سرفه در اثر واکسیناسیون بسیار کاهش یافت. علت این بود که افراد واکسینه شده، موجب حفظ سلامت افرادی میشوند که واکسینه نشده بودند؛ یعنی تعداد افراد ایمن آنقدر زیاد بود که تعداد کمی حامل ویروس سیاه سرفه بودند.
به همین سبب بریتانیای کبیر تصمیم گرفت برای صرفهجویی در هزینهها، واکسیناسیون سیاه سرفه را کاهش دهد.
میزان واکسیناسیون علیه سیاه سرفه در سال 1974 کاهش یافت. به دنبال آن در سال 1978 این بیماری اپیدمی (همه گیر) شد و 100 هزار نفر به آن مبتلا شده و 36 نفر جان باختند.
مشابه چنین واقعهای در ژاپن و سوئد نیز رخ داد.
با تزریق واکسن مخالفت نکنید
کسانی که با واکسن مخالفت میکنند، باید زمانی را به یاد آورند که هیچ واکسنی وجود نداشت و کودکان به انواع بیماریها مبتلا میشدند و از بین میرفتند و خانوادهها مجبور بودند فرزندان زیادی به دنیا آورند، البته تعداد زیادی از آنها پیش از بلوغ، می مردند.
بنابراین عوارض ناچیزی که به دنبال تزریق واکسن رخ میدهند، قابل چشمپوشی است و نباید مانع تزریق واکسن شوند، زیرا خطرات ناشی از ابتلا به بیماری، بسیار شدیدتر و جبرانناپذیرتر از خطرات ناشی از زدن واکسن است
تا به حال براساس دستور پزشک، کودکتان را برای تزریق واکسن به مراکز بهداشتی بردهاید اما خوب است چند نکته را درباره ایمنسازی کودکان بدانید...
1- برنامه ایمنسازی کودکان نارس و یا کم وزن نیز دقیقا مطابق جدول ایمنسازی عادی است و تجویز به موقع واکسنها به این کودکان نیز اکیدا توصیه میشود.
2- شل بودن مدفوع یا سرماخوردگی مانع از انجام ایمنسازی نخواهد بود.
3- سوءتغذیه نه تنها مانعی برای ایمنسازی نیست بلکه ایمنسازی به موقع کودکان مبتلا به سوء تغذیه، اکیدا توصیه میشود.
4- برای هیچ واکسنی جز سیاه سرفه محدودیت سنی وجود ندارد و درصورت عدم سابقه ایمنسازی باید مطابق برنامه عمل شود.
5- در اختلالات ایمنی، چه اولیه و چه اکتسابی مثل لوسمی (سرطان خون) و… واکسنهای ویروسی زنده و واکسن ب.ث.ژ منع استعمال دارند.
6- در مورد واکسنهای چند نوبتی مثل فلج اطفال، سه گانه و هپاتیت در صورتی که به هر علت ایمنسازی طبق فواصل تعیین شده انجام نشده باشد، لزومی به از سرگرفتن واکسیناسیون نبوده و با احتساب واکسیناسیون قبلی، برنامه ایمنسازی طبق جدول مربوطه ادامه داده میشود.
7- اگر در تزریق واکسن سهگانه (دیفتری ،کزاز، سیاه یرفه )به کودک، تب بالای 40 درجه (درجه مقعدی) و یا تشنج عارض شود، در نوبتهای بعدی باید از واکسن دوگانه(دیفتری و کزاز) استفاده شود. همچنین اگر به علتی در سن زیر هفت سال واکسن دوگانه به جای سهگانه مصرف شود، لازم است جمعا سه نوبت تکرار شود و سهگانه اولی به جای یک نوبت محسوب خواهد شد.
8- تزریق واکسن سهگانه در کودکانی که دچار ضایعات مغزی پیشرونده باشند ممنوع و باید از واکسن دوگانه استفاده شود.
9- فاصله بین نوبت سوم واکسن سهگانه و یادآوری سهگانه نباید از شش ماه کمتر باشد.
10- پس از پایان شش سالگی تلقیح واکسن سهگانه مجاز نیست و در صورت لزوم باید به جای آن از واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان استفاده نموده است.
11- در صورتی که واکسنهای زنده ویروسی به طور همزمان مورد استفاده قرار نگیرد، باید بین آنها حداقل یک ماه فاصله باشد.
12- باید حتیالمقدور از تزریق گاماگلوبولین به اطفال خودداری شود مگر در مواردی که پزشک جایز بداند. در این صورت فاصله تجویز واکسنهای ویروسی زنده ضعیف شده (به جز تب زرد و پولیوی خوراکی poliovirus یا فلج اطفال )، با گاماگلوبولین و فرآوردههای خونی باید لااقل سه ماه باشد.
13- چناچه تا دو هفته بعد از تلقیح واکسنهای زنده ویروسی (به جز تب زرد و پولیو خوراکی) به هر علت گاماگلوبولین و فرآوردههای خونی تزریق شود پس از سه ماه واکسن باید تکرار شود.
14- به علت ریشهکنی آبله در جهان، تلقیح این واکسن به هیچ وجه لازم نمیباشد.
15- واکسن فلج اطفال تزریقی در افرادی که دارای نقص سیستم ایمنی میباشند باید مطابق دستورالعمل کارخانه سازنده تلقیح گردد.
16- تغذیه با هر نوع شیر از جملهشیر مادر= با خوراندن واکسن فلج اطفال مغایرتی ندارد و لزومی به ندادن شیر قبل یا بعد از ایمنسازی نخواهد بود. همچنین استفراغ مختصر پس از خوراندن قطره فلج اطفال مساله مهمی نبوده، نیازی به تجدید واکسن نمیباشد.
17- واکسن فلج باید هرچه زودتر پس از تولد و در نوزادانی که در زایشگاه به دنیا آمدهاند هنگام خروج از زایشگاه تجویز شود. در صورتی که به هر دلیل تجویز واکسن در روزهای اول مقدور نباشد، در اولین فرصت ممکن باید واکسن را تجویز نمود و محدودیت زمانی خاصی بین نوبت صفر و اول وجود ندارد.
18- سابقه حساسیت به تخم مرغ مانع ایمنسازی علیه سرخک نیست.
19- تزریق همزمان واکسن سرخک و ب ث ز هیچگونه اشکالی نداشته و باید در دو محل جداگانه انجام گردد.
20- چنانچه واکسن دوم سرخک در سن 15 ماهگی به هر علتی تلقیح نشده باشد، باید در اولین فرصت ممکن تلقیح شود.
21- بهترین سن برای تلقیح ب.ث.ژ بدو تولد میباشد.
22- در صورتی که کودکی در بدو تولد نوبت اول واکسن هپاتیت خود را دریافت نکرده باشد، باید نوبت اول آن را همراه سه گانه اول، نوبت دوم را همراه سه گانه دوم و نوبت سوم را همراه سرخک دریافت نماید.
23- در صورت تاخیر شیرخواران تا سه ماهگی میتوان همزمان با سهگانه دوم دوز اول، همزمان با سهگانه سوم دوز دوم، همزمان با سرخک دوز سوم، واکسن هپاتیت B را تجویز نمود (به هر صورت فواصل تزریق واکسنهای هپاتیت نباید کمتر از یک ماه باشد)
24- واکسیناسیون هپاتیت B هیچگونه موارد منع تلقیح ندارد حتی اگر فرد HBsAg مثبت یا HBsAb مثبت باشد.
25- در صورتی که نوزاد از مادر HBsAg مثبت به دنیا آمده باشد باید تزریق همزمان ایمونوگلوبولین اختصاصی هپاتیت B با واکسن هپاتیت B در دو عضله جداگانه در اسرع وقت و ترجیحا در ظرف 12 ساعت پس از تولد انجام گیرد. در صورت عدم دسترسی به ایمونوگلوبولین اختصاصی، تزریق واکسن هپاتیت B به تنهایی نیز در ساعات اولیه پس از تولد حدود 75 درصد تا 95 در صد ایمنی ایجاد میکند.
26- در صورتی که هر یک از زوجین HBsAg مثبت باشد، زوج دیگر و فرزندان ساکن در منزل آنها باید علیه بیماری هپاتیت B واکسینه شوند.
27- در افراد مبتلا به هموفیلی واکسن هپاتیت زیر جلدی تزریق گردد.
28- در کودکان دارای نقص سیستم ایمنی، کودکان تحت درمان با داروهای پایینآورنده قدرت دفاعی بدن نظیر کورتیکواستروییدها و یا تحت درمان با اشعه و مبتلایان به لوسمی، لنفوم و سرطانهای ژنرالیزه استفاده از واکسن پولیو زنده خوراکی قدغن میباشد و به جای آن از واکسن کشته تزریقی باید استفاده شود
پیشگیری ازبیماریهای عفونی بوسیله واکسن یکی از پیروزیهای مهم علم پزشکی است، اما باید در نظر داشت که با وجود پیشرفتهای بدست آمده در تهیه واکسنهای بسیار کم ضرر و بینهایت موثر بهرحال هیچ واکسنی کاملاً بی ضرر و صددرصد مؤثر نیست. هدف در تهیه واکسن مناسب ، رسیدن به مرحلهای است که واکسن حداکثر اثر پیشگیری را با حداقل عارضه جانبی داشته باشد.
عوارض متعددی تاکنون برای واکسنها گزارش شده است که شایعترین آنها عوارض محل تزریق بصورت تورم و حساسیت و درد موضعی است که گاهی با درجات خفیفی از تب نیز همراه میشود.
این عوارض اغلب در طی 24 ساعت اول بعد از تزریق ظاهر شده و معمولاً درکودکان بارزتر و میزان تب کودک نیز بالا است. در دنباله تزریق واکسن سیاه سرفه بندرت ممکن است کودک دچار آنسفالیت شود. این عارضه معمولاً چند روز پس از تزریق این واکسن بصورت بیقراری، تشنج اختلال رفتاری و تغییر سطح هشیاری خودنمائی میکند. هرگاه بعد از تزریق واکسن ثلاث کودک تب بالا، تشنج، و گریههای شدید و طولانی بیش از 3 ساعت داشته باشد ، در نوبتهای بعدی از واکسن دوگانه استفاده میشود.
یکی از عوارض بسیار نادری که بویژه با گونه شماره 3 ویروس قطره فلج اطفال ممکن است پیش آید پیدایش شکل فلجی بیماری است. شیوع این عارضه دربالغین کمی زیادتر از کودکان میباشد، بدین جهت تجویز همگانی قطره ضد فلج کودکان در سنین بالای 18 سال توصیه نمیشود.
هرگاه به فردی با نقص ایمنی قطره ضد فلج تجویز شود خطر پیدایش اشکال فلجی بیماری افزایش پیدا میکند.
در حاملگی تزریق واکسنهای ویروسی زنده بعلت احتمال انتشار آنها به جفت و جنین ممنوع میباشد.
امید است با پیشرفتهای که در تکنیکهای بیولوژی ملکولی پیدا شده است بتوان در آینده واکسنهایی با عوارض هر چه کمتر تهیه نمود.
به دنبال تزریق واکسن توام عوارض موضعی ا ز قبیل قرمزی محل تزریق ، حساسیت موضع ، و گاهی واکنشهای عمومی مانند تب ، سر درد ، و گاهی ظهور بثوراتی در سطح بدن مشاهده می شود اما این واکنشها به زودی مرتفع می گردند . در موارد نادری به دنبال تزریق واکسن توام ضد دیفتری- کزاز ناراحتی های کلیوی و عصبی دیده شده است . در چنین حالاتی تزریق های بعدی انجام نمی گیرند . بایستی همواره آدرنالین یک در هزار در دسترس تزریق کنندگان واکسن باشد تا اگر عارضه آنافلاکسی پیش آمد بلافاصله بمصرف برسد .
همچنین ناراحتیهای مغزی قابل توجهی که ناشی از تزریق جزء سیاه سرفه واکسن سه گانه است به ندرت ذکر شده ، اگر ناراحتی عصبی ویا تشنجی کودک ظرف 2 روز پس از تزریق مشاهده شود ، نشان ایجاد ناراحتی به علت واکسن سیاه سرفه است در این صورت دنباله ایمن سازی را با واکسنهای دو گانه ضد دیفتری ، کزاز خردسالان یا بزرگسالان بسته به سن شخص ادامه می دهند و به این کودک دیگر واکسن سیاه سرفه نباید تزریق شود

