عواملی که در دوران بارداری بر روی جنین اثر دارد عبارتند از :

۱- بیماریهای مادر … سفلیس ،‌بیماری سرخجه ، توکسوپلاسنموریس

۲- سن مادر و حالات روانی او :
تحقیقات نشان می دهد که در کروموزوم خانمها از  سی سالگی به بعد تغییراتی پیدا می شود که ممکن است باعث زائیدن کودکان عقب  مانده ذهنی شود بهترین سن ازدواج و زایمان طبق تحقیقات انجام شده بین ۲۰  تا ۲۸ سالگی گزارش شده قبل از این دوران بعلت عدم رشد کافی اعضای تناسلی  احتمال زایمانهای مشکل زیاد است و بعد از این سن نیز مخاطرات آوردن کودک  عقب مانده بیشتر می شود .
ضمنا” اثر ناراحتیهای روانی مادر غیر قابل انکار است . چون اکثر بیماریهای  روانی باعث بی اشتهایی ، اختلالات خواب و تغییرات بیوشیمی و هورمونی می شود  مسلما” این تغییرات در جنین در حال رشد بی تاثیر نخواهد بود .

۳- اثر اشعه ایکس :
تاثیر اشعه ایکس در جنین قطعی است و اکثرا” باعث اختلالاتی از قبیل عدم رشد  جنین ، کمبود وزن ،‌عدم رشد مغز ، میکروسفالی ، هیدروسفالی ، نارسائیهای  هوشی و بالاخره نقایص بدنی می شود . اگر اشعه ایکس به مدت طولانی و  درمانهای اولیه بارداری به بدن و مخصوصا” به شکم و ناحیه لگن مادر تابیده  شود خطر آن به مراتب بیشتر است اثر اشعه ایکس در اواخر دوران بارداری یا  نزدیک زایمان با روشهای صحیح آن به مدت خیلی کوتاه یک یا دوبار خالی از خطر  گزارش شده است .

۴- اعتیادات الکل :
اعتیاد والدین بخصوص مادر به مشروبات الکلی موجب مسمومیت و بدین وسیله باعث  نقص عقلی ، ضعف عمومی و ناهنجاریهای حسی و حرکتی می شود . مطالعات نشان  داده که مستی در زمان لقاح بعلت آلوده بودن اسپرم یا اوول ممکن است باعث  ناهنجاری جسمانی و عقلانی شود . امروزه به الکلیسم مادر اهمیت بیشتری می  دهند ، زیرا الکل خود مادر ، در بدن جنین جریان یافته و باعث اختلالات  بیوشیمیایی می شود .

۵- دخانیات :
تحقیقات نشان داده است که نیکوتین ماده ای سمی که بر روی ارگانیزم مادر و  در نتیجه جنین اثر نامطلوب دارد . حرکات قلب جنین پس از کشیدن سیگار توسط  مادر بعلت کم شدن اکسیژن خود جنین شدت یافته و باعث فشار روی قلب می شود .  اگر کشیدن سیگار مرتبا” تکرار شود باعث بزرگی قلب جنین و اختلال در اعصاب  تنظیم کننده جریان قلب می شود . این نکته مسلم است که غالبا” خانمهای  سیگاری تقریبا” همیشه بچه های خود را زودتر از موعد بدنیا می آورند و عقب  ماندگی در کودکانی که زودتر از موعد به دنیا می آیند بیشتر است و هر چه  کودک نارس تر باشد نارسایی هوشی شدیدتر خواهد شد . استفاده از دخانیات در  دوران بارداری باعث کم شدن وزن نوزاد و حتی سقط جنین می شود . حتی مادرانی  که بعد از تولد کودکشان سیگار می کشند استنشاق دود سیگار استعداد ابتلا به  سینه پهلود ، برونشیت و آسم را در کودکانشان بیشتر می کند .

۶- داروهای شیمیایی :
مصرف هر داروی بیجا بخصوص در زمان بارداری و مخصوصا” در سه چهار ماهه اول  خالی از خطر نیست بخصوص اگر این داروها در مدت زمان طولانی و به مقدار زیاد  مصرف شود . داروهای خواب آور و مسکن به مقدار زیاد بعلت ایجاد وقفه تنفسی و  اختلال در جریان خون جنین و اختلالات عضوی شدید ایجاد می کنند و اکثرا”  کودکان ناقص الخلقه به دنیا می آیند . استعمال داروهای آرام بخش و ضد  افسردگی و ضد صرع به مقدار زیاد و طولانی مدت خطرناک گزارش شده که البته  همانقدر که به این خطرات اشاره شده به قطع ناگهانی و یا بدون مشورت پزشک  اینگونه داروها به علت بوجود آمدن عوارض بعد نیز تاکید بسیار شده است . در  کل مصرف دارو و یا عدم مصرف آن در زمان حاملگی حتما” با نظر پزشک متخصص  باید صورت گیرد .

7- عامل ارهاش Rh
:
به غیر از گروههای خونی AB ،   B، A و O گروههای خونی دیگری وجود دارند .  یکی از گروههای خونی وجود عامل ارهاش یا عدم آن است . از سالیان دراز متوجه  شده بودند که گاهی اوقات نوزاد بعضی از مادران در زایمانهای دوم و سوم  دچار ناراحتی یرقان شده و بعلت همولیز گلبولهای قرمز خون و کم خونی شدید  فوت می کنند .
انتقال عامل ارهاش یا عدم انتقال آن یک مسئله ارثی است و تجربه ثابت کرده  است که اگر پدر ارهاش مثبت و مادر ارهاش منفی داشته باشد در بارداری اول  تعدادی از عامل ارهاش جنین که از پدرش گرفته داخل خون مادر می شود و در خون  مادر ماده ضد ارهاش را بعنوان آنتی کور می سازد و همین آنتی کور که در  زایمانهای بعدی باعث خراب شدن خون جنین شده و بیماریهایی بوجود می آورد .  معمولا” کودک مبتلا پس از بدنیا آمدن ضعیف است و اکثرا” قبل از موعد به  دنیا می آید . جفت بزرگتر و جثه نوزاد کوچکتر از طبیعی و اکثرا” پف آلو و  زرد رنگ است که باید بلافاصله خونش تعویض و خون همگروه ارهاش منفی تزریق  شود .


عوامل مربوط هنگام تولد
بسیاری از اختلالات حسی و حرکتی و هوشی کودکان حاصل شرایط نامطلوب زایمان و یا بر اثر اشتباهات پزشکی به هنگام تولد می باشد .

اگر چه امروزه اکثر زایمانها طبیعی و یا بدون ضایعات و صدمات صورت می گیرد  اما تعدادی از زایمانها به صورت خطرناک انجام شده و در مواردی ضایعات و  صدمات شدیدی به همراه دارد .

ضایعات مغزی از متداولترین ضایعات زمان زایمان است و مهم ترین علل عقب  ماندگی ذهنی محسوب می شود . بیهوشی طولانی ، خونریزی شدید داخلی ، دشواری  استنشاق ، استفاده از وسایل جراحی ، مشکلات تنفسی نوزاد ،‌ تولد زود رس و  مشکلات دیگر باعث مختل ساختن سیستم مرکز عصبی ، عقب ماندگی ذهنی و یا نقیصه  ها و ضایعات دیگر می گردد .

بدیهی است زایمانهای مشکل و بکار بردن وسایل مکانیکی در زایمانها تاثیرات  نامطلوبی بر مغز جنین خواهد داشت . طرز قرار گرفتن جنین ، پیچش بند ناف به  دور گردن ،‌اختلالات و نارسایی جفت در رساندن خود ممکن است باعث کم خونی  مغز و خرابی سلولهای آن شود .

در زایمانهای قبل از موعود نارسایی رشد هوشی بیشتر دیده می شود زیرا هنوز  سلسله اعصاب مرکزی کودک رشد کافی ندارد و کودک بدلیل حساس بودن امکان ابتلا  به بیماریهای عفونی را دارد .

از بیماریهای مهم که احتمالا” بر اثر ضربه های زایمانی اتفاق می افتد فلج  مغزی است این بیماران اکثرا” مبتلا به حملات صرع هستند و اختلال تکلمی ،  یادگیری ، بینایید و حتی حرکات غیر ارادی و تکراری بدون هدف در این کودکان  شایع است .


عواملی که بعد از تولد اهمیت بیشتری دارند:
عوامل فراوانی موجب نارسایی و عقب ماندگی ذهنی کودک بعد از تولد میگردد ،  ابتلا کودک به بعضی از بیماریها خصوصا” در ماههای اول زندگی در رشد هوشی یا  عقب ماندگی اهمیت فراوانی دارد . خوشبختانه اکثر بیماریهای عفونی رایج را  با استفاده از واکسیناسیون می توان پیشگیری کرد .

از جمله عوامل مهم بعد از تولد که در بروز عقب ماندگی ذهنی موثرند به شرح زیر می باشد :

انواع مننژیت :
این بیماریها به خصوص در هفته ها و ماههای اول تولد اثری نامطلوب بر روی  کودک دارند و اگر با تب شدید همراه باشد و منجر به حالت اغماء  شود احتمال  تاثیر بر رشد هوشی کودک و در نتیجه عقب ماندگی ذهنی نیز بیشتر میشود .  مننژیت از جمله بیماریهایی است که اگر در دوران خرد سالی به زودی و به موقع  تشخیص داده نشود و درمان نگردد موجب اختلالات مغز و سلسله اعصاب و بروز  عقب ماندگی ذهنی می گردد .

مسمومیت ها :
در برخی از موارد مسمومیت های غذایی و دارویی در کودک و به ویژه در دوران  شیر خوارگی و خرد سالی باعث ضایعاتی در سیستم عصبی و مغزی و بالنتیجه عقب  ماندگی ذهنی می گردد .

ضربه های وارده بر مغز کودک :
در بعضی از موارد به علت اختلالات غدد داخلی به ویژه غده های هیپوفیز و  تیرویید نارسایی هایی در سوخت و ساز بدن کودک فراهم می شود که از جمله مانع  رشد طبیعی دستگاه مغز و اعصاب کودک میگردد و این نقص در غدد و متابولیسم  بدن تولید ناهنجاری می نماید که موجب اختلالات گوناگون در فعالیت ذهنی و  حسی و حرکتی میشود.

کمبود غذا و سوء تغذیه :
کمبود مواد غذایی موجب کمبود رشد جسمانی و روانی و در نتیجه ناتوانی جسمی و  عصبی می شود که ممکن است نارسایی رشد هوشی تولید نماید . سوء تغذیه در  دراز مدت اثرات قطعی بر روی بهره هوشی کودک به همراه خواهد داشت .

خستگی های جسمی و روانی :
در بسیاری از موارد فرسودگی های شدید موجب ضعف و مسمومیت تدریجی بدن شده و  به دستگاه مغز و اعصاب کودک اثری نامطلوب می گذارد و کودک را از رشد طبیعی  تن و روان باز می دارد .
خستگی های ذهنی و روانی که به علت تعارض و کشمکش های شدید طولانی و عاطفی و  اضطراب و هیجانات منفی عارض میگردد موجب فرسودگی و اختلالات و کندی ذهن  میگردد .

عقب ماندگی بعلت عوامل محیطی ، اجتماعی و فرهنگی :
شکی نیست که عوامل محیطی در ایجاد نارسایی رشد هوش سهمی بسزا دارد . منتها  اهمیتی که برای این عوامل قائل هستند یکسان نیست . عدم امکان ارائه تسهیلات  و برنامه های آموزشی و پرورشی که معمولا” بر اثر فقر فرهنگی و محیطی و  اقتصادی و اجتماعی میباشد از جمله عواملی است که در عقب ماندگی ذهنی کودک  موثر است . در این حالت عقب ماندگی کودک را عقب ماندگی فرهنگی خواهیم خواند  .


عوامل قطعی موثر در رشد هوش
۱- فقر انگیزه های محیطی
بدیهی است برای آنکه قوای ذهنی کودک به نحو احسن رشد کند احتیاج به محرکات  طبیعی دارد و هر قدر شرایط محیطی از نظر ایجاد محرک نامناسب تر باشد قوای  ذهنی کودک رشید کمتری خواهد داشت . تقریبا” همه بررسیها نشان داده اند که  رشد قوای ذهنی با شرایط محیطی ارتباط مستقیم دارد ، یعنی کودکان محیطهای  نامساعد با کودکان همسال خود در محیطهای مساعد  از لحاظ هوشی در درجات  پایین تری قرار دارند .

۲- کمبودهای عاطفی :
کودکانی که از نظر پیوندهای عاطفی با مادر یا اطرافیان دچار فقر شدید بوده  اند اکثرا” به اختلالات شخصیتی ، ناسازگاریهای اجتماعی و نارسائیهای هوش  مبتلا شده اند . این اختلالات در خانواده هایی که به عللی از هم پاشیده شده  اند یا احیانا” روابط عاطفی والدین با کودک نامساعد بوده است زیاد دیده می  شود . آثار سوء اختلافات خانوادگی گاهی یا اکثرا” بیشتر از خانواده های از  هم گسسته است زیرا نزاع و مشاجره یا عدم توافق والدین احساس حقارت و حس نا  امنی شدیدی در کودک تولید می کند .

۳- مسائل بهداشتی و پزشکی :
همانطور که بیماریهای مختلف ، حوادث و تصادفات در خانواده های بی بضاعت  فراوان است عقب ماندگیهای ذهنی نیز بعلت محدودیتهای بهداشتی و پزشکی در این  خانواده ها زیاد به چشم می خورد . از نظر آماری رابطه فقر و عقب ماندگی و  همچنین عقب ماندگی و نواحی پر جمعیت ثابت شده است .
 
 
 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

عواملی که در دوران بارداری بر روی جنین اثر دارد عبارتند از :

۱- بیماریهای مادر … سفلیس ،‌بیماری سرخجه ، توکسوپلاسنموریس

۲- سن مادر و حالات روانی او :
تحقیقات نشان می دهد که در کروموزوم خانمها از  سی سالگی به بعد تغییراتی پیدا می شود که ممکن است باعث زائیدن کودکان عقب  مانده ذهنی شود بهترین سن ازدواج و زایمان طبق تحقیقات انجام شده بین ۲۰  تا ۲۸ سالگی گزارش شده قبل از این دوران بعلت عدم رشد کافی اعضای تناسلی  احتمال زایمانهای مشکل زیاد است و بعد از این سن نیز مخاطرات آوردن کودک  عقب مانده بیشتر می شود .
ضمنا” اثر ناراحتیهای روانی مادر غیر قابل انکار است . چون اکثر بیماریهای  روانی باعث بی اشتهایی ، اختلالات خواب و تغییرات بیوشیمی و هورمونی می شود  مسلما” این تغییرات در جنین در حال رشد بی تاثیر نخواهد بود .

۳- اثر اشعه ایکس :
تاثیر اشعه ایکس در جنین قطعی است و اکثرا” باعث اختلالاتی از قبیل عدم رشد  جنین ، کمبود وزن ،‌عدم رشد مغز ، میکروسفالی ، هیدروسفالی ، نارسائیهای  هوشی و بالاخره نقایص بدنی می شود . اگر اشعه ایکس به مدت طولانی و  درمانهای اولیه بارداری به بدن و مخصوصا” به شکم و ناحیه لگن مادر تابیده  شود خطر آن به مراتب بیشتر است اثر اشعه ایکس در اواخر دوران بارداری یا  نزدیک زایمان با روشهای صحیح آن به مدت خیلی کوتاه یک یا دوبار خالی از خطر  گزارش شده است .

۴- اعتیادات الکل :
اعتیاد والدین بخصوص مادر به مشروبات الکلی موجب مسمومیت و بدین وسیله باعث  نقص عقلی ، ضعف عمومی و ناهنجاریهای حسی و حرکتی می شود . مطالعات نشان  داده که مستی در زمان لقاح بعلت آلوده بودن اسپرم یا اوول ممکن است باعث  ناهنجاری جسمانی و عقلانی شود . امروزه به الکلیسم مادر اهمیت بیشتری می  دهند ، زیرا الکل خود مادر ، در بدن جنین جریان یافته و باعث اختلالات  بیوشیمیایی می شود .

۵- دخانیات :
تحقیقات نشان داده است که نیکوتین ماده ای سمی که بر روی ارگانیزم مادر و  در نتیجه جنین اثر نامطلوب دارد . حرکات قلب جنین پس از کشیدن سیگار توسط  مادر بعلت کم شدن اکسیژن خود جنین شدت یافته و باعث فشار روی قلب می شود .  اگر کشیدن سیگار مرتبا” تکرار شود باعث بزرگی قلب جنین و اختلال در اعصاب  تنظیم کننده جریان قلب می شود . این نکته مسلم است که غالبا” خانمهای  سیگاری تقریبا” همیشه بچه های خود را زودتر از موعد بدنیا می آورند و عقب  ماندگی در کودکانی که زودتر از موعد به دنیا می آیند بیشتر است و هر چه  کودک نارس تر باشد نارسایی هوشی شدیدتر خواهد شد . استفاده از دخانیات در  دوران بارداری باعث کم شدن وزن نوزاد و حتی سقط جنین می شود . حتی مادرانی  که بعد از تولد کودکشان سیگار می کشند استنشاق دود سیگار استعداد ابتلا به  سینه پهلود ، برونشیت و آسم را در کودکانشان بیشتر می کند .

۶- داروهای شیمیایی :
مصرف هر داروی بیجا بخصوص در زمان بارداری و مخصوصا” در سه چهار ماهه اول  خالی از خطر نیست بخصوص اگر این داروها در مدت زمان طولانی و به مقدار زیاد  مصرف شود . داروهای خواب آور و مسکن به مقدار زیاد بعلت ایجاد وقفه تنفسی و  اختلال در جریان خون جنین و اختلالات عضوی شدید ایجاد می کنند و اکثرا”  کودکان ناقص الخلقه به دنیا می آیند . استعمال داروهای آرام بخش و ضد  افسردگی و ضد صرع به مقدار زیاد و طولانی مدت خطرناک گزارش شده که البته  همانقدر که به این خطرات اشاره شده به قطع ناگهانی و یا بدون مشورت پزشک  اینگونه داروها به علت بوجود آمدن عوارض بعد نیز تاکید بسیار شده است . در  کل مصرف دارو و یا عدم مصرف آن در زمان حاملگی حتما” با نظر پزشک متخصص  باید صورت گیرد .

7- عامل ارهاش Rh
:
به غیر از گروههای خونی AB ،   B، A و O گروههای خونی دیگری وجود دارند .  یکی از گروههای خونی وجود عامل ارهاش یا عدم آن است . از سالیان دراز متوجه  شده بودند که گاهی اوقات نوزاد بعضی از مادران در زایمانهای دوم و سوم  دچار ناراحتی یرقان شده و بعلت همولیز گلبولهای قرمز خون و کم خونی شدید  فوت می کنند .
انتقال عامل ارهاش یا عدم انتقال آن یک مسئله ارثی است و تجربه ثابت کرده  است که اگر پدر ارهاش مثبت و مادر ارهاش منفی داشته باشد در بارداری اول  تعدادی از عامل ارهاش جنین که از پدرش گرفته داخل خون مادر می شود و در خون  مادر ماده ضد ارهاش را بعنوان آنتی کور می سازد و همین آنتی کور که در  زایمانهای بعدی باعث خراب شدن خون جنین شده و بیماریهایی بوجود می آورد .  معمولا” کودک مبتلا پس از بدنیا آمدن ضعیف است و اکثرا” قبل از موعد به  دنیا می آید . جفت بزرگتر و جثه نوزاد کوچکتر از طبیعی و اکثرا” پف آلو و  زرد رنگ است که باید بلافاصله خونش تعویض و خون همگروه ارهاش منفی تزریق  شود .


عوامل مربوط هنگام تولد
بسیاری از اختلالات حسی و حرکتی و هوشی کودکان حاصل شرایط نامطلوب زایمان و یا بر اثر اشتباهات پزشکی به هنگام تولد می باشد .

اگر چه امروزه اکثر زایمانها طبیعی و یا بدون ضایعات و صدمات صورت می گیرد  اما تعدادی از زایمانها به صورت خطرناک انجام شده و در مواردی ضایعات و  صدمات شدیدی به همراه دارد .

ضایعات مغزی از متداولترین ضایعات زمان زایمان است و مهم ترین علل عقب  ماندگی ذهنی محسوب می شود . بیهوشی طولانی ، خونریزی شدید داخلی ، دشواری  استنشاق ، استفاده از وسایل جراحی ، مشکلات تنفسی نوزاد ،‌ تولد زود رس و  مشکلات دیگر باعث مختل ساختن سیستم مرکز عصبی ، عقب ماندگی ذهنی و یا نقیصه  ها و ضایعات دیگر می گردد .

بدیهی است زایمانهای مشکل و بکار بردن وسایل مکانیکی در زایمانها تاثیرات  نامطلوبی بر مغز جنین خواهد داشت . طرز قرار گرفتن جنین ، پیچش بند ناف به  دور گردن ،‌اختلالات و نارسایی جفت در رساندن خود ممکن است باعث کم خونی  مغز و خرابی سلولهای آن شود .

در زایمانهای قبل از موعود نارسایی رشد هوشی بیشتر دیده می شود زیرا هنوز  سلسله اعصاب مرکزی کودک رشد کافی ندارد و کودک بدلیل حساس بودن امکان ابتلا  به بیماریهای عفونی را دارد .

از بیماریهای مهم که احتمالا” بر اثر ضربه های زایمانی اتفاق می افتد فلج  مغزی است این بیماران اکثرا” مبتلا به حملات صرع هستند و اختلال تکلمی ،  یادگیری ، بینایید و حتی حرکات غیر ارادی و تکراری بدون هدف در این کودکان  شایع است .


عواملی که بعد از تولد اهمیت بیشتری دارند:
عوامل فراوانی موجب نارسایی و عقب ماندگی ذهنی کودک بعد از تولد میگردد ،  ابتلا کودک به بعضی از بیماریها خصوصا” در ماههای اول زندگی در رشد هوشی یا  عقب ماندگی اهمیت فراوانی دارد . خوشبختانه اکثر بیماریهای عفونی رایج را  با استفاده از واکسیناسیون می توان پیشگیری کرد .

از جمله عوامل مهم بعد از تولد که در بروز عقب ماندگی ذهنی موثرند به شرح زیر می باشد :

انواع مننژیت :
این بیماریها به خصوص در هفته ها و ماههای اول تولد اثری نامطلوب بر روی  کودک دارند و اگر با تب شدید همراه باشد و منجر به حالت اغماء  شود احتمال  تاثیر بر رشد هوشی کودک و در نتیجه عقب ماندگی ذهنی نیز بیشتر میشود .  مننژیت از جمله بیماریهایی است که اگر در دوران خرد سالی به زودی و به موقع  تشخیص داده نشود و درمان نگردد موجب اختلالات مغز و سلسله اعصاب و بروز  عقب ماندگی ذهنی می گردد .

مسمومیت ها :
در برخی از موارد مسمومیت های غذایی و دارویی در کودک و به ویژه در دوران  شیر خوارگی و خرد سالی باعث ضایعاتی در سیستم عصبی و مغزی و بالنتیجه عقب  ماندگی ذهنی می گردد .

ضربه های وارده بر مغز کودک :
در بعضی از موارد به علت اختلالات غدد داخلی به ویژه غده های هیپوفیز و  تیرویید نارسایی هایی در سوخت و ساز بدن کودک فراهم می شود که از جمله مانع  رشد طبیعی دستگاه مغز و اعصاب کودک میگردد و این نقص در غدد و متابولیسم  بدن تولید ناهنجاری می نماید که موجب اختلالات گوناگون در فعالیت ذهنی و  حسی و حرکتی میشود.

کمبود غذا و سوء تغذیه :
کمبود مواد غذایی موجب کمبود رشد جسمانی و روانی و در نتیجه ناتوانی جسمی و  عصبی می شود که ممکن است نارسایی رشد هوشی تولید نماید . سوء تغذیه در  دراز مدت اثرات قطعی بر روی بهره هوشی کودک به همراه خواهد داشت .

خستگی های جسمی و روانی :
در بسیاری از موارد فرسودگی های شدید موجب ضعف و مسمومیت تدریجی بدن شده و  به دستگاه مغز و اعصاب کودک اثری نامطلوب می گذارد و کودک را از رشد طبیعی  تن و روان باز می دارد .
خستگی های ذهنی و روانی که به علت تعارض و کشمکش های شدید طولانی و عاطفی و  اضطراب و هیجانات منفی عارض میگردد موجب فرسودگی و اختلالات و کندی ذهن  میگردد .

عقب ماندگی بعلت عوامل محیطی ، اجتماعی و فرهنگی :
شکی نیست که عوامل محیطی در ایجاد نارسایی رشد هوش سهمی بسزا دارد . منتها  اهمیتی که برای این عوامل قائل هستند یکسان نیست . عدم امکان ارائه تسهیلات  و برنامه های آموزشی و پرورشی که معمولا” بر اثر فقر فرهنگی و محیطی و  اقتصادی و اجتماعی میباشد از جمله عواملی است که در عقب ماندگی ذهنی کودک  موثر است . در این حالت عقب ماندگی کودک را عقب ماندگی فرهنگی خواهیم خواند  .


عوامل قطعی موثر در رشد هوش
۱- فقر انگیزه های محیطی
بدیهی است برای آنکه قوای ذهنی کودک به نحو احسن رشد کند احتیاج به محرکات  طبیعی دارد و هر قدر شرایط محیطی از نظر ایجاد محرک نامناسب تر باشد قوای  ذهنی کودک رشید کمتری خواهد داشت . تقریبا” همه بررسیها نشان داده اند که  رشد قوای ذهنی با شرایط محیطی ارتباط مستقیم دارد ، یعنی کودکان محیطهای  نامساعد با کودکان همسال خود در محیطهای مساعد  از لحاظ هوشی در درجات  پایین تری قرار دارند .

۲- کمبودهای عاطفی :
کودکانی که از نظر پیوندهای عاطفی با مادر یا اطرافیان دچار فقر شدید بوده  اند اکثرا” به اختلالات شخصیتی ، ناسازگاریهای اجتماعی و نارسائیهای هوش  مبتلا شده اند . این اختلالات در خانواده هایی که به عللی از هم پاشیده شده  اند یا احیانا” روابط عاطفی والدین با کودک نامساعد بوده است زیاد دیده می  شود . آثار سوء اختلافات خانوادگی گاهی یا اکثرا” بیشتر از خانواده های از  هم گسسته است زیرا نزاع و مشاجره یا عدم توافق والدین احساس حقارت و حس نا  امنی شدیدی در کودک تولید می کند .

۳- مسائل بهداشتی و پزشکی :
همانطور که بیماریهای مختلف ، حوادث و تصادفات در خانواده های بی بضاعت  فراوان است عقب ماندگیهای ذهنی نیز بعلت محدودیتهای بهداشتی و پزشکی در این  خانواده ها زیاد به چشم می خورد . از نظر آماری رابطه فقر و عقب ماندگی و  همچنین عقب ماندگی و نواحی پر جمعیت ثابت شده است .
 
 
 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

شیوع بیشتر اختلال بیش فعالی  در پسر بچه‌ها

اختلال بیش فعالی را در پسر بچه‌ها شایع است و توصیه میشود تا  کودکان بیش فعال مصرف غذاهای شیرین از قبیل شکلات و کافئین و غذاهای تند را  به دلیل محرک بودن کاهش دهند.

اختلال بیش فعالی از سنین 3  الی 4 سالگی شروع و در سنین دبستان شناخته می‌شود و این اختلال 3  تا 7 درصد کودکان را مبتلا می‌کند.


کودکان بیش فعال معمولا از میزان هوش و
IQ خوبی برخوردارند ولی به دلیل مشکلات رفتاری و اختلال در تمرکز‌، عملکرد تحصیلی خوبی ندارند. 

نقش عوامل ژنتیک در بروز اختلال ژنتیک موثر است از نظر  بیولوژیک تغییرات عصبی و شیمیایی سلول های مغزی در بروز این بیماری نیز  تاثیر دارند.


کودکان بیش فعال معمولا قادر نیستند به راحتی در مکانی آرام بنشینند، مرتب  روی صندلی‌شان تکان می‌خورند، در جاهای غیرمناسب می‌دوند، پر حرف هستند و  نمی‌توانند فعالیت کم سر و صدا انجام دهند و دائم سر کلاس تقاضای خروج  دارند.


کودکان بیش فعال معمولا حواس پرت هستند؛ این  کودکان به دلیل کم بودن دامنه توجه‌شان معمولا سر کلاس درس نسبت به حرف  معلم بی توجه‌ بوده و در انجام تکالیف مدرسه دقت لازم را ندارند، به جزئیات  مسائل کمتر اهمیت می‌دهند، مرتب وسایل شان را گم می‌کنند و در مجموع  فراموشکارند.

بروز رفتارهای تکانشی یا انفجاری از دیگر علائم اختلال بیش  فعالی
است و کودکان بیش فعال هنگام پاسخ دادن به سوال طرف  مقابل بدون صبر و حوصله جواب می‌دهند، هنگام بازی در نوبت و انتظار قرار  نمی‌گیرند، حرف دیگران را قطع کرده و در کار دیگران دخالت می‌کنند.

معمولا این کودکان رفتارهای پر خطر و حادثه جو دارند، از بلندی  می‌پرند، به وسایل خطرناک دست می‌زنند و سرکلاس درس، نظم را به هم  می‌ریزنند.


اختلال بیش فعالی در سن شیر خوارگی قابل تشخیص است چون  کودکان بیش فعال معمولا در دوران شیر خوارگی به محرک‌ها حساس‌اند،‌ در  مقابل نور و حرارت به شدت ناراحت می شوند‌، خواب کمتری دارند، پر تحرک‌  بوده و از نظر هیجانی بی ثبات‌ هستند.

کودکان بیش فعال به دلیل حرکات زیادی که دارند در  معرض تنبیه، ‌تحقیر و سرزنش پدر و مادر‌، اطرافیان و معلم‌ها قرار  می‌گیرند و در نهایت کودک احساس سرخوردگی و بی کفایتی می‌کند.

کاهش اعتماد به نفس، ‌اضطراب، پرخاشگری و افت تحصیلی از دیگر عوارض  اختلال بیش فعالی
است؛ به همین دلیل این کودکان به دلیل سرزنش‌های مکرر  والدین و معلمان و مقایسه با کودک هم سن‌ خود احساس ناکامی می کنند.

از آنجا که به  منظور درمان این اختلال، والدین و معلمان کودک باید مداخلاتی را انجام  دهند، لذا اطرافیان کودک بایستی از برچسب زدن القابی همچون بی تربیت،  پرخاشگر بودن و سر به هوا بودن به کودک پرهیز کنند.


در اختیار قرار دادن وسایل و امکانات ورزشی به کودک را برای تخلیه انرژی  زیاد، پذیرش جنب وجوش زیاد کودک و پرهیز از سختگیری‌های بیش از حد را از  جمله اقداماتی ذکر کرد که والدین باید مورد توجه قرار دهند.


سیر بیماری در سنین بلوغ کاهش می‌یابد و در اختلال بیش فعالی از دارو به منظور کاهش تحرک‌ و  حواس پرتی می‌توان استفاده کرد.


مصرف بعضی داروها توسط پزشک، تمرکز کودک را  افزایش و باعث بهبود عملکرد تحصیلی کودک خواهد شد. همچنین علائم اختلال را  کنترل می‌کند، بنابراین والدین نباید نگران عوارض این داروها باشند، چرا که  عدم درمان سبب افزایش اختلالات در کودک می‌شود.
...بیهوشی های مکرر و افزایش ابتلا به نقص توجه ناشی از بیش فعالی


دکتر دیوید وارنر متخصص بیهوشی اطفال در مایوکلینیک و  دستیاران وی دریافته‌اند کودکانی که دو نوبت یا بیشتر قبل از رسیدن به سه  سالگی در معرض بیهوشی قرار می‌گیرند دو برابر بیشتر از سایر همسالان خود در  معرض ابتلا به نقص توجه ناشی از بیش فعالی هستند.

این مطالعه روی گروهی از  کودکان متولد سالهای بین 1976 تا 1982 میلادی در روچستر انجام گرفته است.
 
 
این مطالعه تایید می‌کند که یک نوبت بیهوشی در تشدید احتمال  بروز این اختلال در کودکان تاثیری ندارد اما دو نوبت یا بیشتر بیهوشی و  جراحی این احتمال را تشدید می‌کند. در این آزمایشات سایر فاکتورها مثل سن، جنسیت، ‌وزن در زمان تولد و شرایط بهداشتی و سلامت کودکان در نظر گرفته شده است.

این  متخصصان می‌گویند: ما در واقع یک مطالعه‌ مشاهده‌ای انجام داده‌ایم. طیف  وسیعی از عوامل دیگر ممکن است در افزایش احتمال بروز نقص توجه ناشی از بیش  فعالی در کنار فاکتور بیهوشی‌های مکرر، تاثیر داشته باشند.

این یافته در  نشریه دستاوردهای مایوکلینیک ارائه شده است.


   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٥۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

اختلال کم توجهی ـ بیش فعالی                 

این  اختلال دارای سه علامت عمده است که شامل پرفعالیتی(‌پرتحرکی ) کمبود توجه و تمرکز,بروز  اعمال تکانه ای(‌اعمال ناگهانی و غیر قابل پیش بینی می  باشد این اختلال دارای سه نوع است در نوع اول کودک فقط  مشکل در نگهداری توجه و تمرکز دارد در نوع دوم فقط پر تحرکی و  بیش فعالی دیده می شود  و بالاخره نوع ترکیبی که کودک هم پرتحرک بوده و هم مشکل توجه و  تمرکز دارد این اختلال در 5٪ کودکان دبستانی و در پسرها سه تا پنج  برابر شایع تر از دختران است و بیشتر در پسران اول خانواده دیده می شود


معمولا  اختلال از سه سالگی به بعد تشخیص داده می شود کودکان مبتلا در  دوره شیرخواری اغلب پرتحرک بوده و دست ها و پاهای خود را زیاد حرکت می  دهند کم خواب و کم غذا بوده زیاد گریه می کنند و عکس العمل نشان می  دهند



از نظر  سبب شناسی عامل اصلی ناشناخته است اما فاکتورهای متعدد ژنتیک  ‍رشدی
, صدمات مغزی , عوامل عصبی شیمیایی ,فاکتورهای عصبی فیزیولوژیکی و عوامل اجتماعی روانشناختی را موثر  می دانند.


قبلا  نقش رژیم های غذایی حاوی مواد رنگی خوراکی مواد نگهدارنده که به مواد  غذایی اضافه می شود و "‌شکر" را موثر می دانستند که در حال حاضر از نظر  علمی ثابت نشده است
.

اما به  طور تجربی دیده می شود که کودکانی که از این نوع مواد غذایی به وفوراستفاده می کنند پرتحرک تر هستند در مورد عوامل ژنتیک ذکر این مورد  لازم است که در صورت ابتلا یکی از فرزندان خانواده به این اختلال شانس  بروز آن در خواهران و برادران کودک دو برابر می گردد.


اختلال  بیش فعالی  / کمبود  توجه و تمرکز چه علائمی دارد ‍؟

تعدادی  از علائم مربوط به بیش فعالی شامل موارد زیر می باشند :

کودک غالبا با دستهایش بازی می کند و در جایش می لولد

کودک معمولا کلاس را ترک می کند

  غالبا می دود یا می پرد

  غالبا بازی یا فعالیت هایش پرسر و صدا است

‌  به نظر می رسد که کودک همیشه در حال حرکت است
  چنین کودکی معمولا زیاد صحبت می کند
علائم مربوط به اختلال توجه و تمرکز نیز شامل موارد زیر هستند :‌

‌  کودک از توجه به جزئیات ناتوان است

  در نگهداری توجه هنگام فعالیت و بازی مشکل دارد

  هنگام صحبت مستقیم با او به نظر می رسد که گوش نمی کند

  اغلب قادر به پیگیری دستورات و یا اتمام کارها نمی باشد

  معمولا از فعالیت هایی که نیاز به کوشش ذهنی دارند ,اجتناب می کند (مانند پرهیز از انجام تکالیف مدرسه)

اغلب وسایل خود را گم می کند (‌وسائل مدرسه اسباب بازی )

کودک فراموشکار است
از  علائم دیگری چون دخالت در صحبت ها یا کار دیگران پراندن جواب قبل از  اتمام سوال در کلاس ,بی صبری برای منتظر خواب ماندن (مثلا در بازی ) می توان نام برد.



به هر  حال کودکی که تعداد زیادی از این علائم را داراست حتما باید از نظر  وجود این اختلال توسط روانپزشک کودک و یا متخصص اطفال  بررسی گردد این کودکان با ورود به مدرسه بیشتر مسئله دار می شوند  چون کودکان پر تحرک  برای نشستن سر کلاس مشکل دارند .

بستگی  به شدت اختلال معمولا یک یا دو زنگ اول را تحمل می کنند و بیشتر در  ساعات نزدیک به ظهر بی قراری و پرتحرکی را نشان می دهند.


به  عناوین مختلف سرجایشان می لولند یا با همکلاسی های خود صحبت می  کنند و یا درخواست مکرر برای بیرون رفتن از کلاس را دارند
.


معلمین معمولا این کودکان را بازیگوش نامیده و معتقدند که نظم کلاس را  به هم می زنند در حالی که این کودکان تحمل یک ساعت یا یک ساعت و نیم  سرکلاس نشستن را به طور مداوم ندارند لذا پس از شناخت مشکل این کودکان  باید به آن ها اجازه داده شود که هر پانزده الی سی دقیقه یک بار به مدت  چند دقیقه از کلاس خارج شوند
.

از  مشکلات دیگر این کودکان در مدارس , عدم توجه و تمرکز است و  به نظر می رسد  کودک به صحبت های معلمش گوش نمی کند که معلمین تحت عنوان حواس پرتی  و بی دقتی از آن نام می برند . اما یک معلم با تجربه و با  شناخت و درک کافی از این اختلال می تواند با قرار دادن دانش آموز دچار  این مشکل ,در میزهای اول کلاس و نیز با طرف مخاطب قرار دادن گهگاه دانش آموز  درهنگام پرداختن به دروس , به  این دانش آموزان کمک شایانی بنماید.


حتی در  موارد شدید این اختلال گاه ضروری است که برخی امتحانات مانند دیکته از  آن ها به صورت انفرادی به عمل آید و یا قبل از دادن برگه امتحانی , معلم  از دانش آموز بخواهد یک دور دیگر جوابهایش را مرور نماید.


این  کودکان معمولا به علت شلوغی و بر هم زدن نظم کلاس
, زیاد  از کلاس اخراج می شوند  و نمره انضباط خوبی ندارند و اغلب اوقات توسط اولیای مدارس  سرزنش می شوند در خانه نیز وضع آن ها بهتر نیست .


به علت  پرتحرکی دست زدن به اعمال خطرناک و تجربه مکرر اعمال خطرآفرین مانند  رها کردن دست والدین در وسط خیابان
, پریدن  از مکان های بلند ,بازی با کبریت و آتش افروزی و ... معمولا توسط والدین تنبیه می شوند.


والدین  با این کودکان بدرفتاری می نمایند گاه آن ها را کتک زده و یا به شدت  تحقیر و سرزنش می کنند .معمولا چون کارها و فعالیت ها را نیمه تمام  می کنند بیشتر در معرض مقایسه با خواهران و برادران خود
, از  طرف والدین قرار می گیرند.


تجربیات مربوط به شکست های پیاپی در فعالیت ها تنبیهات بدنی
,سرزنش و تحقیر همگی موجب کاهش حس اعتماد به نقس و احترام به خود در این  کودکان می گردد که همه زمینه ساز بروز افسردگی در تعدادی از این کودکان  و نوجوانان می گردد . از مسائل دیگر همراه , اختلالات یادگیری است  که شامل موارد اشکال در روخوانی , ناتوانی در یادگیری ریاضیات و اختلال در نوشتن می باشد


اختلالات یادگیری در درصدی از کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال پیش  فعالی / کمبود توجه و تمرکز مشاهده می شود .



از نظر  تشخیص باید علائم ذکر شده حداقل در دو محیط مانند منزل و مدرسه وجود  داشته باشند و ارائه گزارش معلم از وضیعت کودک در سر کلاس ضروری است
.

این  مساله از این نظر حائز اهمیت است که باید کودکان شلوغ را که در خانه ,والدین عملا کنترل خوبی بر آنها ندارند و در حقیقت سیستم خانواده فاقد  انضباط کافی برای کنترل فرزندان می باشند ,از کودکان پرتحرک تشخیص داد . زیرا هنگامی که اولیای مدرسه مشکلی با  کودک ندارند و مسائل کودک فقط مربوط به خانه می باشد احتمال می رود که  کودک دچار اختلال رفتاری ناشی از عدم کنترل کافی و موثر والدین باشد.


سیر این اختلال به چه صورت است ؟

معمولا این کودکان با افزایش سن بهتر می شوند . البته بهبودی قبل از  دوازده  سالگی بعید است ولی بین سنین دوازده تا بیست سالگی اکثریت موارد  مبتلا به این اختلال بهبود می یابند . در پانزده تا بیست درصد  موارد علائم تا بزرگسالی باقی می ماند . افراد مبتلا به این اختلال در  بزرگسالی علائم مربوط به پرتحرکی را ندارند بلکه بیشتر بی قراری  دارند,تکانه ای عمل می کنند و اختلال توجه و تمرکز نشان می دهند.


درمان این اختلال چیست ؟


با  توجه به علائم اختلال و عوارض زیاد ناشی از آن مانند انواع بدرفتاری و بی  توجهی به کودک که در نهایت منجر به کاهش حس احترام به خود و اعتماد به  نفس در وی می گردد ضروری است که این گونه کودکان و نوجوانان تحت درمان  قرار گیرند بهترین درمان این اختلال ,استفاده از داروهای محرک می باشد که یکی از بهترین انواع داروها به نام  ریتالین در ایران نیز وجود دارد  و مورد استفاده قرار می گیرد در حدود 75٪ کودکان به این دارو جواب  مثبت می دهند معمولا اولین علامتی که از بین می رود پرتحرکی کودک و آخرین علامت کمبود توجه و تمرکز است  که بهبود می یابد در ابتدا دارو به مدت دو هفته امتحان میشود و  در صورت بروز پاسخ مثبت که از طریق دریافت گزارش از طریق خود کودک ,والدین و معلمین تایید می گردد دارو به مدت طولانی   تجویز می  گردد .

با  توجه به این که نیمه عمر دارو کوتاه است در دو یا سه نوبت در روز  تجویزمی  گردد.

مصرف  این دارو به دلیل کاهش علائم پرتحرکی و افزایش توجه و تمرکز موجب  افزایش یادگیری و در نتیجه عملکرد بهتر تحصیلی ( کسب نمرات بهتر)  و افزایش اعتماد به نفس در کودک و نوجوانان می گردد با توجه به عوارض  این داروها تعطیلات دارویی به صورت عدم مصرف آن در روزهای تعطیل  (جمعه ها ) , تعطیلات رسمی ,ایام عید و گاه تابستان در نظر گرفته می شود . عوارض شایع  داروهای مجرک از جمله ریتالین شامل بی اشتهایی , درد معده , سردرد و بیخوابی می باشد که در تعداد کمی از کودکان و نوجوانان دیده می شود ازروش  های دیگر درمانی می توان از رفتاردرمانی ,آموزش و مشاوره با والدین و گروه درمانی برای کودکان و نوجوانان مبتلا  نام برد.


به هر حال اختلال بیش فعالی / کمبود توجه و تمرکز ,  اختلالی است که در صورت تشخیص زودرس و درمان به موقع می توان از بسیاری  از عوارض احتمالی آینده  آن جلوگیری نمود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٥٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

اختلال کم توجهی ـ بیش فعالی

--------------------------------------------------------------------------------

شرح بیماری

اختلال‌ کم‌ توجهی‌ ـ بیش‌ فعالی‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ نوع‌ رفتار خاص‌ در کودکان‌ به‌ طوری‌ که‌ این‌ کودکان‌ تنها می‌توانند برای‌ مدت‌ کوتاهی‌ روی‌ یک‌ موضوع‌ خاص‌ تمرکز کنند. ضمناً این‌ کودکان‌ گاهی‌ حرکات‌ و رفتار کنترل‌ نشده‌ای‌ را به‌ طور ناگهانی‌ از خود بروز می‌دهند. البته‌ بیش‌ فعالی‌ می‌تواند وجود داشته‌ باشد یا نداشته‌ باشد. به‌ نظر می‌رسد که‌ این‌ اختلال‌ در اختلالات‌ یادگیری‌ نقش‌ داشته‌ باشد و تخمین‌ زده‌ می‌شود حدود 10%-5% کودکان‌ مدرسه‌ای‌ گرفتار این‌ اختلال‌ باشند.


علایم‌ شایع‌


کودک‌ روی‌ صندلی‌ مرتب‌ می‌جنبد و دست‌ها و پاهای‌ خود را تکان‌ می‌دهد.
وقتی‌ به‌ کودک‌ گفته‌ می‌شود که‌ بنشینید، فقط‌ به‌ مدت‌ کوتاهی‌ روی‌ صندلی‌ بند می‌شود.
حواس‌ کودک‌ به‌ راحتی‌ پرت‌ می‌شود.
قبل‌ از مطرح‌ شدن‌ کامل‌ سؤال‌، کودک‌ پاسخ‌ را می‌دهد.
کودک‌ در رعایت‌ نوبت‌ در بازی‌ و صف‌ مشکل‌ دارد.
کودک‌ در اجرای‌ دستورالعمل‌ها مشکل‌ دارد.
کودک‌ قادر به‌ تمرکز روی‌ یک‌ کار یا بازی‌ مشخص‌ نیست‌.
مرتب‌ از یک‌ کار تمام‌ نشده‌ منصرف‌ شده‌، به‌ کار دیگری‌ می‌پردازد.
در انجام‌ بازی‌، بدون‌ ایجاد سروصدا، مشکل‌ دارد.
زیاد صحبت‌ می‌کند.
وسط‌ صحبت‌ یا کار دیگران‌ می‌پرد.
به‌ نظر می‌رسد که‌ اصلاً گوش‌ نمی‌دهد.
چیزهای‌ مورد نیاز برای‌ انجام‌ کارها را گم‌ می‌کند.
اغلب‌ کارهای‌ خطرناک‌ انجام‌ می‌دهد بدون‌ اینکه‌ به‌ عواقب‌ ناگوار آنها توجه‌ داشته‌ باشد.


علل‌

ناشناخته‌ است‌. فرضیات‌ زیادی‌ مطرح‌ شده‌اند، اما هیچ‌ یک‌ تأیید یا رد نشده‌اند. تصور بر این‌ است‌ که‌ منشای‌ آن‌ بیولوژیک‌ باشد.


عوامل تشدید کننده بیماری

سابقه‌ خانوادگی‌ این‌ اختلال‌


پیشگیری‌

هیچ‌ روش‌ خاصی‌ برای‌ پیشگیری‌ وجود ندارد


عواقب‌ مورد انتظار

در بعضی‌ از موارد، رفتار غیرطبیعی‌ کودک‌ به‌ هنگام‌ بلوغ‌ کاملاً برطرف‌ می‌شود. در بعضی‌ دیگر، بیش‌ فعالی‌ با افزایش‌ سن‌ کاهش‌ می‌یابد. اما تعدادی‌ از این‌ کودکان‌ نهایتاً به‌ نوجوانان‌ و بزرگسالانی‌ مشکل‌دار تبدیل‌ می‌شوند.


عوارض‌ احتمالی‌


امکان‌ دارد مشکلات‌ کودک‌ در طی‌ زمان‌ برطرف‌ نشوند. نهایتاً کودک‌ وقتی‌ بزرگ‌ می‌شود ممکن‌ است‌ در تحصیل‌ موفق‌ نباشد، یا اینکه‌ رفتار ضداجتماعی‌ و گاهی‌ جنایی‌ از خود بروز دهد.
امکان‌ دارد کودک‌ در بزرگسالی‌ دچار اختلال‌ شخصیت‌ شود.


درمان‌


اصول‌ کلی‌


درمان‌ و مشاوره‌ به‌ والدین‌ و کودک‌ توسط‌ پزشک‌
رفتار درمانی‌ و شناخت‌ درمانی‌. کودک‌ خود در این‌ نوع‌ درمان‌ها نقش‌ مهمی‌ را به‌ عهده‌ دارد. او باید مواظب‌ رفتار خود باشد، نقش‌ محوله‌ را به‌ خوبی‌ ایفا کند، و رفتار خود را ثبت‌ کند. در یک‌ طرح‌ کلی‌، اساس‌ این‌ روش‌های‌ درمانی‌ بر راهبردهای‌ تغییر رفتار نامطلوب‌ استوار است‌. به‌ نظر می‌رسد که‌ ترکیب‌ این‌ روش‌های‌ درمانی‌ با داروها بهترین‌ نتایج‌ را در کنترل‌ علایم‌ به‌ همراه‌ داشته‌ باشد.
در خانه‌ یک‌ محیط‌ متناسب‌ و محدودیت‌های‌ کاملاً مشخص‌ برای‌ رفتار کودک‌ را در نظر بگیرید. ضمناً باید از روش‌های‌ تربیتی‌ نیز به‌ طور مداوم‌ بهره‌ گرفت‌. اگر احساس‌ می‌کنید که‌ نیاز به‌ کمک‌ از طرف‌ افراد متخصص‌ امر دارید مراجعه‌ کنید.
با معلم‌ کودک‌ تماس‌ مستمر داشته‌ باشید. اگر کودک‌ در درس‌ خود نیاز به‌ کمک‌ بیشتری‌ دارد، امکان‌ آن‌ را فراهم‌ کنید.


داروها

پزشک‌ شما شاید تصمیم‌ بگیرد داروهایی‌ مثل‌ متیل فنیدات (ریتالین‌)، که‌ ظاهراً اثر آرامش‌بخش‌ در کودکان‌ دچار این‌ اختلال‌ دارند، تجویز کند. این‌ داروها اثرات‌ جانبی‌ ناخوشایندی‌ دارند، از جمله‌: اختلال‌ در خواب‌، افسردگی‌، سردرد، معده‌ درد، بی‌اشتهایی‌، و کاهش‌ رشد.


فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری کودک‌ خود را حتی‌المقدور در چارچوب‌ مشخصی‌ در آورید.


رژیم‌ غذایی‌

رژیم‌ غذایی‌ مخصوصی‌ پیشنهاد شده‌اند: حذف‌ کلیه‌ افزودنی‌های‌ غذایی‌ (ادویه‌ جات‌ و غیره‌)، حذف‌ مواد به‌ خصوصی‌ از رژیم‌ غذایی‌، یا ویتامین‌ درمانی‌ شدید. اغلب‌ تحقیقات‌ پزشکی‌ اشاره‌ به‌ این‌ دارند که‌ این‌ رژیم‌ها برای‌ تعداد بسیار کمی‌ از کودکان‌ مفید هستند. اما بسیاری‌ از والدین‌ تغییرات‌ قابل‌ توجهی‌ را در رفتار کودکان‌ خود پس‌ از استفاده‌ از این‌ رژیم‌ها گزارش‌ کرده‌اند. شاید دلیل‌ آن‌ این‌ باشد که‌ با تهیه‌ غذاهای‌ مخصوص‌ برای‌ کودک‌، وی‌ احساس‌ می‌کند که‌ توجه‌ بیشتری‌ به‌ او می‌شود. در مورد هرگونه‌ رژیم‌ غذایی‌ مخصوصی‌ که‌ برای‌ کودک‌ خود در نظر دارید با پزشک‌ خود مشورت‌ کنید.


درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟:


اگر احساس‌ می‌کنید کودکتان‌ علایم‌ اختلال‌ کم‌ توجهی‌ ـ بیش‌ فعالی‌ را دارد.
اگر پس‌ از شروع‌ درمان‌ علایم‌ بدتر شوند.
اگر دچار علایم‌ جدید وغیرقابل کنترل شده اید. داروهای‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ ممکن‌ است‌ عوارض‌ جانبی‌ به‌ همراه‌ داشته‌ باشند...افزودنی ها احتمال بروز بیش فعالی را در کودکان افزایش می دهد                 

پژوهشگران انگلیسی هشدار دادند، غذاهای حاوی افزودنی ها احتمال بروز بیش فعالی را در کودکان افزایش می دهد.
 در این پژوهش، محققان انگلیسی با بررسی 300 کودک دریافتند، نوشیدنی های حاوی ترکیبات افزودنی باعث بروز بیش فعالی می شود، آن ها اعلام کردند، 5 تا 10 درصد از دانش آموزان از اختلال بیش فعالی با علائم کاهش تمرکز و فعالیت بسیار رنج می برند که این بیماری در پسران بیش از دختران مشاهده می شود.
در این پژوهش آمده است، افزودنی هایی چون رنگ های مصنوعی، بنزات سدیم و مواد موجود در بستنی ها نیز خطر بروز بیش فعالی را در کودکان افزایش می دهد. در پژوهش حاضر، محققان هشدار دادند، والدین باید از مصرف مواد غذایی حاوی افزودنی در کودکان خود جلوگیری کنند....بیش فعالی یک مشکل پزشکی است که باعث می‌شود‌ بیمار نتواند‌ توجه کند‌ و اعمال را بد‌ون فکر انجام می‌د‌هد‌.

اختلال بیش فعالی و کمبود‌ توجه (ADHD) یک عارضه رفتاری است که کود‌ک مبتلا به آن د‌ر تمرکز و د‌نبال کرد‌ن د‌ستورات د‌چار اشکال است.
این اختلال نوعی بیماری است که باعث می‌شود‌ تمرکز کرد‌ن بر اعمال فرد‌ برایش مشکل باشد‌.
بیش فعالی یک مشکل پزشکی است که باعث می‌شود‌ بیمار نتواند‌ توجه کند‌ و اعمال را بد‌ون فکر انجام می‌د‌هد‌.



انواع بیش‌فعالی :
۱) نوع غالباً بی‌توجه
۲) (ADHD) )نوع غالباً بیش فعال (تکانشگر)
۳) نوع مرکب


کود‌کان مبتلا به نوع اول بیش فعالی د‌ر توجه و د‌قت و تمام کرد‌ن کارها مشکل د‌ارند‌ و کود‌کان حواس‌پرت و آشفته‌ای هستند‌. محققان د‌ریافته‌اند‌ که این کود‌کان د‌ر انجام کارهای تحصیلی نیز مشکل د‌ارند‌.
د‌ر نوع بی‌توجهی کود‌ک بیشترین مشکل را د‌ر نگهد‌اری توجه و تمرکز د‌ارد‌. به نظر می‌رسد‌ که او هیچ توجهی به صحبت‌های طرف مقابل نمی‌کند‌، د‌ر اتمام کارهایش حتی آن کارهایی که خود‌ش د‌وست د‌ارد‌، مشکل د‌ارد‌، به جزئیات بی‌توجه است، هنگام بازی یا انجام تکالیف تمرکز کافی ند‌ارد‌، وسایل خود‌ را مد‌ام گم می‌کند‌ یا د‌ر خانه و مد‌رسه جا می‌گذارد‌. د‌ختران بیشتر از پسران به این نوع اختلال د‌چار می‌شوند‌.

د‌ر نوع پرتحرکی/ تکانشگری، کود‌ک بسیار پرتحرک بود‌ه وعمد‌تاً د‌ست به کارهای خطرناک از جمله بازی با وسایل برقی، بالا رفتن از د‌یوار یا کمد‌‌ها و ... می‌زند‌، پرحرف است، رفتارهای پرخاشگرانه از خود‌ نشان می‌د‌هد‌، د‌ائماً می‌خواهد‌ جلب توجه کند‌، سرجای خود‌ مد‌ام وول می‌خورد‌، حرکت‌های بی جا از خود‌ نشان می‌د‌هد‌، با د‌ست‌هایش زیاد‌ بازی می کند‌. برای انجام هر کاری عجله د‌ارد‌ و همیشه د‌ر حال د‌وید‌ن است. این نوع اختلال بیشتر د‌ر پسران د‌ید‌ه می‌شود‌.



همه‌گیر شناسی :
به نظر می‌رسد‌ این اختلال د‌ر ۳ تا ۵ د‌رصد‌ از کود‌کان د‌ر سنین مد‌رسه رواج د‌اشته باشد‌، پژوهش‌ها حاکی از آن است که پسران بیشتر از د‌ختران (نسبت ۳ به ۱ و یا ۵ به ۱) به این اختلال مبتلا می‌شوند‌. همچنین این اختلال د‌ر زایمان‌های اول به شرط پسر بود‌ن نوزاد‌ (تاثیر جنسیت) و خانواد‌ه‌هایی که والد‌ین آن ها د‌چار مصرف مواد‌ مخد‌ر، اختلال اجتماعی، اختلال بیش‌فعالی و ... هستند‌ شایع‌تر است.



سبب شناسی :
▪ کاهش برخی مواد‌ شیمیایی خاص د‌ر مغز (مثل گلوکز و قند‌)
▪ آسیب‌های مغزی نظیر مسمومیت ناشی از سرب
▪ آسیب‌های د‌وران جنینی و عوامل عصب‌شناختی



وراثت :
▪ عوامل روانی اجتماعی نظیر محرومیت از ماد‌ر (کود‌کان پرورشگاهی)، محیط‌های اضطراب‌زا د‌ر خانه و مد‌رسه، کود‌کان طبقات پایین اجتماع و خانواد‌ه‌های ازهم‌ پاشید‌ه
▪ متغیرهای محیطی
▪ مصرف بیش از حد‌ بعضی از مواد‌ د‌ر رژیم‌های خاص غذایی (مثل مصرف بیش از حد‌ رنگ‌های خوراکی و شکر)
▪ حساسیت غذایی



چگونگی د‌رمان :
آنچه بیشترین تاثیر را بر روند‌ و تاثیر د‌رمان می‌گذارد‌، تشخیص به موقع و زود‌هنگام اختلال و ارجاع سریع کود‌ک به پزشک متخصص است که امکان کاهش آسیب را فراهم می‌سازد‌.



د‌ارو د‌رمانی :
د‌اروهای محرک د‌ر د‌رمان بیش فعالی به مقد‌ار زیاد‌ی مورد‌ استفاد‌ه قرار می‌گیرند‌، به علاوه بی‌خوابی، خلق ملالت بار، کند‌ی د‌رک، پیشرفت رشد‌ و وزن توأم با بی‌اشتهایی، تهوع، سرد‌رد‌ و حتی توهمات حسی از یک طرف و نگرانی سوءمصرف د‌ارو د‌ر د‌رمان کود‌کان مبتلا به این اختلال از سوی د‌یگر تلاش‌های جد‌ید‌ی را طلب می‌کند‌.
د‌ارو د‌رمانی باید‌ زمانی به کار گرفته شود‌ که مد‌اخلات د‌رمانی د‌یگر امتحان شد‌ه باشند‌ و خانواد‌ه نتواند‌ د‌ر آموزش کنترل کود‌ک شرکت کند‌، کود‌ک فوق‌العاد‌ه غیرقابل کنترل باشد‌ و سابقه تیک عصبی، اختلال، روان پریشی و اختلال تفکر ند‌اشته باشد‌ و مهم‌تر اینکه امکان بررسی و ارزیابی تاثیرات د‌ارو وجود‌ د‌اشته باشد‌.



رفتار د‌رمانی :
تقویت مثبت رفتارهای عاد‌ی توسط معلمان و والد‌ین به همراه بی‌تجهی و تند‌مزاجی ها و پرخاش‌جویی‌های کود‌ک و تمهید‌ات رفتاری ـ شناختی، مجموعه د‌رمانی موثری را تشکیل می‌د‌هند‌. د‌ر رویکرد‌ رفتاری ـ شناختی، کود‌ک خود‌ کانون تغییرات خویش است و با خود‌گرد‌انی، طی مشاهد‌ه خود‌ به مقابله با بی‌اختیاری و کمبود‌ توجه و فقد‌ان نگرش آگاهانه می‌پرد‌ازد‌. به نظر می‌رسد‌ ترکیب د‌ارو و د‌رمان با د‌رمان‌های رفتاری ـ شناختی، موفق‌ترین روش د‌ر د‌رمان این اختلال باشد‌. روش‌‌های رفتار د‌رمانی زیر برای د‌رمان پیشنهاد‌ می‌شود‌:
▪ مشاوره فرد‌ی، گروهی یا خانواد‌گی
▪ برنامه‌ریزی آموزش (مخصوص د‌انش‌آموزان بیش‌فعال)
▪ رژیم غذایی (کم کرد‌ن شکر و رنگ‌های مصنوعی از برنامه غذایی)



توصیه‌هایی به معلمان :
▪ معلمان باید‌ میزان عیب‌جویی و انتقاد‌ از این د‌انش‌آموزان را تا حد‌اقل ممکن کاهش د‌هند‌.
▪ میزان توجهشان به این کود‌کان باید‌ متناسب بود‌ه و کم و زیاد‌ نشود‌.
▪ باید‌ همکاری مد‌اوم و لازم را د‌ر برنامه اصلاحی کلاس د‌اشته باشند‌.
▪ ایجاد‌ یک رابطه عاطفی بسیار سازند‌ه و مثبت بین معلم و د‌انش‌آموزان بیش فعال ضروری است.
▪ برقراری ارتباط میان مشاور مد‌رسه، مد‌یر، والد‌ین کود‌کان، روان‌شناس و روان پزشک کود‌ک موثر است.
▪ مسلماً تد‌ریس و آموزش به این د‌انش‌آموزان باید‌ د‌ر موقعیت‌هایی باشد‌ که توجه آن‌ها به معلم است.
▪ برای این د‌انش‌آموزان باید‌ هر بار و د‌ر هر زمان فقط یک تکلیف تحصیلی تعیین کرد‌.



توصیه‌هایی به والد‌ین :
▪ پیش‌بینی برنامه منظمی برای فعالیت‌های روزانه کود‌ک مانند‌ بید‌ار شد‌ن، بازی کرد‌ن و وعد‌ه‌های غذا
▪ آگاهی کود‌ک از قوانین خانه و د‌ر پی د‌اشتن عواقب د‌ر صورت رعایت نکرد‌ن
▪ نوشتن قواعد‌
▪ تقویت با پاد‌اش و تحسین رفتارهای خوب
هنگامی که به کود‌ک خود‌ د‌ستوری می‌د‌هید‌، آهسته و واضح صحبت کنید‌ و به ساد‌گی سخن بگویید‌. بهتر است از کود‌ک بخواهید‌ که د‌ستورات را تکرار کند‌.
▪ نظاره کود‌ک هنگام حضور د‌ر جمع د‌وستان
▪ بازخورد‌ مثبت با کلام و د‌اد‌ن جایزه به واسطه تسلط بر مهارت‌های اجتماعی برای کود‌کان مبتلا به بیش‌فعالی
▪ تقد‌م تشویق بر تنبیه
▪ جد‌ا د‌انستن رفتار ناپسند‌ کود‌ک از او
▪ نشان د‌اد‌ن مد‌اوم علاقه به او برای افزایش اعتماد‌ به نفس کود‌ک
▪ ثبات و پاید‌اری د‌ر انتظارات خود‌ از کود‌ک
▪ فاصله گرفتن از کشمکش
▪ همکاری نزد‌یک با مد‌رسه و آگاهی از پیشرفت تحصیلی کود‌ک
▪ ناد‌ید‌ه گرفتن تخلف‌های کوچک



توصیه‌هایی به بیش‌فعالان :
▪ سعی کنید‌ مرتب ورزش کنید‌
▪ به اند‌ازه کافی بخوابید‌
▪ با تمرین‌های آرام‌سازی، آرامش را به خود‌ برگرد‌انید‌
▪ د‌ر صورت مصرف د‌ارو د‌ستورات پزشک را به د‌قت اجرا کنید‌
د‌ر صورت بروز عوارض د‌ارویی به پزشک خود‌ اطلاع د‌هید‌ و با او مشورت کنید‌

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٥٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

کشف نوع جدیدی از ناتوانی ذهنی شدند


دانشمندان کانادایی موفق شدند نوع جدیدی از ناتوانی  ذهنی و ژن مرتبط با آن را که از طریق اختلال در عملکرد سلول‌های مغزی، بر  رشد شناختی فرد تأثیر می‌گذارد، کشف کنند.
تیم  تحقیقاتی مرکز اعتیاد و بهداشت روان (CAMH)‌ تورنتو کانادا به سرپرستی  دکتر «جان وینسنت» موفق به شناسایی نوع جدید ناتوانی ذهنی و وقوع جهش در ژن  NSUN2 در بین سه خواهر مبتلا به ناتوانی ذهنی شدند. به  گفته دکتر «وینسنت» رئیس علوم اعصاب سلولی و مولکولی مرکز CAMH، این کشف  پس از نقشه‌برداری از ژن‌های یک خانواده پاکستانی که سه نفر از هفت فرزند  آن مبتلا به ناتوانی ذهنی، ضعف عضلانی و مشکلات حرکتی بودند، حاصل شد.

همچنین در تحقیق مشابهی محققان موفق به شناسایی جهش ژن NSUN2‌ در یک خانواده دارای فرزندان مبتلا به ناتوانی ذهنی شدند. محققان  با بررسی نقشه ژن‌ها دریافتند، ازدواج فامیلی پسر عمو در هر دو خانواده  عامل انتقال جهش ژنتیکی به نسل‌های بعدی و بروز ناتوانی ذهنی در فرزندان  بوده است. نتایج بررسی‌های ژنتیکی این دو  خانواده نشان می‌دهد، ژن NSUN2‌ یکی از شایع‌ترین علل بروز ناتوانی ذهنی  ناشی از ژن‌های مغلوب است. کودک یک ژن معیوب را از یکی از والدین خود به  ارث می برد و همین مسأله باعث بروز ناتوانی ذهنی می‌شود. محققان  کانادایی با همکاری محققان مرکز تحقیقات سلول های بنیادی Wellcome Trust  در کمبریج، سلول های مغزی تحت تأثیر جهش ژنتیکی را مشخص کردند. این سلول ها  که پورکنژ (Purkinje) نام دارند، از نوع نورون‌هایی هستند که به انتقال  دهنده‌های عصبی گابا (GABA‌) پاسخ می‌دهند.

به گزارش ایسنا،
ناتوانی  ذهنی که در بین یک تا سه درصد جمعیت یک جامعه دیده می‌شود، در اثر وقوع  جهش ژنتیکی ایجاد می‌شود و فرد مبتلا دارای محدودیت‌هایی در توانایی ذهنی و  انجام کارهای روزمره زندگی است. تاکنون محققان این مرکز موفق به شناسایی پنج ژن ایجاد کننده اشکال مختلف ناتوانی ذهنی شده‌اند. نتیجه این پژوهش جدید در مجله ژنتیک انسانی (American Journal of Human Genetics) منتشر شده است

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٥٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

پیشگیری از سندروم داون                 

در گذشته برای پیشگیری از سندرم داون توصیه می‌شد که همه مادران بالای ۳۵ سال توسط آزمایش سلول‌های مایع آمنیوتیک (آمنیوسنتز) یا نمونه‌گیری از پرزهای جفتی (CVS) تحت بررسی قرار گیرند. اما از آنجا که بیش از دو سوم نوزادان مبتلا به سندرم داون از مادران زیر ۳۵ سال متولد می‌شوند در حال حاضر شیوه‌های غربالگری سندرم داون به همه مادران باردار توصیه می‌شود.در این شیوه‌ها که معمولاً در سه ماهه اول بارداری یا سه ماهه دوم بارداری انجام می‌گیرند از روش‌های غیر تهاجمی همانند بررسی خون مادر یا سونوگرافی استفاده می‌شود.

عمل آمینیو سنتز

آلفا فیتو پروتئین، AFP
معمولا AFP خون یک زن باردار مقدار پایینی است و بطور معمول در خون مردان سالم یا زنان غیر باردار این ماده یافت نمی شود و در صورت وجود میزان این ماده در خون این افراد بسیار اندک است. از روی مقدار AFP خون یک زن باردار می توان جهت تشخیص بیماری‌ها یا شرایط خاص استفاده کرد و می توان تشخیص داد که آیا جنین دچار مشکلاتی از قبیل مسدود شدن کانال نخاعی، آنانسفالی یا سندروم داون و موارد خیلی نادر مانند سندروم‌های کروموزوم (تریزومی) یا امفالوسل که یک نقص مادرزادی در دیواره شکمی است، هست یا نه. در مسدود شدن کانال نخاعی (Spinabifida) ، چنانچه میزان AFP خون زودتر از ۱۵ هفتگی مورد بررسی قرار بگیرد، قابل اطمینان نیست. از روی AFP موجود در خون به همراه نتایج دو تست دیگر بنامهای «استریول» و HCG می توان سندروم داون (Down) را تشخیص داد. هنگامی که این سه تست با هم انجام شوند به آن تست تریپل می گویند. این تست جهت اسکرین (تشخیص) مشکلات جنینی، بسیار دقیق تر از تست مجزای AFP است. این تست بر روی سرم خون مادر انجام می شود.


اسکرین جنین یک زن باردار جهت تشخیص سندروم داون: سطح پایین AFP در ۶۰ درصد موارد می تواند نشانه سندروم داون باشد اما هنگامی که نتایج تست AFP همراه با نتایج دو تست استریول و HCG مورد بررسی قرار گیرد، احتمال تشخیص سندروم داون تا ۸۰ درصد افزایش می یابد.

در صورتی که داروهای ضد انعقاد مانند آسپرین یا وارفارین مصرف می کنید، قبل از انجام خونگیری، به پزشک اطلاع دهید. ممکن است مقادیر نرمال AFP در آزمایشگاههای مختلف با هم تفاوت داشته باشند. این مقادیر نرمال بسته به سن جنین فرق می کند. شاید AFP بالا یا پایین به این معنی باشد که سن جنین اشتباه محاسبه شده است. به کمک سونوگرافی خیلی دقیق تر می توان سن جنین را محاسبه کرد. انجام آمینیو سنتز نیز به منظور اندازه گیری AFP مایع آمینیون توصیه می شود. در زنان باردار مقدار AFP در هفته چهاردهم بتدریج شروع به افزایش می کند. این حالت تا یکی دو ماه قبل از تولد ادامه یافته و سپس بتدریج کاهش می یابد. مقادیر AFP در زنان سیاهپوست معمولاً کمی بالاتر از زنان سفید پوست است. برای تخمین صحیح سن جنین لازم است مقدار AFP را بدقت اندازه گیری کرد. اندازه نرمال مقدار AFP برای هر خانم بر اساس وزن، نژاد، وضعیت دیابت(یعنی اینکه آیا شخص نیاز به تزریق انسولین دارد) و سن جنین وی تنظیم شده است. اگر طی سونوگرافی تخمین سن جنین تغییر کند باید مقدار AFP را دوباره با آن تطبیق داد. میانگین این اندازه تطبیق داده شده را MOM می نامند. مقدار MOM را برای خانم مورد آزمایش، نرمال در نظر می گیرند.

مقدار بالای AFP مقدار بالای AFP در یک زن باردار می تواند به این دلایل باشد: سن نامناسب بارداری، یک حاملگی چند قلویی، جنین با نقص لوله عصبی، نقص دیواره شکمی (Omphalocele) و جنین مرده. برای اصلاح Omphalocele یا نقص دیواره شکمی، نوزاد باید پس از تولد مورد عمل جراحی قرار بگیرد.


مقدار کمتر از حد نرمال AFP در یک زن باردار مقدار پایین AFP می تواند به این دلایل باشد: سن نامناسب آبستنی، جنین مبتلا به سندروم داون.

عوامل تأثیر گذار بر روی تست آلفا فیتو پروتئین یکی سیگار کشیدن باعث افزایش مقدار AFP خون می‌شود و دیگری نگهداری بد و نامناسب خون در یخچال و آلوده بودن خون از دلایلی هستند که می توانند در نتایج تست اختلال ایجاد کنند. AFP یک تست اسکرینیینگ است که احتمال وجود مشکلات را در جنین جستجو می کند. چنانچه نتایج AFP غیر طبیعی باشد باید تستهای اضافه دیگری را نیز انجام داد. برای ارزیابی AFP غیر طبیعی از سونوگرافی استفاده می شود. سونوگرافی علاوه بر اینکه مواردی از قبیل چندقلویی زایی و تخمین سن جنین را مشخص می کند، علت افزایش مقدار AFP خون را هم نشان می دهد. در صورتی که با سونوگرافی نتوان علت AFP غیر طبیعی را تشخیص داد باید آمینوسنتزیس انجام شود. مقدار AFP موجود در مایع آمینوتیک را می توان به کمک آمینو سنتزیس اندازه گیری کرد.

غربالگری سه ماهه اول بارداری
شیوه انتخابی موسسه جهانی پزشکی جنین است و در بین هفته ۱۱ تا ۱۴ حاملگی به همه مادران باردار توصیه می‌شود. در این روش از مارکرهای سونوگرافی، بیوشیمی، مشاوره و نرم‌افزار استاندارد استفاده می‌شود. در صورت انجام در مراکز مورد تایید موسسه جهانی پزشکی جنین ۹۰ تا ۹۵ در صد دقت دارد.

غربالگری سه ماهه دوم بارداری
در صورت رعایت کلیه استانداردها تا بین ۷۵ تا ۸۵ در صد دقت دارد و در مادرانی که در سه ماهه اول موفق به انجام غربالگری سه ماهه اول نشده اند و یا د رمواردی که امکان دسترسی به روش‌های پیشرفته سه ماهه اول وجود ندارد توصیه می‌شود.

غربالگری تجمعی
از ترکیب ریسک محاسبه شده در سه ماهه اول و دوم بدست می‌آید و در صورت رعایت همه استاندردها تا ۹۵ در صد دقت دارد. در این روش ریسک محاسبه شده سه ماهه اول به اطلاع مادر رسانده نمی‌شود و به همین دلیل در مواردی که ریسک محاسبه شده سه ماهه اول پرخطر تعیین شده عده‌ای خلاف موازین اخلاق پزشکی می‌دانند و آن را توصیه نمی‌کنند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۳٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

نقش کاردرمانی جسمی در اوتیسم


  درمانگران به خصوص آنهایی که در زمینه اطفال کار کرده اند می دانند که  صرفا درمان بر روی کودکان اوتیسم کافی نبوده و بایستی خانواده ها نیز پا به  پای درمانگران با فرزندانشان مراحل مختلف رشدی جهت نشستن، چهار دست و پا  رفتن، راه رفتن، دویدن و پریدن کار کنند.


یک کاردرمانگر به کودکانی که دچار ناتوانیهای رشدی یا عصبی و یا فیزیکی  یا دچار عوارض عصبی- عضلانی یا مشکلات قلبی- عروقی هستند کمک شایانی می  نماید. رویکرد اصلی آنها براساس محدودیتهای حرکتی می باشد.


کاردرمانگران کودکانی را که دچار مشکلات حرکتی و ناتوانیهای عملکردی  هستند مورد ارزیابی و درمان قرار می دهند. نقش اولیه کاردرمانگر براساس  تحریکات و مهارتهای شناختی که کودک در ضمن تمرین و تحرک این موارد را به  کار می برد. این تحریکات مشتمل بر تغییر وضعیتها و انجام حرکات ورزشی می  باشد. تمامی این برنامه ها برای رسیدن به مهارتهای حرکتی و تجزیه و تحلیل و  شناخت لازم برای کودک می باشد. کاردرمانی ممکن است مکمل برنامه های حرکتی و  ورزشی باشد که کودک در مدارس به آن می پردازد.


کاردرمانگر براساس ارزیابی حرکات بزرگ که کودک قادر به انجام آن می  باشد، می تواند برنامه درمانی مننحصر به فردی را به وی بدهد. از این  اطلاعات کاردرمانگر اهداف عملکردی مثل غلت زدن و نشستن بدون کمک و حمایت،  مهارتهای رشدی، بهبود کنترل حرکتی و برنامه ریزی آن و بهبود کیفیت زندگی را  انجام بدهند.


اغلب بایستی وسایل کمکی جهت بهبود و ارتقای سطح عملکردی کودکان تجویز  گردد و همچنین جهت افزایش آموزش و آگاهی کودکان به خانواده ها نیز آموزشهای  لازم داده شود. در ضمن تمامی این کارها بایستی در جهت افزایش ثبات،  عملکرد، حرکت و مهارتهای کودکان باشد. یک انجمن بین المللی پس از چندین سال  تحقیقات در این زمینه نقش کاردرمانگران را بسیار حائز اهمیت برشمرده که از  آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:


1-      در اولین سالها، جلوگیری از تأخیر رشدی به علت شیب شدید رشدی- حرکتی کودکان.

2-      آموزش و یادگیری کودکان به صورت اتوماتیک.

3-      خانواده ها نیز در بهبود این روابط نقش اولیه و مهمی را ایفا می  کنند که کاردرمانگر بایستی بر روی موارد آن نیز به خانواده ها توضیحات  کافی بدهد.

4-      آموزش بازده رشدی که بستگی به نوع بیماری و عوامل محیطی دارد.



سرویسهای کاردرمانی شامل:


1-      انجام حرکات و تمرینات فعال و غیر فعال جهت افزایش دامنه حرکتی مفاصل و عملکرد آنها.

2-      تمرینات فعال و غیر فعال جهت افزایش طول و قدرت عضلات که ممکن است با وزنه یا بدون وزنه باشد.

3-      آموزش مهارتهای حرکتی مثل جابجایی در تخت و یا ویلچر.

4-      طرح و برنامه ریزی مهارتهای حرکتی جهت تسهیل مراحل رشدی- حرکتی براساس حرکات چشمی.

5-      تجویز و آموزش استفاده از وسایل کمکی جهت بهبود و افزایش مهارتهای درشت و ظریف مثل اسپیلیتها و ... .

6-      استفاده از مدالیته های مختلف درمانی نظیر سرما درمانی- گرما  درمانی- ویبراتور و  ... جهت کاهش درد و بهبود انعطاف و کنترل بهبود درد تا  حد بی دردی.

7-      تمرینات هوازی جهت بهبود سیستم تنفسی.

8-      تمرینات تنفسی جهت بهبود عملکرد عضلات تنفسی نظیر عضلات قفسه سینه.


با یک برنامه ریزی دقیق و صحیح می توان به نوزادان کودکان وخانواده های آنها کمک کرد تا بتوان زندگی مناسبی را برای آنها مهیا کرد.



در اینجا می توان به نقش کار درمانگران در بهبود عملکرد کودکان با این  ناتوانائیهایی بود. بر این اساس اهداف مهارتی موارد زیر دسته بندی می شود:


1-      احیا عملکرد عصبی

2-      آموزشهای حسی- حرکتی به کودکان و بزرگسالان

3-      آموزشهای مهارتهای حرکتی ثانوی جهت افزایش رشد کودکان

4-      آموزش دقت بینایی و افزایش توجه و تمرکز بینایی و درمان عوارض ثانوی آن

5-      افزایش سرویسهای خانواده محوری جهت افزایش روابط خانوادگی


کاردرمانی به کودک شما کمک خواهد کرد تا بتواند مستقل شده و از نظر  جسمی- ذهنی- احساسی بهبود یافته و تمامی مهارتهای لازم جهت رفتن به مدرسه  را کسب کند.
 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۳٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

اوتیسم از 6 ماهگی قابل تشخیص است



براساس نتایج جدید محققان دانشگاه کارولینای شمالی،  تفاوت‌های قابل‌توجهی در رشد مغزی کودکان 6 ماهه در معرض خطر که به اوتیسم  مبتلا می‌شوند، نسبت به نوزادان در معرض خطر که مبتلا به این بیماری  نمی‌شوند، وجود دارد.

به نظر محققان این یک یافته امیدوارکننده است و یک  قدم بزرگ برای راه‌اندازی یک بیومارکر برای افزایش توانایی پزشکان در تشخیص  زودهنگام اوتیسم.

این بیماری از دوران نوزادی شکل می‌گیرد و این‌گونه نیست  که ناگهان در کودکی ظاهر شود، پس شاید بتوان روند ایجاد آن را با مداخلات  هدفدار قطع کرد.

درواقع در این بررسی 92 کودک در معرض خطر ابتلا به اوتیسم  مورد بررسی قرار گرفته و در 6 ماهگی همگی تحت نوعی از MRI با نام تصویری  diffusion Tensor قرار گرفتند و در طول 24 ماه بعدی نیز ارزیابی‌های رفتاری  انجام شد. در نهایت مشخص شد با انجام اسکن‌های خاص می‌توان گفت چه کسی در  آینده به اوتیسم مبتلا خواهد شد تا بلکه با انجام مداخلات خاصی از پیشرفت  آن جلوگیری کرد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۳٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

در خود ماندگی یا اوتیسم چیست؟ +نشانه ها                 

بگفته پزشکان و محققین این بیماری نوعی اختلال پیشرفته در رشد عصبی میباشد که باعث اختلال در تعاملات و ارتباطات اجتماعی و... و همچنین نوعی رفتار با تکراری محدود و تاخیر در رشد زبانی و شناختی است که علیرغم ویژگیهای روشنش ،اینکه چگونه اتفاق می افتد تا 3 سالگی قابل تشخیص نمیباشد. برخی پزشکان بر این باورند که احتمال ابتلا باین بیماری ژنتیکی در پسران 4 برابر دختران میباشد که هم اکنون 400000 نفر در فرانسه به ان مبتلا هستند.همچنین لئو کانر روانشناس اعصاب امریکایی برای اولین بار در سال 1943این بیماری را ناشی از رشد زود هنگام واختلال در تعامل احساسی و اجتماعی که از والدین بارث برده شده میداند. وی نشانه های این بیماری که در سال اول تولد نوزاد مشخصند را علائمی همچون عدم تماس با چشم ،لبخند ،قیافه مبهم،عدم صحبت وغیر مشخص همچون شکننده یا سفت شدن بافتهاواختلال در کارکرد مغز بر میشمارد.

بگفته پزشکان و محققین این بیماری نوعی اختلال پیشرفته در رشد عصبی میباشد که باعث اختلال در تعاملات و ارتباطات اجتماعی و همچنین نوعی رفتار با تکراری محدود و تاخیر در رشد زبانی و شناختی است که علیرغم ویژگیهای روشنش اینکه چگونه اتفاق میافتد تا 3 سالگی قابل تشخیص نمیباشد. همچنین این بیماری در کودکانی با توانایی کم ذهنی همراه با پرخاشگری و تخریب اموال همراه است.لازم بذکر است که هر فرد در طیف این بیماری منحصر بفرد است که در ان نوع توهمی نیز وجود دارد. والدین این کودکان بسرعت مشکل انهارا کشف میکنند اما مربیان،اشنایان و....چطور؟

نشانه های توهمی:
-اختلال و تشنج در معده و روده
-شبه عقب ماندگی ذهنی و بیماریهای روانی
-حساسیت به نور،صدا،جمعیت،رفت وامد و...
-توهمات شنیداری
-وسوسه سخت به مواد
-دستخط بد
-ناهماهنگی در ورزش بخصوص در نوع استقامتی (دویدن،شنا) مانند معلولان جسمی
-مشکل در ایجاد و نگهداری از دوستان متفاوت
-علاقه خاصی به بسیاری از مردم

نشانه های عکس العملی و ارتباطی این بیماری :
-مشکلات مهم در مهارتهای ارتباطی غیر شفاهی مانند : خیرگی چشمان، حالات صورت و بدن
-عدم برقراری ارتباط و دوستی با همسالان
-عدم باشتراک گذاری علاقه ها،لذتها،و دستاوردها با دیگران
-تاخیر یا عدم تکلم،که 40 درصد از این بیماران هرگز صحبت نمیکنند
-دشواری در درک احساسات دیگران مانند : غم و اندوه،درد
-مشکل در برداشتن گام در شروع گفتگو یا پس از شروع
-استفاده از رفتار قالبی و تکراری در زبان
-دشواری فهم شنونده با نوع نگاه
-هنگام بازی تمرکز غیر معمول بر قطعات اسباب بازیها مانند تمرکز بر چرخهای ماشین بجای تمرکز بر خود بازی
-مشغولیت ذهنی با موضوعات خاص
-نیاز به عینیت و روال زندگی مانند : عادت به خوردن سالاد قبل از غذا یاگذشتن از مسیر هر روز به مدرسه

چند پیشنهاد درمانی :
1- تحلیل کاربرده رفتار توسط مدرسه یا مراکز درمانی خاص
2- گفتار درمانی
3- اموزش مهارتهای حرکتی،زندگی،هماهنگی حسی و درمان حساسیت به نور صدا و....
4- اموزش و درمان مهارتهای اجتماعی
5- درمان فیزیکی،قدرتی،هماهنگی در ورزشهای پایه
6- بازی درمانی مانند درمان کودکان در زلزله بم
7- رفتار درمانی
8- توسعه و بروزکردن روشهای درمانی
9- دید مبتنی بر درمان و باور ان
10-درمان پزشکی (دارویی) بوسیله پزشکان متخصص و حرفه ای

درمانهای مورد تایید اخیر پزشکی :
استفاده از ریسیریدون،داروهای انتی سایکوتیک،aba,و رفتار درمانی

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۳٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

تشعشات رایانه و تلفن همراه عامل ایجاد "اوتیسم" در کودکان                 

                             به گفته پزشکان، ورود دستگاه های مبتنی بر فناوری بی سیم، نظیر رایانه و تلفن های همراه باعث شده نرخ شیوع "اوتیسم" در بین کودکان از سال 1970 تاکنون 60 برابر شود.
  به نقل از پایگاه خبری آسوشتیدپرس، نتایج تحقیقات انجام شده پزشکان نشان می دهد تا قبل از سال 1970 میزان ابتلا کودکان به "اوتیسم" دارای نسبت 1 به 10 هزار بوده و پس از این سال ها با ورود فناوری های بی سیم و رایانه ها و در آخر تلفن های همراه، از هر 15 کودک یک نفر به اوتیسم مبتلا شده است.
بنابراین گزارش، دکتر تامارا ماریا، پژوهشگر دانشگاه اریک، بررسی 5 ساله بر روی کاربران تلفن همراه، تولید امواج و مغناطیس رادیویی و تاثیر مستقیم بر روی مغز افراد را مهمترین عامل بروز عارضه اوتیسم معرفی کرده است.
یادآور می شود، تشعشات ناشی از دستگاه های مبتنی بر فناوری های بی سیم نظیر تلفن های همراه و رایانه ها، امواج بدن اشخاص را مورد حمله قرار می دهند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۳۳ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

تاخیر در رشد زبان گفتار، می‌تواند نشانه اوتیسم باشد                 

                             کودکان مبتلا به اوتسیم در توجه انتخابی به محرکات خاص، دچار مشکل هستند.
 
  اگر کودکی دچار تعاملات اجتماعی تاخیر یافته و‌ استفاده زبانی محدود قبل از سه سالگی باشد، باید به وجود اوتیسم در او شک کرد.
 کودکان دچار اوتیسم مشکلات توجهی دارند، یعنی ممکن است در توجه انتخابی به محرکات خاص با مشکل مواجه شوند، اما استفاده از محافظ‌های گوش برای کاهش محرک شنوایی، عملکرد بعضی از این کودکان را بهبود می‌بخشد.
هنگام ارزیابی یک کودک دچار اوتیسم، باید تعداد نشانه‌ها و علایم را کاهش داد و بیماران در محیط ساده، منظم، آرام با عوامل حواس پرت‌کننده و بینایی محدود، قرار بگیرند تا عملکرد بهتری داشته باشد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۳٢ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

کودکان مبتلا به اوتیسم در معاشرت بین فردی و روابط پیچیده ، نقایص شدید نشان می‌دهند. کانر (۱۹۴۳) ، اولین کسی بود که اوتیسم را توضیح داد. طبق نظر کانر ، خصوصیت برجسته و اساس اوتیسم ، عبارت است از ناتوانی فرو در برقراری ارتباط با دیگران و موقعیتها که از اوائل زندگی شروع می‌شود. برخی علائم اولیه اختلال اوتیستیک ، توسط بوردن و الن دایک (۱۹۹۲) شرح داده شده است. در نوزادان به نظر می‌رسد با نوزادان دیگر متفاوت باشند. ظاهرا نیازی به مادر نشان نمی‌دهند.

برای او تفاوتی نمی‌کند که در آغوش گرفته شود یا نه ، قوام عضلانی ضعیف و سستی دارند و کم گریه می‌کنند، اما ممکن است شدیدا تحریک پذیر باشند. در ۶ ماه اول زندگی ، نمی‌توانند به مادر توجه کنند ، چیزی را طلب نمی‌کنند. لبخند نمی‌زنند یا در این رابطه تاخیر دارند. به اسباب‌بازی‌ها علاقه ندارند. در ۶ ماه دوم ، علاقه‌ای به بازیهای اجتماعی نشان نمی‌دهند. سرد و بی‌روح هستند، ارتباط کلامی یا غیر کلامی ظاهر نمی‌سازند و در مقابل تحریک ، کم فعال یا بیش فعال هستند.

والدین کودکان اوتیستیک ، غالبا اولین کسانی هستند که ناپاسخگویی اجتماعی کودکانشان را متوجه می‌شوند. کودک اوتیستیک ، جهان را ذاتا خطرناک و مهلک تلقی می‌کند. همچنین این کودکان میل وسواسی به یکنواخت بودن محیط ، رفتارهای خود تحریکی نظیر تکان خوردن نوسانی ، دور خود چرخیدن و بهمزدن دستها ، رفتارهای خود ویرانگرانه نظیر کوبیدن سر به دیوار کوبیدن دست به دیوار ، و گاز گرفتن خود ، فقدان تماس چشمی و مجذوب اشیا بی‌جان شدن را از خود نشان می‌دهند.



ملاک‌های تشخیص اوتیسم :
اگر کودک حداقل ۶ ماده از مواد زیر را نشان دهد ، تشخیص اوتیسم را دریافت می‌دارد. حداقل دو تای آن از طبقه اول ، یکی از هر یک از طبقات دوم و سوم شروع باید قبل از سه سالگی باشد.

۱) طبقه اول: نقص کمی در تبادل اجتماعی

▪ ناتوانی در برقراری ارتباط با همسالان متناسب با سطح رشد
▪ فقدان جستجوی خودانگیز لذت ، علاقه یا پیشرفت با دیگران
▪ فقدان مقابله به مثل یا هیجانی

۲) طبقه دوم: نقص کمی در برقراری ارتباط

▪ تاخیر یا فقدان رشد زبان گفتاری
▪ نقص قابل توجه در شروع یا حفظ مکالمه یا دیگران ، در افرادی که از سطح گفتاری کافی برخوردارند.
▪ استفاده کلیشه‌ای و تکراری از زبان یا زبان ویژه
▪ فقدان بازی خود انگیخته یا بازی ابتکاری اجتماعی متناسب با سطح سن.

۳) طبقه سوم: الگوی رفتار ، علائق و فعالیتهای محدود ، تکراری و کلیشه‌ای

▪ مشغولیت با یک یا چند الگوی کلیشه‌ای و محدود که یا از لحاظ شدت یا از لحاظ کانون غیر عادی است.
▪ چسبیدن ظاهرا اجباری به تشریفات یا کارهای غیر موثر و ناکار آمد
▪ اطوارهای حرکتی کلیشه‌ای و تکراری مثل بازی با دست یا انگشت ، حرکات بدنی غیر عادی.
▪ اشتغال ذهنی و مشغولیت پایدار با قسمتهایی از اشیا



چند نکته اساسی در مورد کودکان اوتیستیک :
به نظر می رسد کودکان اوتیستیک قادر نیستند در هر زمان به بیش از یک نکته راهنما (خصوصیت محرک) توجه کنند. آنچه که وضع را بدتر می کند این است که آنها ممکن است به محرکهایی غیر عادی و غالبا نامربوط توجه کنند. مثلا درمانگر یک تصویر به کودک می‌دهد تا آن را نگاه کرد و نام آن شکل را که توسط درمان‌گر گفته می‌شود، تکرار کند. ولی کودک اوتیستیک به جای توجه به تصویر و تکرار نام آن ، کاغذ را گرفته و لمس می‌کند. این الگوی توجه ، توانائی آنان در برقراری ارتباط و تعامل با محیط اجتماعی و فیزیکی را با مانع مواجه می‌سازد.

پردازش و انسجام اطلاعات نیز به عنوان مشکلی برای کودکان اوتیستیک وجود دارد. یعنی در تبدیل یا اداره کردن اطلاعات در ذهن خود مشکل دارند.
کودکان اوتیستیک ، در درک حالات ذهنی خود و دیگران نقص دارند. نظریه ذهن (Theory of mind) ، به عنوان توانائی در نظر گرفتن افراد بر حسب حالات درونی ذهنی نظیر عقاید ، مقاصد و هیجانات توضیح داده شده است و به درک محیط اجتماعی و توانائی مشغول شدن به رفتار اجتماعی شایسته گفته می‌شود.
بعضی از کودکان اوتیستیک ضریب هوشی عادی دارند، برخی توانائی ذهنی قابل توجهی نشان می‌دهند. اما اکثریت آنها نقایص هوشی در محدوده عقب ماندگی ظاهر می‌سازند.



سیر بیماری :
گرچه بعضی از افراد مبتلا به اوتیسم بهبودی نشان می‌دهند، اکثریت کودکان اوتیستیک با نقایص شدید به بزرگسالی وارد می‌شوند و نمی‌توانند کاملا از خود مراقبت کنند. در غیاب مداخله به موقع و شدید ، فقط یک تا دو درصد افراد اوتیستیک تا مرحله‌ای رشد می‌کنند که تفاوتی بین آنها و کودکانی که اوتیستیک تشخیص داده نمی‌شوند. وجود ندارد. حدود ۱۰ درصد ، به کارکرد کافی در حیطه‌های زبان و اجتماعی دست می‌یابند، در حالی که ۲۰ درصد علیرغم نقص قابل توجه ، نظیر فقر گفتار تا حدودی در مدرسه و از لحاظ اجتماعی پیشرفت می‌کنند. حدود ۷۰ درصد پیشرفت محدود نشان می‌دهند و نقایص عمده در آنها دوام می‌یابد.



شاخص‌های بهبودی در بیماران اوتیستیک :
چه چیزی پیش بینی می‌کند که چه کسی تا حدودی بهتر می‌شود و چه کسی بهتر نمی‌شود؟ مهارتهای زبانی و نمرات ضریب هوش غالبا بهترین شاخصهای پیش آگهی به شمار می‌روند. توسعه به موقع زبان و نمرات ضریب هوشی خوب ، حاکی از پیش آگهی بهتر است. گفتار مفید فقط در حدود ۵۰ درصد از اشخاص اوتیستیک توسعه می‌یابد. در خلال نوجوانی ، مشکلات رفتاری و هیجانی ظاهر می‌شوند. پرخاشگری ، رفتار مقابله‌ای و قشقرق ممکن است مشاهده شود و کاملا برای والدین پریشان کننده باشد. تخمینها حاکی از آن است که تقریبا ۷۵% کودکان اوتیستیک ، در محدوده عقب ماندگی متوسط قرار می‌گیرند و ۲۵% تا بزرگسالی به حملات تشنجی مبتلا می‌شوند...مغز کودکان اوتیسمی متفاوت است                 

                             نتایج مطالعات نشان می دهد کودکان مبتلا به اوتیسم در ناحیه ای از مغزشان که مربوط به کنترل مسایل اجتماعی است ماده خاکستری رنگ بیشتری نسبت به کودکان سالم به چشم می خورد.
طی آزمایشاتی بر روی مغز گروهی از کودکان اوتیسمی و غیر اوتیسمی که میانگین سن آنها 11 سال بود و حرکت مولکول های آبی در مغز آنها مورد بررسی قرار گرفت مشخص شد، تغییراتی در قسمت خاکستری رنگ مغز کودکان اوتیسمی وجود دارد به طوری که ماده خاکستری رنگ بسیاری در بخشی از عضله مغز که مربوط به یادگیری، احساسات و تجربه ها است وجود دارد.
همچنین در ناحیه بادامه راست مغز که مرتبط با عملکردهای اجتماعی است میزان این ماده خاکستری کم است.
محققان یادآور شدند، میزان زیاد ماده خاکستری در ناحیه چپ مغز با افزایش هوش افراد در ارتباط است اما این مساله در کودکان اوتیسمی صحت ندارد زیرا بخش ماده خاکستری در مغز این افراد به خوبی عمل نمی کند.
طبق گزارشات، حدود 5/1 میلیون نفر در آمریکا مبتلا به اوتیسم هستند. این بیماری اغلب در سه سالگی برای کودکان رخ می دهد و منجر به اختلالات در عملکردهای اجتماعی و مهارت های ارتباطی می شود...داروی ضد افسردگی سیتالوپرام در درمان اوتیسم کودکان موثر نیست                 
                             دانشمندان معتقدند داروهای ضد افسردگی شایعی که برای کمک به درمان کودکان اوتیسم برای کنترل رفتارهای تکراری این کودکان بکار می رود تاثیر آنچنانی در درمان این بیماری ندارد.
نتایج تحقیقات در نشریهArchives of Psychiatry روانی درج شده است نشان‌دهنده آن است که باید در مورد داروهای ضد افسردگی موثر در اوتیسم‌ و سایر داروهای درمان‌کننده این بیماری تحقیقات بیشتری صورت گیرد..
 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٢٩ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

شاید یکی از کابوس های کودکان در سنین پایین، عدم کنترل دفع ادرار در خواب شبانه باشد، کابوسی که باعث خجالت کودک هنگام خارج شدن از رختخوابش می شود. شب ادراری مشکلی است که برخی از والدین، کودکان را به خاطر آن تنبیه می کنند، غافل از این که، این امر کاملا بدون اختیار کودک رخ می دهد. اصطلاح «شب ادراری» (Enuresis) به دفع غیر ارادی و ناتوانی در کنترل ادرار در طول ساعات شب اطلاق می شود که عارضه شایعی است. بیش از ۱۵ تا ۲۰ درصد از کودکان ۵ تا ۶ ساله و حدود یک درصد از نوجوانان، شب ادراری را تجربه می کنند. شایع ترین سن بروز شب ادراری، حدود ۳ سالگی است.

این مشکل معمولا بین سنین ۶ تا ۸ سالگی و همزمان با بزرگ شدن مثانه و بهبود قدرت کنترلی مثانه از بین می رود. معمولا شب ادراری پدیده ای ارثی بوده و در پسران بیش از دختران رواج دارد که به طور معمول پس از بلوغ متوقف می شود. به طور کلی این عارضه در ۱۵ درصد کودکان در سن پنج سالگی دیده می شود و هرچند اغلب سیر آن رو به بهبود است، ولی در سنین بالای پنج سالگی باتوجه به عوارض روحی و اجتماعی که برای کودک و خانواده وی ایجاد می شود، درمان ضروری می شود. آنچه اهمیت دارد دانستن این موضوع است که شب ادراری بیماری نیست بلکه وضعیتی است که نیاز به درمان موثر و مداوم دارد. پاتوفیزیولوژی شب ادراری پیچیده است و همین امر، درمان را دشوار می کند. در برخورد با این بیماران نکات مهمی را باید در تاریخچه و معاینه کودک استخراج و براساس آنها درباره درمان یا ارجاع به ارولوژیست اطفال تصمیم گیری کرد. گاهی شب ادراری علامتی از وجود مشکلی مهمتر است که از جمله می توان به موارد زیراشاره کرد:

▪ ادرارکردن غیرطبیعی (ضعیف بودن جریان ادرار، زورزدن، درد و بالاخره وضعیت غیرطبیعی گرفتن حین ادرار).

▪ خیس کردن کودک در حین بیداری.

▪ سابقه عفونت ادراری.

▪ وجود آنومالی های آناتومیک دستگاه ادراری یا عصبی.

▪ تکرار ادرار یا احساس ناگهانی نیاز به ادرار.

▪ وجود یبوست مزمن هم زمان. ¤ علاوه بر اینها، اگر کودک سابقه اختلال خواب مانند خرخر دارد، بهتر است از سوی متخصص گوش و حلق و بینی نیز معاینه شود. علت شب ادراری علل ایجادکننده شب ادراری ناشناخته اند: اما عوامل متعددی با این عارضه ارتباط دارند.

حجم مثانه: شب ادراری ممکن است به دلیل ظرفیت کم مثانه باشد.

سابقه خانوادگی: کودکان والدینی که شب ادراری داشته اند، بیشتر احتمال دارد که به این عارضه دچار شوند

عفونت: عفونت کلیه ها یا مثانه ممکن است باعث شب ادراری کودکی شود که سابقه این مشکل را نداشته است. کمبود هورمون ضد ادرار: میزان این هورمون در بدن کودکانی که رختخواب خود را خیس می کنند کمتر از سایرین است. این هورمون ساخت ادرار را کاهش می دهد. بنابراین افراد دارای سطح پایین هورمون ضدادرار ممکن است ادرار بیشتری بسازند و مستعد شب ادراری باشند.

تاخیر در رشد و نمو: کودک ممکن است به علت تأخیر رشد دستگاه عصبی خود قادر به دریافت پیام از مثانه پر نباشد.

خواب بسیار عمیق: تعدادی از پزشکان به درنظرگرفتن این عامل به تنهایی اعتقادی ندارند.

رژیم غذایی: مصرف شکلات و مواد کافئین دار و محصولات غذایی حاوی مواد رنگی مصنوعی کودک را مستعد شب ادراری می کند. علل روانی و عاطفی: برخی از کودکان دچار مشکلات روانی و عاطفی اند و اعتماد به نفس کافی برای کنترل ادرار پیدا نکرده اند. این کودکان نیز مستعد شب ادراری اند.

اضطراب: این اضطراب ممکن است ناشی از عصبانیت والدین، نقل مکان به خانه ای جدید، جدایی از دست دادن یکی از اعضای خانواده، موقعیت های اجتماعی ناآشنا، بروز اتفاقات دشوار خانوادگی برای کودک مانند نوزاد جدید است. البته به یاد داشته باشید که خود شب ادراری هم پدیده ای اضطراب آور است و انقباضات مثانه و دفع ادرار در طول روز ممکن است باعث شرمساری کودک و ایجاد اضطرابی گردد که منجربه شب ادراری می شود. چطور باید کودک را با این مشکل آشنا کرد؟ گاه کودک از شما می پرسد:«من نمی خواهم رختخوابم را خیس کنم. نمی خواهم شما را به دردسر بیندازم. پس چرا این اتفاق می افتد؟» ابتدا باید به کودک بفهمانید که شب ادراری گناه نیست. خودتان هم باور کنید که کودک بدون هیچ غرضی این کار را انجام می دهد.

پس تنبیه یا شرمنده کردن او وضع را بهتر نخواهد کرد. برای کودکتان توضیح دهید که احتمالاً کلیه او بیشتر از کلیه دیگران ادرار می سازد یا مثانه اش قادر به نگهداری ادرار نیست. می توانید با یادآوری این مسئله که شما و پدرش هم مثل او بوده اید، فرزند خود را متوجه کنید که تنها نیست. یک بادکنک را از آب پر کنید. به کودک بگویید که این بانک شبیه مثانه است. وقتی پر می شود به دیواره هایش فشار می آید و کشیده می شود. تا زمانی که دهانه بادکنک بسته باشد، آب از آن خارج نمی شود. هرگاه مغز دستور دهد، دهانه بادکنک باز می شود و ادرار بیرون می ریزد. به کودک بفهمانید که فرمان مغز همان چیزی است که او باید هنگام خواب دریافت کند. همچنین، کودک باید از نظر مشکلات و بیماری های مربوط به شب ادراری بررسی شود. بخصوص کودکی که علاوه بر شب، در طول روز هم دچار مشکل درکنترل ادرار است.

این کودک را باید پزشک معاینه کند و تحت آزمایش های ادراری قرارگیرد. خوشبختانه بجز در مورد کودکانی که دچار بیماری های زمینه ای مانند دیابت و عفونت یا ناهنجاری های مادرزادی اند، اغلب معاینات کودک را طبیعی نشان می دهند. اقدامات درمانی شب ادراری اقدامات درمانی برای بیماران مبتلا به شب ادراری می تواند به دو شکل دارو درمانی و روان درمانی انجام گیرد. در دارو درمانی، داروی انتخابی برای این بیماری قرص ایمی پرامین می باشد که بر روی حدود ۷۰ ۵۰ درصد بیماران موثر است. به خاطر داشته باشید که نباید بیش از سه ماه از این دارو استفاده کنید زیرا می تواند موجب رفتار کودک شود. البته در دارو درمانی، داروهای موثر دیگری هم وجود دارد. روان درمانی یا سایکوتراپی که گاها از طرف پزشک متخصص توصیه می شود، برای بعضی کودکان مبتلا به شب ادراری و والدین آنها می تواند اثرات مطلوبی داشته باشد. توصیه های کاربردی زیر را برای جلوگیری از شب ادراری کودکان به خاطر بسپارید:

۱ نوشیدن مایعات را قبل از خواب کودک محدود کنید. بعد از شام، نوشیدن حداکثر یک لیوان آب کافی است. مقدار دقیق مایع مورد نیاز بدن کودک خود را از پزشک بپرسید.محدودسازی مصرف مایعات در طول روز هیچ کمکی به بهبود شب ادراری نمی کند. محدودسازی مایعات باید حداکثر دو الی سه ساعت قبل از خواب کودک باشد.

۲ کودک را پیش از خواب به توالت بفرستید. اگر مثانه اش پر نیست. مجبورش نکنید که آن را خالی کند. این کار باعث می شود که رختخوابش را خیس کند زیرا درکار مثانه اختلال به وجود می آورد.

۳ شب ها چراغ توالت را روشن بگذارید. گاه ترس از تاریکی باعث می شود که کودک رختخوابش را ترک نکند.

۴ می توانید از روش جایزه و ستاره کمک بگیرید. جدولی برای کودک رسم کنید و هر روز درآن یادداشت کنید که شب قبل را از خشک گذرانده یا خیس. به ازای شب های خشک به او ستاره بدهید و بعد از آنکه چند ستاره گرفت، تشویقش کنید.

۵ استفاده از زنگ هشداردهنده: درکودکی که رختخوابش را خیس می کند، باید راه عصبی مغز به مثانه تقویت شود. زنگ های هشداردهنده برای تقویت این مکانیسم به کار می روند. یک گیرنده رطوبت، بلافاصله پس از شروع ادرار کردن کودک، دررختخواب او فعال می شود و زنگ را به صدا در می آورد. برخی از این زنگ ها لرزشی هستند که برای کودکان دچار مشکلات شنوایی یا آنهایی که به همراه سایرین دریک اتاق می خوابند به کار می روند. هنگامی که کودک بیدارمی شود و به سمت توالت می رود، این زنگ هشدار دهنده عضلات سقف لگن را تحریک و منقبض می کند. در نتیجه، جلو خروج بیشتر ادرار گرفته می شود. به تدریج کودک می آموزد که پیش از به صدا درآمدن زنگ از خواب بیدار شود یا تمام شب را بدون نیاز به ادرار کردن به خواب رود. به این ترتیب، مشکل شب ادراری حل می شود. استفاده از این روش برای کودکان زیر هفت سال مناسب نیست.

زیرا کودک باید آن قدر بزرگ شده باشد که مشکل شب ادراری را دریابد. و به عنوان بخشی از درمان، با والدین و پزشک همکاری کند.براساس آمار به دست آمده، این زنگ ها می توانند تا ۷۰ درصد در درمان شب اداری مؤثر باشند. اما در ۱۰ الی ۱۵ درصد موارد، احتمال عود شب ادراری وجود دارد. توصیه می شود که استفاده از این زنگ ها حداقل سه هفته پس از خشک شدن رختخواب کودک ادامه یابد. به نظر می رسد که درمان هر کودک با این روش به چهار الی پنج ماه زمان نیاز دارد. شروع مجدد شب ادراری پس از درمان گاه کودکانی که مدت های طولانی رختخواب خود را خیس نکرده اند، دوباره شروع به شب ادراری می کنند. این عارضه در اغلب موارد علت روانی دارد. کودک به دلیلی که می تواند تولد یک خواهر یا برادر جدید باشد مضطرف و نگران است. چنین کودکی نیاز به مشاوره روانی دارد و لازم است با او درباره آنچه نگرانش می کند صحبت شود.

از هر صد کودک مبتلا به شب ادراری، یک تا دو کودک تا پانزده سالگی رختخواب خود را خیس می کنند. شب ادراری عارضه ای پردردسر ولی خوش خیم است و در بیشتر موارد به سادگی برطرف می شود. بسیاری از کودکان سعی می کنند بیدار بمانند تا جلو این اتفاق را بگیرند. باید به چنین کودکانی اطمینان داد که این مسئله دیر یا زود حل خواهد شد. پزشک و پدر و مادر درکنار او هستند و او را حمایت می کنند تا مشکل به طور کامل برطرف شود. این مشکل ممکن است با بیماری های زیر اشتباه شود: انسداد قسمت تحتانی دستگاه ادراری. عفونت (عفونت مزمن دستگاه ادراری که انسداد در آن نقش ندارد و معمولا موجب تکرر ادرار در طول روز، شب و درد موقع دفع ادرار می شود) بیماری هایی با ریشه عصبی؛ بچه ای که از ناهنجاری های طناب خاجی یا ریشه های نخاعی رنج می برد، ممکن است در طول روز یا شب کنترل ناقصی روی ادرار خود داشته باشند. عوارض شب ادراری عوارض شب ادراری می تواند به دو شکل عوارض زودرس و دیررس بروز کند. در مورد عوارض زودرس یا شب ادراری فونکسیونل، مسائل به صورت روانی نه عضوی تظاهر می یابند و بیشتر در سنین ورود به مدرسه تشدید می شود.

عوارض دیررس گاها اتفاق می افتد و معمولا در سنین بالاتر دیده می شود. مثلا فرد بالغ تحت فشارهای روانی، دچار تکرر ادرار شبانه می شود، بدون آنکه در روز مشکلی داشته باشد. هم چنین تکرار ادرار شبانه می تواند تظاهری از شب ادراری در دوران بلوغ نیز باشد. چنان که شب ادراری تا بعد از سن ۳ سالگی وجود داشته باشد، بایستی به فکر درمان بیماری افتاد. والدین باید تنش و اضطراب کودکان خود را تا حد امکان کاهش دهند. از سخت گیری های بی مورد پرهیز کنند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٢٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

شاید یکی از کابوس های کودکان در سنین پایین، عدم کنترل دفع ادرار در خواب شبانه باشد، کابوسی که باعث خجالت کودک هنگام خارج شدن از رختخوابش می شود. شب ادراری مشکلی است که برخی از والدین، کودکان را به خاطر آن تنبیه می کنند، غافل از این که، این امر کاملا بدون اختیار کودک رخ می دهد. اصطلاح «شب ادراری» (Enuresis) به دفع غیر ارادی و ناتوانی در کنترل ادرار در طول ساعات شب اطلاق می شود که عارضه شایعی است. بیش از ۱۵ تا ۲۰ درصد از کودکان ۵ تا ۶ ساله و حدود یک درصد از نوجوانان، شب ادراری را تجربه می کنند. شایع ترین سن بروز شب ادراری، حدود ۳ سالگی است.

این مشکل معمولا بین سنین ۶ تا ۸ سالگی و همزمان با بزرگ شدن مثانه و بهبود قدرت کنترلی مثانه از بین می رود. معمولا شب ادراری پدیده ای ارثی بوده و در پسران بیش از دختران رواج دارد که به طور معمول پس از بلوغ متوقف می شود. به طور کلی این عارضه در ۱۵ درصد کودکان در سن پنج سالگی دیده می شود و هرچند اغلب سیر آن رو به بهبود است، ولی در سنین بالای پنج سالگی باتوجه به عوارض روحی و اجتماعی که برای کودک و خانواده وی ایجاد می شود، درمان ضروری می شود. آنچه اهمیت دارد دانستن این موضوع است که شب ادراری بیماری نیست بلکه وضعیتی است که نیاز به درمان موثر و مداوم دارد. پاتوفیزیولوژی شب ادراری پیچیده است و همین امر، درمان را دشوار می کند. در برخورد با این بیماران نکات مهمی را باید در تاریخچه و معاینه کودک استخراج و براساس آنها درباره درمان یا ارجاع به ارولوژیست اطفال تصمیم گیری کرد. گاهی شب ادراری علامتی از وجود مشکلی مهمتر است که از جمله می توان به موارد زیراشاره کرد:

▪ ادرارکردن غیرطبیعی (ضعیف بودن جریان ادرار، زورزدن، درد و بالاخره وضعیت غیرطبیعی گرفتن حین ادرار).

▪ خیس کردن کودک در حین بیداری.

▪ سابقه عفونت ادراری.

▪ وجود آنومالی های آناتومیک دستگاه ادراری یا عصبی.

▪ تکرار ادرار یا احساس ناگهانی نیاز به ادرار.

▪ وجود یبوست مزمن هم زمان. ¤ علاوه بر اینها، اگر کودک سابقه اختلال خواب مانند خرخر دارد، بهتر است از سوی متخصص گوش و حلق و بینی نیز معاینه شود. علت شب ادراری علل ایجادکننده شب ادراری ناشناخته اند: اما عوامل متعددی با این عارضه ارتباط دارند.

حجم مثانه: شب ادراری ممکن است به دلیل ظرفیت کم مثانه باشد.

سابقه خانوادگی: کودکان والدینی که شب ادراری داشته اند، بیشتر احتمال دارد که به این عارضه دچار شوند

عفونت: عفونت کلیه ها یا مثانه ممکن است باعث شب ادراری کودکی شود که سابقه این مشکل را نداشته است. کمبود هورمون ضد ادرار: میزان این هورمون در بدن کودکانی که رختخواب خود را خیس می کنند کمتر از سایرین است. این هورمون ساخت ادرار را کاهش می دهد. بنابراین افراد دارای سطح پایین هورمون ضدادرار ممکن است ادرار بیشتری بسازند و مستعد شب ادراری باشند.

تاخیر در رشد و نمو: کودک ممکن است به علت تأخیر رشد دستگاه عصبی خود قادر به دریافت پیام از مثانه پر نباشد.

خواب بسیار عمیق: تعدادی از پزشکان به درنظرگرفتن این عامل به تنهایی اعتقادی ندارند.

رژیم غذایی: مصرف شکلات و مواد کافئین دار و محصولات غذایی حاوی مواد رنگی مصنوعی کودک را مستعد شب ادراری می کند. علل روانی و عاطفی: برخی از کودکان دچار مشکلات روانی و عاطفی اند و اعتماد به نفس کافی برای کنترل ادرار پیدا نکرده اند. این کودکان نیز مستعد شب ادراری اند.

اضطراب: این اضطراب ممکن است ناشی از عصبانیت والدین، نقل مکان به خانه ای جدید، جدایی از دست دادن یکی از اعضای خانواده، موقعیت های اجتماعی ناآشنا، بروز اتفاقات دشوار خانوادگی برای کودک مانند نوزاد جدید است. البته به یاد داشته باشید که خود شب ادراری هم پدیده ای اضطراب آور است و انقباضات مثانه و دفع ادرار در طول روز ممکن است باعث شرمساری کودک و ایجاد اضطرابی گردد که منجربه شب ادراری می شود. چطور باید کودک را با این مشکل آشنا کرد؟ گاه کودک از شما می پرسد:«من نمی خواهم رختخوابم را خیس کنم. نمی خواهم شما را به دردسر بیندازم. پس چرا این اتفاق می افتد؟» ابتدا باید به کودک بفهمانید که شب ادراری گناه نیست. خودتان هم باور کنید که کودک بدون هیچ غرضی این کار را انجام می دهد.

پس تنبیه یا شرمنده کردن او وضع را بهتر نخواهد کرد. برای کودکتان توضیح دهید که احتمالاً کلیه او بیشتر از کلیه دیگران ادرار می سازد یا مثانه اش قادر به نگهداری ادرار نیست. می توانید با یادآوری این مسئله که شما و پدرش هم مثل او بوده اید، فرزند خود را متوجه کنید که تنها نیست. یک بادکنک را از آب پر کنید. به کودک بگویید که این بانک شبیه مثانه است. وقتی پر می شود به دیواره هایش فشار می آید و کشیده می شود. تا زمانی که دهانه بادکنک بسته باشد، آب از آن خارج نمی شود. هرگاه مغز دستور دهد، دهانه بادکنک باز می شود و ادرار بیرون می ریزد. به کودک بفهمانید که فرمان مغز همان چیزی است که او باید هنگام خواب دریافت کند. همچنین، کودک باید از نظر مشکلات و بیماری های مربوط به شب ادراری بررسی شود. بخصوص کودکی که علاوه بر شب، در طول روز هم دچار مشکل درکنترل ادرار است.

این کودک را باید پزشک معاینه کند و تحت آزمایش های ادراری قرارگیرد. خوشبختانه بجز در مورد کودکانی که دچار بیماری های زمینه ای مانند دیابت و عفونت یا ناهنجاری های مادرزادی اند، اغلب معاینات کودک را طبیعی نشان می دهند. اقدامات درمانی شب ادراری اقدامات درمانی برای بیماران مبتلا به شب ادراری می تواند به دو شکل دارو درمانی و روان درمانی انجام گیرد. در دارو درمانی، داروی انتخابی برای این بیماری قرص ایمی پرامین می باشد که بر روی حدود ۷۰ ۵۰ درصد بیماران موثر است. به خاطر داشته باشید که نباید بیش از سه ماه از این دارو استفاده کنید زیرا می تواند موجب رفتار کودک شود. البته در دارو درمانی، داروهای موثر دیگری هم وجود دارد. روان درمانی یا سایکوتراپی که گاها از طرف پزشک متخصص توصیه می شود، برای بعضی کودکان مبتلا به شب ادراری و والدین آنها می تواند اثرات مطلوبی داشته باشد. توصیه های کاربردی زیر را برای جلوگیری از شب ادراری کودکان به خاطر بسپارید:

۱ نوشیدن مایعات را قبل از خواب کودک محدود کنید. بعد از شام، نوشیدن حداکثر یک لیوان آب کافی است. مقدار دقیق مایع مورد نیاز بدن کودک خود را از پزشک بپرسید.محدودسازی مصرف مایعات در طول روز هیچ کمکی به بهبود شب ادراری نمی کند. محدودسازی مایعات باید حداکثر دو الی سه ساعت قبل از خواب کودک باشد.

۲ کودک را پیش از خواب به توالت بفرستید. اگر مثانه اش پر نیست. مجبورش نکنید که آن را خالی کند. این کار باعث می شود که رختخوابش را خیس کند زیرا درکار مثانه اختلال به وجود می آورد.

۳ شب ها چراغ توالت را روشن بگذارید. گاه ترس از تاریکی باعث می شود که کودک رختخوابش را ترک نکند.

۴ می توانید از روش جایزه و ستاره کمک بگیرید. جدولی برای کودک رسم کنید و هر روز درآن یادداشت کنید که شب قبل را از خشک گذرانده یا خیس. به ازای شب های خشک به او ستاره بدهید و بعد از آنکه چند ستاره گرفت، تشویقش کنید.

۵ استفاده از زنگ هشداردهنده: درکودکی که رختخوابش را خیس می کند، باید راه عصبی مغز به مثانه تقویت شود. زنگ های هشداردهنده برای تقویت این مکانیسم به کار می روند. یک گیرنده رطوبت، بلافاصله پس از شروع ادرار کردن کودک، دررختخواب او فعال می شود و زنگ را به صدا در می آورد. برخی از این زنگ ها لرزشی هستند که برای کودکان دچار مشکلات شنوایی یا آنهایی که به همراه سایرین دریک اتاق می خوابند به کار می روند. هنگامی که کودک بیدارمی شود و به سمت توالت می رود، این زنگ هشدار دهنده عضلات سقف لگن را تحریک و منقبض می کند. در نتیجه، جلو خروج بیشتر ادرار گرفته می شود. به تدریج کودک می آموزد که پیش از به صدا درآمدن زنگ از خواب بیدار شود یا تمام شب را بدون نیاز به ادرار کردن به خواب رود. به این ترتیب، مشکل شب ادراری حل می شود. استفاده از این روش برای کودکان زیر هفت سال مناسب نیست.

زیرا کودک باید آن قدر بزرگ شده باشد که مشکل شب ادراری را دریابد. و به عنوان بخشی از درمان، با والدین و پزشک همکاری کند.براساس آمار به دست آمده، این زنگ ها می توانند تا ۷۰ درصد در درمان شب اداری مؤثر باشند. اما در ۱۰ الی ۱۵ درصد موارد، احتمال عود شب ادراری وجود دارد. توصیه می شود که استفاده از این زنگ ها حداقل سه هفته پس از خشک شدن رختخواب کودک ادامه یابد. به نظر می رسد که درمان هر کودک با این روش به چهار الی پنج ماه زمان نیاز دارد. شروع مجدد شب ادراری پس از درمان گاه کودکانی که مدت های طولانی رختخواب خود را خیس نکرده اند، دوباره شروع به شب ادراری می کنند. این عارضه در اغلب موارد علت روانی دارد. کودک به دلیلی که می تواند تولد یک خواهر یا برادر جدید باشد مضطرف و نگران است. چنین کودکی نیاز به مشاوره روانی دارد و لازم است با او درباره آنچه نگرانش می کند صحبت شود.

از هر صد کودک مبتلا به شب ادراری، یک تا دو کودک تا پانزده سالگی رختخواب خود را خیس می کنند. شب ادراری عارضه ای پردردسر ولی خوش خیم است و در بیشتر موارد به سادگی برطرف می شود. بسیاری از کودکان سعی می کنند بیدار بمانند تا جلو این اتفاق را بگیرند. باید به چنین کودکانی اطمینان داد که این مسئله دیر یا زود حل خواهد شد. پزشک و پدر و مادر درکنار او هستند و او را حمایت می کنند تا مشکل به طور کامل برطرف شود. این مشکل ممکن است با بیماری های زیر اشتباه شود: انسداد قسمت تحتانی دستگاه ادراری. عفونت (عفونت مزمن دستگاه ادراری که انسداد در آن نقش ندارد و معمولا موجب تکرر ادرار در طول روز، شب و درد موقع دفع ادرار می شود) بیماری هایی با ریشه عصبی؛ بچه ای که از ناهنجاری های طناب خاجی یا ریشه های نخاعی رنج می برد، ممکن است در طول روز یا شب کنترل ناقصی روی ادرار خود داشته باشند. عوارض شب ادراری عوارض شب ادراری می تواند به دو شکل عوارض زودرس و دیررس بروز کند. در مورد عوارض زودرس یا شب ادراری فونکسیونل، مسائل به صورت روانی نه عضوی تظاهر می یابند و بیشتر در سنین ورود به مدرسه تشدید می شود.

عوارض دیررس گاها اتفاق می افتد و معمولا در سنین بالاتر دیده می شود. مثلا فرد بالغ تحت فشارهای روانی، دچار تکرر ادرار شبانه می شود، بدون آنکه در روز مشکلی داشته باشد. هم چنین تکرار ادرار شبانه می تواند تظاهری از شب ادراری در دوران بلوغ نیز باشد. چنان که شب ادراری تا بعد از سن ۳ سالگی وجود داشته باشد، بایستی به فکر درمان بیماری افتاد. والدین باید تنش و اضطراب کودکان خود را تا حد امکان کاهش دهند. از سخت گیری های بی مورد پرهیز کنند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٢٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

شاید یکی از کابوس های کودکان در سنین پایین، عدم کنترل دفع ادرار در خواب شبانه باشد، کابوسی که باعث خجالت کودک هنگام خارج شدن از رختخوابش می شود. شب ادراری مشکلی است که برخی از والدین، کودکان را به خاطر آن تنبیه می کنند، غافل از این که، این امر کاملا بدون اختیار کودک رخ می دهد. اصطلاح «شب ادراری» (Enuresis) به دفع غیر ارادی و ناتوانی در کنترل ادرار در طول ساعات شب اطلاق می شود که عارضه شایعی است. بیش از ۱۵ تا ۲۰ درصد از کودکان ۵ تا ۶ ساله و حدود یک درصد از نوجوانان، شب ادراری را تجربه می کنند. شایع ترین سن بروز شب ادراری، حدود ۳ سالگی است.

این مشکل معمولا بین سنین ۶ تا ۸ سالگی و همزمان با بزرگ شدن مثانه و بهبود قدرت کنترلی مثانه از بین می رود. معمولا شب ادراری پدیده ای ارثی بوده و در پسران بیش از دختران رواج دارد که به طور معمول پس از بلوغ متوقف می شود. به طور کلی این عارضه در ۱۵ درصد کودکان در سن پنج سالگی دیده می شود و هرچند اغلب سیر آن رو به بهبود است، ولی در سنین بالای پنج سالگی باتوجه به عوارض روحی و اجتماعی که برای کودک و خانواده وی ایجاد می شود، درمان ضروری می شود. آنچه اهمیت دارد دانستن این موضوع است که شب ادراری بیماری نیست بلکه وضعیتی است که نیاز به درمان موثر و مداوم دارد. پاتوفیزیولوژی شب ادراری پیچیده است و همین امر، درمان را دشوار می کند. در برخورد با این بیماران نکات مهمی را باید در تاریخچه و معاینه کودک استخراج و براساس آنها درباره درمان یا ارجاع به ارولوژیست اطفال تصمیم گیری کرد. گاهی شب ادراری علامتی از وجود مشکلی مهمتر است که از جمله می توان به موارد زیراشاره کرد:

▪ ادرارکردن غیرطبیعی (ضعیف بودن جریان ادرار، زورزدن، درد و بالاخره وضعیت غیرطبیعی گرفتن حین ادرار).

▪ خیس کردن کودک در حین بیداری.

▪ سابقه عفونت ادراری.

▪ وجود آنومالی های آناتومیک دستگاه ادراری یا عصبی.

▪ تکرار ادرار یا احساس ناگهانی نیاز به ادرار.

▪ وجود یبوست مزمن هم زمان. ¤ علاوه بر اینها، اگر کودک سابقه اختلال خواب مانند خرخر دارد، بهتر است از سوی متخصص گوش و حلق و بینی نیز معاینه شود. علت شب ادراری علل ایجادکننده شب ادراری ناشناخته اند: اما عوامل متعددی با این عارضه ارتباط دارند.

حجم مثانه: شب ادراری ممکن است به دلیل ظرفیت کم مثانه باشد.

سابقه خانوادگی: کودکان والدینی که شب ادراری داشته اند، بیشتر احتمال دارد که به این عارضه دچار شوند

عفونت: عفونت کلیه ها یا مثانه ممکن است باعث شب ادراری کودکی شود که سابقه این مشکل را نداشته است. کمبود هورمون ضد ادرار: میزان این هورمون در بدن کودکانی که رختخواب خود را خیس می کنند کمتر از سایرین است. این هورمون ساخت ادرار را کاهش می دهد. بنابراین افراد دارای سطح پایین هورمون ضدادرار ممکن است ادرار بیشتری بسازند و مستعد شب ادراری باشند.

تاخیر در رشد و نمو: کودک ممکن است به علت تأخیر رشد دستگاه عصبی خود قادر به دریافت پیام از مثانه پر نباشد.

خواب بسیار عمیق: تعدادی از پزشکان به درنظرگرفتن این عامل به تنهایی اعتقادی ندارند.

رژیم غذایی: مصرف شکلات و مواد کافئین دار و محصولات غذایی حاوی مواد رنگی مصنوعی کودک را مستعد شب ادراری می کند. علل روانی و عاطفی: برخی از کودکان دچار مشکلات روانی و عاطفی اند و اعتماد به نفس کافی برای کنترل ادرار پیدا نکرده اند. این کودکان نیز مستعد شب ادراری اند.

اضطراب: این اضطراب ممکن است ناشی از عصبانیت والدین، نقل مکان به خانه ای جدید، جدایی از دست دادن یکی از اعضای خانواده، موقعیت های اجتماعی ناآشنا، بروز اتفاقات دشوار خانوادگی برای کودک مانند نوزاد جدید است. البته به یاد داشته باشید که خود شب ادراری هم پدیده ای اضطراب آور است و انقباضات مثانه و دفع ادرار در طول روز ممکن است باعث شرمساری کودک و ایجاد اضطرابی گردد که منجربه شب ادراری می شود. چطور باید کودک را با این مشکل آشنا کرد؟ گاه کودک از شما می پرسد:«من نمی خواهم رختخوابم را خیس کنم. نمی خواهم شما را به دردسر بیندازم. پس چرا این اتفاق می افتد؟» ابتدا باید به کودک بفهمانید که شب ادراری گناه نیست. خودتان هم باور کنید که کودک بدون هیچ غرضی این کار را انجام می دهد.

پس تنبیه یا شرمنده کردن او وضع را بهتر نخواهد کرد. برای کودکتان توضیح دهید که احتمالاً کلیه او بیشتر از کلیه دیگران ادرار می سازد یا مثانه اش قادر به نگهداری ادرار نیست. می توانید با یادآوری این مسئله که شما و پدرش هم مثل او بوده اید، فرزند خود را متوجه کنید که تنها نیست. یک بادکنک را از آب پر کنید. به کودک بگویید که این بانک شبیه مثانه است. وقتی پر می شود به دیواره هایش فشار می آید و کشیده می شود. تا زمانی که دهانه بادکنک بسته باشد، آب از آن خارج نمی شود. هرگاه مغز دستور دهد، دهانه بادکنک باز می شود و ادرار بیرون می ریزد. به کودک بفهمانید که فرمان مغز همان چیزی است که او باید هنگام خواب دریافت کند. همچنین، کودک باید از نظر مشکلات و بیماری های مربوط به شب ادراری بررسی شود. بخصوص کودکی که علاوه بر شب، در طول روز هم دچار مشکل درکنترل ادرار است.

این کودک را باید پزشک معاینه کند و تحت آزمایش های ادراری قرارگیرد. خوشبختانه بجز در مورد کودکانی که دچار بیماری های زمینه ای مانند دیابت و عفونت یا ناهنجاری های مادرزادی اند، اغلب معاینات کودک را طبیعی نشان می دهند. اقدامات درمانی شب ادراری اقدامات درمانی برای بیماران مبتلا به شب ادراری می تواند به دو شکل دارو درمانی و روان درمانی انجام گیرد. در دارو درمانی، داروی انتخابی برای این بیماری قرص ایمی پرامین می باشد که بر روی حدود ۷۰ ۵۰ درصد بیماران موثر است. به خاطر داشته باشید که نباید بیش از سه ماه از این دارو استفاده کنید زیرا می تواند موجب رفتار کودک شود. البته در دارو درمانی، داروهای موثر دیگری هم وجود دارد. روان درمانی یا سایکوتراپی که گاها از طرف پزشک متخصص توصیه می شود، برای بعضی کودکان مبتلا به شب ادراری و والدین آنها می تواند اثرات مطلوبی داشته باشد. توصیه های کاربردی زیر را برای جلوگیری از شب ادراری کودکان به خاطر بسپارید:

۱ نوشیدن مایعات را قبل از خواب کودک محدود کنید. بعد از شام، نوشیدن حداکثر یک لیوان آب کافی است. مقدار دقیق مایع مورد نیاز بدن کودک خود را از پزشک بپرسید.محدودسازی مصرف مایعات در طول روز هیچ کمکی به بهبود شب ادراری نمی کند. محدودسازی مایعات باید حداکثر دو الی سه ساعت قبل از خواب کودک باشد.

۲ کودک را پیش از خواب به توالت بفرستید. اگر مثانه اش پر نیست. مجبورش نکنید که آن را خالی کند. این کار باعث می شود که رختخوابش را خیس کند زیرا درکار مثانه اختلال به وجود می آورد.

۳ شب ها چراغ توالت را روشن بگذارید. گاه ترس از تاریکی باعث می شود که کودک رختخوابش را ترک نکند.

۴ می توانید از روش جایزه و ستاره کمک بگیرید. جدولی برای کودک رسم کنید و هر روز درآن یادداشت کنید که شب قبل را از خشک گذرانده یا خیس. به ازای شب های خشک به او ستاره بدهید و بعد از آنکه چند ستاره گرفت، تشویقش کنید.

۵ استفاده از زنگ هشداردهنده: درکودکی که رختخوابش را خیس می کند، باید راه عصبی مغز به مثانه تقویت شود. زنگ های هشداردهنده برای تقویت این مکانیسم به کار می روند. یک گیرنده رطوبت، بلافاصله پس از شروع ادرار کردن کودک، دررختخواب او فعال می شود و زنگ را به صدا در می آورد. برخی از این زنگ ها لرزشی هستند که برای کودکان دچار مشکلات شنوایی یا آنهایی که به همراه سایرین دریک اتاق می خوابند به کار می روند. هنگامی که کودک بیدارمی شود و به سمت توالت می رود، این زنگ هشدار دهنده عضلات سقف لگن را تحریک و منقبض می کند. در نتیجه، جلو خروج بیشتر ادرار گرفته می شود. به تدریج کودک می آموزد که پیش از به صدا درآمدن زنگ از خواب بیدار شود یا تمام شب را بدون نیاز به ادرار کردن به خواب رود. به این ترتیب، مشکل شب ادراری حل می شود. استفاده از این روش برای کودکان زیر هفت سال مناسب نیست.

زیرا کودک باید آن قدر بزرگ شده باشد که مشکل شب ادراری را دریابد. و به عنوان بخشی از درمان، با والدین و پزشک همکاری کند.براساس آمار به دست آمده، این زنگ ها می توانند تا ۷۰ درصد در درمان شب اداری مؤثر باشند. اما در ۱۰ الی ۱۵ درصد موارد، احتمال عود شب ادراری وجود دارد. توصیه می شود که استفاده از این زنگ ها حداقل سه هفته پس از خشک شدن رختخواب کودک ادامه یابد. به نظر می رسد که درمان هر کودک با این روش به چهار الی پنج ماه زمان نیاز دارد. شروع مجدد شب ادراری پس از درمان گاه کودکانی که مدت های طولانی رختخواب خود را خیس نکرده اند، دوباره شروع به شب ادراری می کنند. این عارضه در اغلب موارد علت روانی دارد. کودک به دلیلی که می تواند تولد یک خواهر یا برادر جدید باشد مضطرف و نگران است. چنین کودکی نیاز به مشاوره روانی دارد و لازم است با او درباره آنچه نگرانش می کند صحبت شود.

از هر صد کودک مبتلا به شب ادراری، یک تا دو کودک تا پانزده سالگی رختخواب خود را خیس می کنند. شب ادراری عارضه ای پردردسر ولی خوش خیم است و در بیشتر موارد به سادگی برطرف می شود. بسیاری از کودکان سعی می کنند بیدار بمانند تا جلو این اتفاق را بگیرند. باید به چنین کودکانی اطمینان داد که این مسئله دیر یا زود حل خواهد شد. پزشک و پدر و مادر درکنار او هستند و او را حمایت می کنند تا مشکل به طور کامل برطرف شود. این مشکل ممکن است با بیماری های زیر اشتباه شود: انسداد قسمت تحتانی دستگاه ادراری. عفونت (عفونت مزمن دستگاه ادراری که انسداد در آن نقش ندارد و معمولا موجب تکرر ادرار در طول روز، شب و درد موقع دفع ادرار می شود) بیماری هایی با ریشه عصبی؛ بچه ای که از ناهنجاری های طناب خاجی یا ریشه های نخاعی رنج می برد، ممکن است در طول روز یا شب کنترل ناقصی روی ادرار خود داشته باشند. عوارض شب ادراری عوارض شب ادراری می تواند به دو شکل عوارض زودرس و دیررس بروز کند. در مورد عوارض زودرس یا شب ادراری فونکسیونل، مسائل به صورت روانی نه عضوی تظاهر می یابند و بیشتر در سنین ورود به مدرسه تشدید می شود.

عوارض دیررس گاها اتفاق می افتد و معمولا در سنین بالاتر دیده می شود. مثلا فرد بالغ تحت فشارهای روانی، دچار تکرر ادرار شبانه می شود، بدون آنکه در روز مشکلی داشته باشد. هم چنین تکرار ادرار شبانه می تواند تظاهری از شب ادراری در دوران بلوغ نیز باشد. چنان که شب ادراری تا بعد از سن ۳ سالگی وجود داشته باشد، بایستی به فکر درمان بیماری افتاد. والدین باید تنش و اضطراب کودکان خود را تا حد امکان کاهش دهند. از سخت گیری های بی مورد پرهیز کنند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٢٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۳٠

 

باهوش اما گوشه گیر

بیماری بیماری اوتیسم نوعی اختلال ذهنی است که بیمار قدرتی برای برقراری ارتباط با دیگر افراد ندارد این بیماری می تواند به عقب ماندگی ذهنی، رفتارهای تکراری یا مشکلات گفتاری مانند لالی کامل بینجامد.
این اختلال طیفی از بیماران ذهنی را از عقب مانده تا باهوش در بر می گیرد. بیمار ممکن است تا پایان عمر لال بماند، یا دائما جملاتی را تکرار کند. خانواده هایی که این بیماران را دارند باید منتظر مشاهده بسیاری حرکات وسواس آمیز یا ناتوانی از درک سرما و گرما باشند.
افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند، بیشتر تمایل دارند بی تفاوت و گوشه گیر باشند. آنها در برقراری ارتباط عاطفی با دیگران ناتوان اند و برخی از آنها حتی از درک افکار، احساسات و نیازهای دیگران نیز عاجزند. زبان و هوش این افراد اغلب تکامل نیافته است و همین امر روابط اجتماعی و برقراری ارتباط را برای آنها با مشکل مواجه می کند. برخی افراد مبتلا به اوتیسم از رفتارهای تکراری مانند «ضربه زدن با انگشت» یا دنبال کردن سفت و سخت الگوهای معمولی در زندگی روزمره شان رنج می برند و به صدا، بو یا لمس شدن حساسیت دارند.
درباره کودکان مبتلا به اوتیسم باید گفت آنها از الگوهای استاندارد در رشد کودک پیروی نمی کنند. حتی در برخی، مشکلاتی که آنها در بزرگسالی به آن دچار خواهند شد را می توان از بدو تولد پیش بینی کرد. اگر چه ممکن است برخی کودکان در سنین اولیه با مشکلی مواجه نشوند، اما بین دوره 18 تا 36 ماهگی، رشد آنان متوقف می شود، دیگر روابط اجتماعی را نمی پذیرند، رفتارهای عجیب پیدا می کنند و حتی زبان و استعدادهای اجتماعی را که تاکنون کسب کرده اند، از دست می دهند. این بیماری در کودکی شکل می گیرد و یک نفر از هر 1000 نفر ممکن است به آن مبتلا شود که البته پسرها چهار تا پنج برابر بیشتر از دخترها در معرض ابتلای به آن هستند. اما علایم شدید بیشتری به علاوه کاهش شدید ضریب هوشی در دخترها دیده می شود.
مهمترین علائم این بیماری عبارتند از:
کمبودهای اجتماعی: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم، در برقراری ارتباط روزمره مشکلات جدی دارند. حتی برای نوزادان، که در بدو تولد تمایل به لمس کردن محیط و افراد پیرامون خود دارند نیز این مسأله به گونه ای دیگر بروز پیدا می کند و آنها از برقراری ارتباط چشمی خودداری می کنند. نوزادان مبتلا به اوتیسم شاید حتی به رفت و آمد والدینشان نیز هیچ واکنشی مانند گریه یا شادی نداشته باشند.
آنها معمولا در فهم نشانه های غیر زبانی نیز با مشکل مواجه اند. یعنی وقتی به آنها بگوییم «بخواب!» آن را به عنوان یک درخواست دوستانه به معنای «وقت خواب» است تعبیر نمی کنند، بلکه برداشت آنها یک دستور تهدیدآمیز است.
فرد مبتلا به اوتیسم ممکن است حتی از درک دیدگاه ها و نظرات دیگران نیز ناتوان باشد و نتواند واکنش دیگران به رفتارهایش را درک یا پیش بینی کند. آنها همچنین شاید رفتارهای پرخاشگرانه یا غیر قابل کنترل از خود


نشان دهند؛ به ویژه زمانی که در یک محیط خسته کننده قرار بگیرند که در این صورت شاید به شکستن اشیا، کشیدن موی سر یا صدمه زدن به خود و دیگران رو بیاورند.
کمبودهای زبانی: تحقیقات نشان داده اند در حالی که برخی نوزادان در شش ماهه اول کلماتی را بیان می کنند، اما نیمی از کودکان مبتلا به اوتیسم شاید در طول زندگی شان لال بمانند. در این میان، کودکانی هم که به این سرنوشت دچار نمی شوند، قادر نخواهند بود توانایی های زبانی شان را حداکثر تا 8 سالگی به دست آورند.
این در حالی است که کودکان معمولی از دو سالگی شروع به کنار هم گذاشتن جملات و تبعیت از راهنمایی های ساده می کنند. آن دسته از کودکان مبتلا به اوتیسم که قادر به صحبت کردن هستند نیز شاید تنها بتوانند برخی جملات را دائم تکرار و فقط از کلمات ساده استفاده کنند وگرنه آنها از مرتب کردن چند کلمه و ساخت یک جمله معنادار عاجزند.
بعضی از این کودکان تنها می توانند آنچه شنیده اند را تکرار کنند که به این وضعیت در علم پزشکی اگرچه در کودکان معمولی نیز اکولالیا می گویند. اما این مرحله برای آنها حداکثر تا سه سالگی پایان می یابد. افراد مبتلا به اوتیسم حتی در بیان ضمایر نیز با مشکل مواجه می شوند و برداشت آنها از ضمایر، یک معنای واحد است. آنها در استفاده از کلماتی مانند «من»، «شما» یا «برای من» دچار سردرگمی می شوند. برای مثال، اگر پدر یک کودک مبتلا به اوتیسم از او بپرسد «پیراهنم چه رنگی است؟» پاسخ کودک ممکن است رنگ پیراهن خودش باشد. درک مفاهیم «زبان اشاره» یک کودک مبتلا به اوتیسم شاید غیر ممکن باشد. چرا که اشارت و لحن صدای کودک معمولا به ندرت با آنچه او می گوید یا احساس می کند، همخوانی دارد.
وسواس های مرتبط با اوتیسم: کودکی که از اوتیسم رنج می برد، ممکن است ساعت ها با موی خود بازی کند، پایش را تاب دهد یا بانداژهایی را بر روی بازویش ببندد. بسیاری بر روی انگشت های شصت شان راه می روند یا برخی حتی ناگهان جای خود را عوض می کنند. متخصصان به این رفتارها «خودانگیزگی» می گویند.
درباره بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم حتما لازم است تا محیط اطرافشان آن طور که می پسندند، باشد. حتی عده ای از آنها شدیدا درگیر برخی عادت های روزمره شان هستند؛ یعنی اگر لیوان آنها جایی باشد که خودشان نگذاشته اند یا بالشتشان در قسمت دیگری از کاناپه باشد، ممکن است عصبانی شوند.
داشمندان در حال بررسی نظریه های مختلفی هستند: شاید این رفتارها مرتبط با عملکرد مناسب حس های مختلف آنان باشد. کودکی که مزه همه چیز را می چشد؛ شاید به دنبال یک حس بویایی خاصی است تا دنیای پیرامونش را کشف کند. شاید هم او قصد برانگیختن حسی را دارد که کارآیی مناسبی ندارد. نظریه دیگر این است که این رفتارها شاید بتواند سردرگمی حسی فرد مبتلا به اوتیسم را از میان ببرد.
همین رفتارهای اجباری می تواند توانایی کودک را برای بازی کردن محدود کند. در حالی که بیشتر کودکان معمولی از 2 سالگی به همه اشیا با دید خلاقانه نگاه می کنند، اما در مورد کودکان مبتلا به اوتیسم به ندرت چنین است. اگر اسباب بازی به دست آنها بدهیم، اگر چه شاید برای ساعت ها آن را در دست بگیرند، اما مانند یک کودک معمولی نمی توانند از آن بازی بگیرند.
ادراک حسی: ذهن یک کودک مبتلا به اوتیسم از ایجاد تعادل میان حس های مختلف عاجز است. یعنی کودک قادر نیست از حواس پنج گانه اش برای درک بهتر دنیای پیرامون خود بهره بگیرد و این موجب می شود که حتی نتواند احساس سرما یا کرختی را در خود درک کند. در برخی دیگر این احساس ها به گونه ای دیگر است یعنی برخی صداها، تصاویر و یا مزه ممکن است آنها را به شکل آزاردهنده ای تحریک کند.
توانایی های ویژه: تقریباً از هر 100 کودک مبتلا به اوتیسم، دو نفر دانشمند و نابغه می شوند. بعضی از این کودکان  قادرند  تصاویر  سخت  سه  بعدی را ترسیم کنند. برخی از آنها می توانند جورچین های بسیار دشوار را

مرتب کنند. تعدادی دیگر خواندن را از سنین بسیار کم شروع می کنند. حتی برخی از آنها این توانایی را دارند تا هر اسمی که در دفترچه تلفن هست حفظ کنند، ابزارهای موسیقی ای را که هرگز چیزی درباره آن نیاموخته اند، بنوازند یا حتی شعری را بعد از تنها یک بار شنیدن، بخوانند.

علائم اوتیسم
والدین ممکن است متوجه شوند که کودکشان از بدو تولد «متفاوت» است، نسبت به اسباب بازی یا مردم بی اعتنا است و شاید برای مدت طولانی به یک شیء خاص خیره می شود. حتی علایم بیماری اوتیسم ممکن است در کودکانی که پیش از این طبیعی بوده اند نیز دیده شود. یعنی یک کودک سالم و حساس، ناگهان پرخاشگر می شود.
شاید سال ها بگذرد تا والدین به دنبال تشخیص علت این تغییرات بروند. در این مدت، آنها همه چیز را «رو به راه» تصور می کنند که این امر در اصل رسیدن به درمان مناسب را به تأخیر می اندازد. باید گفت هیچ آزمایش پزشکی برای تشخیص اوتیسم وجود ندارد. هرچند بیماری هایی هستند که علایمی مشابه اوتیسم مانند قدرت شنوایی کم، مشکلات زبانی، اختلالات ذهنی و مشکلات عصبی دارند، اما به محض آن که این علایم از بین بروند، والدین باید کودکشان را به یک متخصص اوتیسم نشان دهند.

پای ژنتیک در میان است
باور عموم بر این است که اوتیسم به علت برخی نابهنجاری ها در سختار مغز به وجود می آید که ممکن است این امر با تکامل طبیعی مغز تداخل پیدا کند. سلول ها ممکن است اشتباهاً در جای دیگر مغز رشد پیدا کنند یا شاید حتی قسمت هایی از شبکه ارتباطی مغز کارایی خود را از دست بدهد.
مطالعات متعدد از نوزادان دوقلو نشان می دهد که اوتیسم می تواند ارثی باشد. احتمال آن که دوقلو های همانند که ساختار ژنتیکی مشابهی دارند، به اوتیسم دچار شوند، بسیار بیشتر از سایر دوقلو هاست. در این بین، والدینی که یک کودک مبتلا به اوتیسم دارند در معرض خطر کمتری برای داشتن یک کودک بیمار دیگر هستند.
بارداری ها: در طول زمان بارداری، مغز جنین بزرگتر و پیچیده تر می شود و هر عاملی که رشد معمولی مغز را با مشکل مواجه سازد، می تواند تأثیر مادام العمر بر احساسات، رفتارهای اجتماعی، زبان و روحیات کودک بگذارد. بنابراین، محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا شرایط خاصی مانند بارداری یا دیگر فاکتورهای محیطی می تواند در رشد معمولی مغز تأثیرگذار باشد؟ لازم به ذکر است برخی بیماری های ویروسی مانند سرخجه، به خصوص در 3 ماهه اول بارداری، می تواند به اوتیسم یا اختلالات ذهنی در جنین منجر شود.
اختلالات ذهنی شایعترین مشکلات همراه با اوتیسم است. 75 تا 80 درصد افراد مبتلا به این بیماری، تا حدودی از مشکلات ذهنی رنج می برند. 15 تا 20 درصد آنان مشکلات ذهنی حاد دارند و ضریب هوشی شان زیر 35 درصد است. اما اوتیسم لزوماً با ناهنجاری های ذهنی همراه نیست. ضریب هوشی بیش از 10 افراد مبتلا به اوتیسم درحد متوسط یا بالاتر از متوسط است و عجیب آن که ضریب هوشی برخی از آنها به میزان استثنایی بالاست. هرچند در این میان نمی توان تعریف درستی از نمرات ضریب هوشی ارائه داد. چرا که بسیاری از آزمایش های مربوط به ضریب هوشی، اصولاً متناسب با ویژگی های افراد مبتلا به اوتیسم طراحی نشده است..............باید کرد؟
برخی اقدامات پیشگیرانه مانند مداخله یا پیشگیری به موقع، آموزش ویژه،  حمایت خانوادگی و در برخی موارد تجویز دارو کمک می کند تا تعداد بیشتری از  افراد و کودکان مبتلا به اوتیسم زندگی طولانی تری داشته باشند. در این  میان، تجویز دارو کمک می کند تا برخی علایم مخصوص این بیماری تسکین پیدا  کند. کودکی که آموزش و درمان مؤثری برای او صورت می گیرد، امید به زندگی  بیشتری می یابد. حتی آنهایی که از لحاظ روانی و ذهنی دچار اختلالات شدیدی  می شوند، می توانند با برخی توانایی های منحصر به فرد مانند آشپزی، بر  مشکلشان غلبه کنند.
والدین باید به این نکته توجه داشته باشند که اگر یک کودک مبتلا به اوتیسم  هرچه زودتر این کمک ها را دریافت کند، فرصت بیشتری برای یادگیری خواهد  داشت. از سوی دیگر، از آنجایی که مغز کودک پیوسته در حال شکل گیری است،  دانشمندان دانشگاه کلرادو معتقدند که مداخله های به موقع فرصت بسیار مناسبی  را برای تکامل کامل مغز به وجود می آورد. بسیاری از این متخصصان بر این  باورند که کودکان مبتلا به اوتیسم در شرایط مخصوصی که براساس توانایی و  علایق آنها ساخته و طراحی شده باشد، قدرت یادگیری بیشتری خواهند داشت.  برنامه فعالیت های ویژه و همچنین استفاده از یک محیط کلاس درس مخصوص، به  کودکان مبتلا به اوتیسم برای شناخت خود کمک بسیار می کند.
نوعی اختلال ذهنی است که بیمار قدرتی  برای برقراری ارتباط با دیگر افراد ندارد این بیماری می تواند به عقب  ماندگی ذهنی، رفتارهای تکراری یا مشکلات گفتاری مانند لالی کامل بینجامد.
این اختلال طیفی از بیماران ذهنی را از عقب مانده تا باهوش در بر می گیرد.  بیمار ممکن است تا پایان عمر لال بماند، یا دائما جملاتی را تکرار کند.  خانواده هایی که این بیماران را دارند باید منتظر مشاهده بسیاری حرکات  وسواس آمیز یا ناتوانی از درک سرما و گرما باشند.

افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند،  بیشتر تمایل دارند بی تفاوت و گوشه گیر باشند. آنها در برقراری ارتباط  عاطفی با دیگران ناتوان اند و برخی از آنها حتی از درک افکار، احساسات و  نیازهای دیگران نیز عاجزند. زبان و هوش این افراد اغلب تکامل نیافته است و  همین امر روابط اجتماعی و برقراری ارتباط را برای آنها با مشکل مواجه می  کند. برخی افراد مبتلا به اوتیسم از رفتارهای تکراری مانند «ضربه زدن با  انگشت» یا دنبال کردن سفت و سخت الگوهای معمولی در زندگی روزمره شان رنج می  برند و به صدا، بو یا لمس شدن حساسیت دارند.درباره  کودکان مبتلا به اوتیسم باید گفت آنها از الگوهای استاندارد در رشد کودک  پیروی نمی کنند. حتی در برخی، مشکلاتی که آنها در بزرگسالی به آن دچار  خواهند شد را می توان از بدو تولد پیش بینی کرد. اگر چه ممکن است برخی  کودکان در سنین اولیه با مشکلی مواجه نشوند، اما بین دوره 18 تا 36 ماهگی،  رشد آنان متوقف می شود، دیگر روابط اجتماعی را نمی پذیرند، رفتارهای عجیب  پیدا می کنند و حتی زبان و استعدادهای اجتماعی را که تاکنون کسب کرده اند،  از دست می دهند. این بیماری در کودکی شکل می گیرد و یک نفر از هر 1000 نفر  ممکن است به آن مبتلا شود که البته پسرها چهار تا پنج برابر بیشتر از  دخترها در معرض ابتلای به آن هستند. اما علایم شدید بیشتری به علاوه کاهش  شدید ضریب هوشی در دخترها دیده می شود.مهمترین علائم این بیماری عبارتند از:کمبودهای اجتماعی:بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم، در برقراری ارتباط روزمره مشکلات جدی  دارند. حتی برای نوزادان، که در بدو تولد تمایل به لمس کردن محیط و افراد  پیرامون خود دارند نیز این مسأله به گونه ای دیگر بروز پیدا می کند و آنها  از برقراری ارتباط چشمی خودداری می کنند. نوزادان مبتلا به اوتیسم شاید حتی  به رفت و آمد والدینشان نیز هیچ واکنشی مانند گریه یا شادی نداشته باشند.آنها  معمولا در فهم نشانه های غیر زبانی نیز با مشکل مواجه اند. یعنی وقتی به  آنها بگوییم «بخواب!» آن را به عنوان یک درخواست دوستانه به معنای «وقت  خواب» است تعبیر نمی کنند، بلکه برداشت آنها یک دستور تهدیدآمیز است.فرد  مبتلا به اوتیسم ممکن است حتی از درک دیدگاه ها و نظرات دیگران نیز ناتوان  باشد و نتواند واکنش دیگران به رفتارهایش را درک یا پیش بینی کند. آنها  همچنین شاید رفتارهای پرخاشگرانه یا غیر قابل کنترل از خود نشان  دهند؛ به ویژه زمانی که در یک محیط خسته کننده قرار بگیرند که در این صورت  شاید به شکستن اشیا، کشیدن موی سر یا صدمه زدن به خود و دیگران رو  بیاورند.کمبودهای زبانی:تحقیقات نشان داده اند در حالی که برخی نوزادان در شش ماهه اول کلماتی را  بیان می کنند، اما نیمی از کودکان مبتلا به اوتیسم شاید در طول زندگی شان  لال بمانند. در این میان، کودکانی هم که به این سرنوشت دچار نمی شوند، قادر  نخواهند بود توانایی های زبانی شان را حداکثر تا 8 سالگی به دست آورند.این  در حالی است که کودکان معمولی از دو سالگی شروع به کنار هم گذاشتن جملات و  تبعیت از راهنمایی های ساده می کنند. آن دسته از کودکان مبتلا به اوتیسم  که قادر به صحبت کردن هستند نیز شاید تنها بتوانند برخی جملات را دائم  تکرار و فقط از کلمات ساده استفاده کنند وگرنه آنها از مرتب کردن چند کلمه و  ساخت یک جمله معنادار عاجزند.بعضی  از این کودکان تنها می توانند آنچه شنیده اند را تکرار کنند که به این  وضعیت در علم پزشکی اگرچه در کودکان معمولی نیز اکولالیا می گویند. اما این  مرحله برای آنها حداکثر تا سه سالگی پایان می یابد. افراد مبتلا به اوتیسم  حتی در بیان ضمایر نیز با مشکل مواجه می شوند و برداشت آنها از ضمایر، یک  معنای واحد است. آنها در استفاده از کلماتی مانند «من»، «شما» یا «برای من»  دچار سردرگمی می شوند. برای مثال، اگر پدر یک کودک مبتلا به اوتیسم از او  بپرسد «پیراهنم چه رنگی است؟» پاسخ کودک ممکن است رنگ پیراهن خودش باشد.  درک مفاهیم «زبان اشاره» یک کودک مبتلا به اوتیسم شاید غیر ممکن باشد. چرا  که اشارت و لحن صدای کودک معمولا به ندرت با آنچه او می گوید یا احساس می  کند، همخوانی دارد.وسواس های مرتبط با اوتیسم:کودکی که از اوتیسم رنج می برد، ممکن است ساعت ها با موی خود بازی کند،  پایش را تاب دهد یا بانداژهایی را بر روی بازویش ببندد. بسیاری بر روی  انگشت های شصت شان راه می روند یا برخی حتی ناگهان جای خود را عوض می کنند.  متخصصان به این رفتارها «خودانگیزگی» می گویند.
درباره بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم حتما لازم است تا محیط اطرافشان آن  طور که می پسندند، باشد. حتی عده ای از آنها شدیدا درگیر برخی عادت های  روزمره شان هستند؛ یعنی اگر لیوان آنها جایی باشد که خودشان نگذاشته اند یا  بالشتشان در قسمت دیگری از کاناپه باشد، ممکن است عصبانی شوند.
داشمندان  در حال بررسی نظریه های مختلفی هستند: شاید این رفتارها مرتبط با عملکرد  مناسب حس های مختلف آنان باشد. کودکی که مزه همه چیز را می چشد؛ شاید به  دنبال یک حس بویایی خاصی است تا دنیای پیرامونش را کشف کند. شاید هم او قصد  برانگیختن حسی را دارد که کارآیی مناسبی ندارد. نظریه دیگر این است که این  رفتارها شاید بتواند سردرگمی حسی فرد مبتلا به اوتیسم را از میان ببرد.همین  رفتارهای اجباری می تواند توانایی کودک را برای بازی کردن محدود کند. در  حالی که بیشتر کودکان معمولی از 2 سالگی به همه اشیا با دید خلاقانه نگاه  می کنند، اما در مورد کودکان مبتلا به اوتیسم به ندرت چنین است. اگر اسباب  بازی به دست آنها بدهیم، اگر چه شاید برای ساعت ها آن را در دست بگیرند،  اما مانند یک کودک معمولی نمی توانند از آن بازی بگیرند.ادراک حسی:ذهن یک کودک مبتلا به اوتیسم از ایجاد تعادل میان حس های مختلف عاجز است.  یعنی کودک قادر نیست از حواس پنج گانه اش برای درک بهتر دنیای پیرامون خود  بهره بگیرد و این موجب می شود که حتی نتواند احساس سرما یا کرختی را در خود  درک کند. در برخی دیگر این احساس ها به گونه ای دیگر است یعنی برخی صداها،  تصاویر و یا مزه ممکن است آنها را به شکل آزاردهنده ای تحریک کند.توانایی های ویژه:تقریباً از هر 100 کودک مبتلا به اوتیسم، دو نفر دانشمند و نابغه می شوند.  بعضی از این کودکان  قادرند  تصاویر  سخت  سه  بعدی را ترسیم کنند. برخی  از آنها می توانند جورچین های بسیار دشوار را مرتب  کنند. تعدادی دیگر خواندن را از سنین بسیار کم شروع می کنند. حتی برخی از  آنها این توانایی را دارند تا هر اسمی که در دفترچه تلفن هست حفظ کنند،  ابزارهای موسیقی ای را که هرگز چیزی درباره آن نیاموخته اند، بنوازند یا  حتی شعری را بعد از تنها یک بار شنیدن، بخوانند.
علائم اوتیسموالدین  ممکن است متوجه شوند که کودکشان از بدو تولد «متفاوت» است، نسبت به اسباب  بازی یا مردم بی اعتنا است و شاید برای مدت طولانی به یک شیء خاص خیره می  شود. حتی علایم بیماری اوتیسم ممکن است در کودکانی که پیش از این طبیعی  بوده اند نیز دیده شود. یعنی یک کودک سالم و حساس، ناگهان پرخاشگر می شود.شاید  سال ها بگذرد تا والدین به دنبال تشخیص علت این تغییرات بروند. در این  مدت، آنها همه چیز را «رو به راه» تصور می کنند که این امر در اصل رسیدن به  درمان مناسب را به تأخیر می اندازد. باید گفت هیچ آزمایش پزشکی برای تشخیص  اوتیسم وجود ندارد. هرچند بیماری هایی هستند که علایمی مشابه اوتیسم مانند  قدرت شنوایی کم، مشکلات زبانی، اختلالات ذهنی و مشکلات عصبی دارند، اما به  محض آن که این علایم از بین بروند، والدین باید کودکشان را به یک متخصص  اوتیسم نشان دهند.
پای ژنتیک در میان استباور  عموم بر این است که اوتیسم به علت برخی نابهنجاری ها در سختار مغز به وجود  می آید که ممکن است این امر با تکامل طبیعی مغز تداخل پیدا کند. سلول ها  ممکن است اشتباهاً در جای دیگر مغز رشد پیدا کنند یا شاید حتی قسمت هایی از  شبکه ارتباطی مغز کارایی خود را از دست بدهد.مطالعات  متعدد از نوزادان دوقلو نشان می دهد که اوتیسم می تواند ارثی باشد. احتمال  آن که دوقلو های همانند که ساختار ژنتیکی مشابهی دارند، به اوتیسم دچار  شوند، بسیار بیشتر از سایر دوقلو هاست. در این بین، والدینی که یک کودک  مبتلا به اوتیسم دارند در معرض خطر کمتری برای داشتن یک کودک بیمار دیگر  هستند.بارداری ها:در طول زمان بارداری، مغز جنین بزرگتر و پیچیده تر می شود و هر عاملی که  رشد معمولی مغز را با مشکل مواجه سازد، می تواند تأثیر مادام العمر بر  احساسات، رفتارهای اجتماعی، زبان و روحیات کودک بگذارد. بنابراین، محققان  در حال بررسی این موضوع هستند که آیا شرایط خاصی مانند بارداری یا دیگر  فاکتورهای محیطی می تواند در رشد معمولی مغز تأثیرگذار باشد؟ لازم به ذکر  است برخی بیماری های ویروسی مانند سرخجه، به خصوص در 3 ماهه اول بارداری،  می تواند به اوتیسم یا اختلالات ذهنی در جنین منجر شود.اختلالات  ذهنی شایعترین مشکلات همراه با اوتیسم است. 75 تا 80 درصد افراد مبتلا به  این بیماری، تا حدودی از مشکلات ذهنی رنج می برند. 15 تا 20 درصد آنان  مشکلات ذهنی حاد دارند و ضریب هوشی شان زیر 35 درصد است. اما اوتیسم لزوماً  با ناهنجاری های ذهنی همراه نیست. ضریب هوشی بیش از 10 افراد مبتلا به  اوتیسم درحد متوسط یا بالاتر از متوسط است و عجیب آن که ضریب هوشی برخی از  آنها به میزان استثنایی بالاست. هرچند در این میان نمی توان تعریف درستی از  نمرات ضریب هوشی ارائه داد. چرا که بسیاری از آزمایش های مربوط به ضریب  هوشی، اصولاً متناسب با ویژگی های افراد مبتلا به اوتیسم طراحی نشده است.
چه باید کرد؟برخی  اقدامات پیشگیرانه مانند مداخله یا پیشگیری به موقع، آموزش ویژه، حمایت  خانوادگی و در برخی موارد تجویز دارو کمک می کند تا تعداد بیشتری از افراد و  کودکان مبتلا به اوتیسم زندگی طولانی تری داشته باشند. در این میان، تجویز  دارو کمک می کند تا برخی علایم مخصوص این بیماری تسکین پیدا کند. کودکی که  آموزش و درمان مؤثری برای او صورت می گیرد، امید به زندگی بیشتری می یابد.  حتی آنهایی که از لحاظ روانی و ذهنی دچار اختلالات شدیدی می شوند، می  توانند با برخی توانایی های منحصر به فرد مانند آشپزی، بر مشکلشان غلبه  کنند.والدین باید به این  نکته توجه داشته باشند که اگر یک کودک مبتلا به اوتیسم هرچه زودتر این کمک  ها را دریافت کند، فرصت بیشتری برای یادگیری خواهد داشت. از سوی دیگر، از  آنجایی که مغز کودک پیوسته در حال شکل گیری است، دانشمندان دانشگاه کلرادو  معتقدند که مداخله های به موقع فرصت بسیار مناسبی را برای تکامل کامل مغز  به وجود می آورد. بسیاری از این متخصصان بر این باورند که کودکان مبتلا به  اوتیسم در شرایط مخصوصی که براساس توانایی و علایق آنها ساخته و طراحی شده  باشد، قدرت یادگیری بیشتری خواهند داشت. برنامه فعالیت های ویژه و همچنین  استفاده از یک محیط کلاس درس مخصوص، به کودکان مبتلا به اوتیسم برای شناخت  خود کمک بسیار می کند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٠۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/٢٢

 

باهوش اما گوشه گیر

بیماری بیماری اوتیسم نوعی اختلال ذهنی است که بیمار قدرتی برای برقراری ارتباط با دیگر افراد ندارد این بیماری می تواند به عقب ماندگی ذهنی، رفتارهای تکراری یا مشکلات گفتاری مانند لالی کامل بینجامد.
این اختلال طیفی از بیماران ذهنی را از عقب مانده تا باهوش در بر می گیرد. بیمار ممکن است تا پایان عمر لال بماند، یا دائما جملاتی را تکرار کند. خانواده هایی که این بیماران را دارند باید منتظر مشاهده بسیاری حرکات وسواس آمیز یا ناتوانی از درک سرما و گرما باشند.
افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند، بیشتر تمایل دارند بی تفاوت و گوشه گیر باشند. آنها در برقراری ارتباط عاطفی با دیگران ناتوان اند و برخی از آنها حتی از درک افکار، احساسات و نیازهای دیگران نیز عاجزند. زبان و هوش این افراد اغلب تکامل نیافته است و همین امر روابط اجتماعی و برقراری ارتباط را برای آنها با مشکل مواجه می کند. برخی افراد مبتلا به اوتیسم از رفتارهای تکراری مانند «ضربه زدن با انگشت» یا دنبال کردن سفت و سخت الگوهای معمولی در زندگی روزمره شان رنج می برند و به صدا، بو یا لمس شدن حساسیت دارند.
درباره کودکان مبتلا به اوتیسم باید گفت آنها از الگوهای استاندارد در رشد کودک پیروی نمی کنند. حتی در برخی، مشکلاتی که آنها در بزرگسالی به آن دچار خواهند شد را می توان از بدو تولد پیش بینی کرد. اگر چه ممکن است برخی کودکان در سنین اولیه با مشکلی مواجه نشوند، اما بین دوره 18 تا 36 ماهگی، رشد آنان متوقف می شود، دیگر روابط اجتماعی را نمی پذیرند، رفتارهای عجیب پیدا می کنند و حتی زبان و استعدادهای اجتماعی را که تاکنون کسب کرده اند، از دست می دهند. این بیماری در کودکی شکل می گیرد و یک نفر از هر 1000 نفر ممکن است به آن مبتلا شود که البته پسرها چهار تا پنج برابر بیشتر از دخترها در معرض ابتلای به آن هستند. اما علایم شدید بیشتری به علاوه کاهش شدید ضریب هوشی در دخترها دیده می شود.
مهمترین علائم این بیماری عبارتند از:
کمبودهای اجتماعی: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم، در برقراری ارتباط روزمره مشکلات جدی دارند. حتی برای نوزادان، که در بدو تولد تمایل به لمس کردن محیط و افراد پیرامون خود دارند نیز این مسأله به گونه ای دیگر بروز پیدا می کند و آنها از برقراری ارتباط چشمی خودداری می کنند. نوزادان مبتلا به اوتیسم شاید حتی به رفت و آمد والدینشان نیز هیچ واکنشی مانند گریه یا شادی نداشته باشند.
آنها معمولا در فهم نشانه های غیر زبانی نیز با مشکل مواجه اند. یعنی وقتی به آنها بگوییم «بخواب!» آن را به عنوان یک درخواست دوستانه به معنای «وقت خواب» است تعبیر نمی کنند، بلکه برداشت آنها یک دستور تهدیدآمیز است.
فرد مبتلا به اوتیسم ممکن است حتی از درک دیدگاه ها و نظرات دیگران نیز ناتوان باشد و نتواند واکنش دیگران به رفتارهایش را درک یا پیش بینی کند. آنها همچنین شاید رفتارهای پرخاشگرانه یا غیر قابل کنترل از خود


نشان دهند؛ به ویژه زمانی که در یک محیط خسته کننده قرار بگیرند که در این صورت شاید به شکستن اشیا، کشیدن موی سر یا صدمه زدن به خود و دیگران رو بیاورند.
کمبودهای زبانی: تحقیقات نشان داده اند در حالی که برخی نوزادان در شش ماهه اول کلماتی را بیان می کنند، اما نیمی از کودکان مبتلا به اوتیسم شاید در طول زندگی شان لال بمانند. در این میان، کودکانی هم که به این سرنوشت دچار نمی شوند، قادر نخواهند بود توانایی های زبانی شان را حداکثر تا 8 سالگی به دست آورند.
این در حالی است که کودکان معمولی از دو سالگی شروع به کنار هم گذاشتن جملات و تبعیت از راهنمایی های ساده می کنند. آن دسته از کودکان مبتلا به اوتیسم که قادر به صحبت کردن هستند نیز شاید تنها بتوانند برخی جملات را دائم تکرار و فقط از کلمات ساده استفاده کنند وگرنه آنها از مرتب کردن چند کلمه و ساخت یک جمله معنادار عاجزند.
بعضی از این کودکان تنها می توانند آنچه شنیده اند را تکرار کنند که به این وضعیت در علم پزشکی اگرچه در کودکان معمولی نیز اکولالیا می گویند. اما این مرحله برای آنها حداکثر تا سه سالگی پایان می یابد. افراد مبتلا به اوتیسم حتی در بیان ضمایر نیز با مشکل مواجه می شوند و برداشت آنها از ضمایر، یک معنای واحد است. آنها در استفاده از کلماتی مانند «من»، «شما» یا «برای من» دچار سردرگمی می شوند. برای مثال، اگر پدر یک کودک مبتلا به اوتیسم از او بپرسد «پیراهنم چه رنگی است؟» پاسخ کودک ممکن است رنگ پیراهن خودش باشد. درک مفاهیم «زبان اشاره» یک کودک مبتلا به اوتیسم شاید غیر ممکن باشد. چرا که اشارت و لحن صدای کودک معمولا به ندرت با آنچه او می گوید یا احساس می کند، همخوانی دارد.
وسواس های مرتبط با اوتیسم: کودکی که از اوتیسم رنج می برد، ممکن است ساعت ها با موی خود بازی کند، پایش را تاب دهد یا بانداژهایی را بر روی بازویش ببندد. بسیاری بر روی انگشت های شصت شان راه می روند یا برخی حتی ناگهان جای خود را عوض می کنند. متخصصان به این رفتارها «خودانگیزگی» می گویند.
درباره بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم حتما لازم است تا محیط اطرافشان آن طور که می پسندند، باشد. حتی عده ای از آنها شدیدا درگیر برخی عادت های روزمره شان هستند؛ یعنی اگر لیوان آنها جایی باشد که خودشان نگذاشته اند یا بالشتشان در قسمت دیگری از کاناپه باشد، ممکن است عصبانی شوند.
داشمندان در حال بررسی نظریه های مختلفی هستند: شاید این رفتارها مرتبط با عملکرد مناسب حس های مختلف آنان باشد. کودکی که مزه همه چیز را می چشد؛ شاید به دنبال یک حس بویایی خاصی است تا دنیای پیرامونش را کشف کند. شاید هم او قصد برانگیختن حسی را دارد که کارآیی مناسبی ندارد. نظریه دیگر این است که این رفتارها شاید بتواند سردرگمی حسی فرد مبتلا به اوتیسم را از میان ببرد.
همین رفتارهای اجباری می تواند توانایی کودک را برای بازی کردن محدود کند. در حالی که بیشتر کودکان معمولی از 2 سالگی به همه اشیا با دید خلاقانه نگاه می کنند، اما در مورد کودکان مبتلا به اوتیسم به ندرت چنین است. اگر اسباب بازی به دست آنها بدهیم، اگر چه شاید برای ساعت ها آن را در دست بگیرند، اما مانند یک کودک معمولی نمی توانند از آن بازی بگیرند.
ادراک حسی: ذهن یک کودک مبتلا به اوتیسم از ایجاد تعادل میان حس های مختلف عاجز است. یعنی کودک قادر نیست از حواس پنج گانه اش برای درک بهتر دنیای پیرامون خود بهره بگیرد و این موجب می شود که حتی نتواند احساس سرما یا کرختی را در خود درک کند. در برخی دیگر این احساس ها به گونه ای دیگر است یعنی برخی صداها، تصاویر و یا مزه ممکن است آنها را به شکل آزاردهنده ای تحریک کند.
توانایی های ویژه: تقریباً از هر 100 کودک مبتلا به اوتیسم، دو نفر دانشمند و نابغه می شوند. بعضی از این کودکان  قادرند  تصاویر  سخت  سه  بعدی را ترسیم کنند. برخی از آنها می توانند جورچین های بسیار دشوار را

مرتب کنند. تعدادی دیگر خواندن را از سنین بسیار کم شروع می کنند. حتی برخی از آنها این توانایی را دارند تا هر اسمی که در دفترچه تلفن هست حفظ کنند، ابزارهای موسیقی ای را که هرگز چیزی درباره آن نیاموخته اند، بنوازند یا حتی شعری را بعد از تنها یک بار شنیدن، بخوانند.

علائم اوتیسم
والدین ممکن است متوجه شوند که کودکشان از بدو تولد «متفاوت» است، نسبت به اسباب بازی یا مردم بی اعتنا است و شاید برای مدت طولانی به یک شیء خاص خیره می شود. حتی علایم بیماری اوتیسم ممکن است در کودکانی که پیش از این طبیعی بوده اند نیز دیده شود. یعنی یک کودک سالم و حساس، ناگهان پرخاشگر می شود.
شاید سال ها بگذرد تا والدین به دنبال تشخیص علت این تغییرات بروند. در این مدت، آنها همه چیز را «رو به راه» تصور می کنند که این امر در اصل رسیدن به درمان مناسب را به تأخیر می اندازد. باید گفت هیچ آزمایش پزشکی برای تشخیص اوتیسم وجود ندارد. هرچند بیماری هایی هستند که علایمی مشابه اوتیسم مانند قدرت شنوایی کم، مشکلات زبانی، اختلالات ذهنی و مشکلات عصبی دارند، اما به محض آن که این علایم از بین بروند، والدین باید کودکشان را به یک متخصص اوتیسم نشان دهند.

پای ژنتیک در میان است
باور عموم بر این است که اوتیسم به علت برخی نابهنجاری ها در سختار مغز به وجود می آید که ممکن است این امر با تکامل طبیعی مغز تداخل پیدا کند. سلول ها ممکن است اشتباهاً در جای دیگر مغز رشد پیدا کنند یا شاید حتی قسمت هایی از شبکه ارتباطی مغز کارایی خود را از دست بدهد.
مطالعات متعدد از نوزادان دوقلو نشان می دهد که اوتیسم می تواند ارثی باشد. احتمال آن که دوقلو های همانند که ساختار ژنتیکی مشابهی دارند، به اوتیسم دچار شوند، بسیار بیشتر از سایر دوقلو هاست. در این بین، والدینی که یک کودک مبتلا به اوتیسم دارند در معرض خطر کمتری برای داشتن یک کودک بیمار دیگر هستند.
بارداری ها: در طول زمان بارداری، مغز جنین بزرگتر و پیچیده تر می شود و هر عاملی که رشد معمولی مغز را با مشکل مواجه سازد، می تواند تأثیر مادام العمر بر احساسات، رفتارهای اجتماعی، زبان و روحیات کودک بگذارد. بنابراین، محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا شرایط خاصی مانند بارداری یا دیگر فاکتورهای محیطی می تواند در رشد معمولی مغز تأثیرگذار باشد؟ لازم به ذکر است برخی بیماری های ویروسی مانند سرخجه، به خصوص در 3 ماهه اول بارداری، می تواند به اوتیسم یا اختلالات ذهنی در جنین منجر شود.
اختلالات ذهنی شایعترین مشکلات همراه با اوتیسم است. 75 تا 80 درصد افراد مبتلا به این بیماری، تا حدودی از مشکلات ذهنی رنج می برند. 15 تا 20 درصد آنان مشکلات ذهنی حاد دارند و ضریب هوشی شان زیر 35 درصد است. اما اوتیسم لزوماً با ناهنجاری های ذهنی همراه نیست. ضریب هوشی بیش از 10 افراد مبتلا به اوتیسم درحد متوسط یا بالاتر از متوسط است و عجیب آن که ضریب هوشی برخی از آنها به میزان استثنایی بالاست. هرچند در این میان نمی توان تعریف درستی از نمرات ضریب هوشی ارائه داد. چرا که بسیاری از آزمایش های مربوط به ضریب هوشی، اصولاً متناسب با ویژگی های افراد مبتلا به اوتیسم طراحی نشده است..............باید کرد؟
برخی اقدامات پیشگیرانه مانند مداخله یا پیشگیری به موقع، آموزش ویژه،  حمایت خانوادگی و در برخی موارد تجویز دارو کمک می کند تا تعداد بیشتری از  افراد و کودکان مبتلا به اوتیسم زندگی طولانی تری داشته باشند. در این  میان، تجویز دارو کمک می کند تا برخی علایم مخصوص این بیماری تسکین پیدا  کند. کودکی که آموزش و درمان مؤثری برای او صورت می گیرد، امید به زندگی  بیشتری می یابد. حتی آنهایی که از لحاظ روانی و ذهنی دچار اختلالات شدیدی  می شوند، می توانند با برخی توانایی های منحصر به فرد مانند آشپزی، بر  مشکلشان غلبه کنند.
والدین باید به این نکته توجه داشته باشند که اگر یک کودک مبتلا به اوتیسم  هرچه زودتر این کمک ها را دریافت کند، فرصت بیشتری برای یادگیری خواهد  داشت. از سوی دیگر، از آنجایی که مغز کودک پیوسته در حال شکل گیری است،  دانشمندان دانشگاه کلرادو معتقدند که مداخله های به موقع فرصت بسیار مناسبی  را برای تکامل کامل مغز به وجود می آورد. بسیاری از این متخصصان بر این  باورند که کودکان مبتلا به اوتیسم در شرایط مخصوصی که براساس توانایی و  علایق آنها ساخته و طراحی شده باشد، قدرت یادگیری بیشتری خواهند داشت.  برنامه فعالیت های ویژه و همچنین استفاده از یک محیط کلاس درس مخصوص، به  کودکان مبتلا به اوتیسم برای شناخت خود کمک بسیار می کند.
نوعی اختلال ذهنی است که بیمار قدرتی  برای برقراری ارتباط با دیگر افراد ندارد این بیماری می تواند به عقب  ماندگی ذهنی، رفتارهای تکراری یا مشکلات گفتاری مانند لالی کامل بینجامد.
این اختلال طیفی از بیماران ذهنی را از عقب مانده تا باهوش در بر می گیرد.  بیمار ممکن است تا پایان عمر لال بماند، یا دائما جملاتی را تکرار کند.  خانواده هایی که این بیماران را دارند باید منتظر مشاهده بسیاری حرکات  وسواس آمیز یا ناتوانی از درک سرما و گرما باشند.

افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند،  بیشتر تمایل دارند بی تفاوت و گوشه گیر باشند. آنها در برقراری ارتباط  عاطفی با دیگران ناتوان اند و برخی از آنها حتی از درک افکار، احساسات و  نیازهای دیگران نیز عاجزند. زبان و هوش این افراد اغلب تکامل نیافته است و  همین امر روابط اجتماعی و برقراری ارتباط را برای آنها با مشکل مواجه می  کند. برخی افراد مبتلا به اوتیسم از رفتارهای تکراری مانند «ضربه زدن با  انگشت» یا دنبال کردن سفت و سخت الگوهای معمولی در زندگی روزمره شان رنج می  برند و به صدا، بو یا لمس شدن حساسیت دارند.درباره  کودکان مبتلا به اوتیسم باید گفت آنها از الگوهای استاندارد در رشد کودک  پیروی نمی کنند. حتی در برخی، مشکلاتی که آنها در بزرگسالی به آن دچار  خواهند شد را می توان از بدو تولد پیش بینی کرد. اگر چه ممکن است برخی  کودکان در سنین اولیه با مشکلی مواجه نشوند، اما بین دوره 18 تا 36 ماهگی،  رشد آنان متوقف می شود، دیگر روابط اجتماعی را نمی پذیرند، رفتارهای عجیب  پیدا می کنند و حتی زبان و استعدادهای اجتماعی را که تاکنون کسب کرده اند،  از دست می دهند. این بیماری در کودکی شکل می گیرد و یک نفر از هر 1000 نفر  ممکن است به آن مبتلا شود که البته پسرها چهار تا پنج برابر بیشتر از  دخترها در معرض ابتلای به آن هستند. اما علایم شدید بیشتری به علاوه کاهش  شدید ضریب هوشی در دخترها دیده می شود.مهمترین علائم این بیماری عبارتند از:کمبودهای اجتماعی:بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم، در برقراری ارتباط روزمره مشکلات جدی  دارند. حتی برای نوزادان، که در بدو تولد تمایل به لمس کردن محیط و افراد  پیرامون خود دارند نیز این مسأله به گونه ای دیگر بروز پیدا می کند و آنها  از برقراری ارتباط چشمی خودداری می کنند. نوزادان مبتلا به اوتیسم شاید حتی  به رفت و آمد والدینشان نیز هیچ واکنشی مانند گریه یا شادی نداشته باشند.آنها  معمولا در فهم نشانه های غیر زبانی نیز با مشکل مواجه اند. یعنی وقتی به  آنها بگوییم «بخواب!» آن را به عنوان یک درخواست دوستانه به معنای «وقت  خواب» است تعبیر نمی کنند، بلکه برداشت آنها یک دستور تهدیدآمیز است.فرد  مبتلا به اوتیسم ممکن است حتی از درک دیدگاه ها و نظرات دیگران نیز ناتوان  باشد و نتواند واکنش دیگران به رفتارهایش را درک یا پیش بینی کند. آنها  همچنین شاید رفتارهای پرخاشگرانه یا غیر قابل کنترل از خود نشان  دهند؛ به ویژه زمانی که در یک محیط خسته کننده قرار بگیرند که در این صورت  شاید به شکستن اشیا، کشیدن موی سر یا صدمه زدن به خود و دیگران رو  بیاورند.کمبودهای زبانی:تحقیقات نشان داده اند در حالی که برخی نوزادان در شش ماهه اول کلماتی را  بیان می کنند، اما نیمی از کودکان مبتلا به اوتیسم شاید در طول زندگی شان  لال بمانند. در این میان، کودکانی هم که به این سرنوشت دچار نمی شوند، قادر  نخواهند بود توانایی های زبانی شان را حداکثر تا 8 سالگی به دست آورند.این  در حالی است که کودکان معمولی از دو سالگی شروع به کنار هم گذاشتن جملات و  تبعیت از راهنمایی های ساده می کنند. آن دسته از کودکان مبتلا به اوتیسم  که قادر به صحبت کردن هستند نیز شاید تنها بتوانند برخی جملات را دائم  تکرار و فقط از کلمات ساده استفاده کنند وگرنه آنها از مرتب کردن چند کلمه و  ساخت یک جمله معنادار عاجزند.بعضی  از این کودکان تنها می توانند آنچه شنیده اند را تکرار کنند که به این  وضعیت در علم پزشکی اگرچه در کودکان معمولی نیز اکولالیا می گویند. اما این  مرحله برای آنها حداکثر تا سه سالگی پایان می یابد. افراد مبتلا به اوتیسم  حتی در بیان ضمایر نیز با مشکل مواجه می شوند و برداشت آنها از ضمایر، یک  معنای واحد است. آنها در استفاده از کلماتی مانند «من»، «شما» یا «برای من»  دچار سردرگمی می شوند. برای مثال، اگر پدر یک کودک مبتلا به اوتیسم از او  بپرسد «پیراهنم چه رنگی است؟» پاسخ کودک ممکن است رنگ پیراهن خودش باشد.  درک مفاهیم «زبان اشاره» یک کودک مبتلا به اوتیسم شاید غیر ممکن باشد. چرا  که اشارت و لحن صدای کودک معمولا به ندرت با آنچه او می گوید یا احساس می  کند، همخوانی دارد.وسواس های مرتبط با اوتیسم:کودکی که از اوتیسم رنج می برد، ممکن است ساعت ها با موی خود بازی کند،  پایش را تاب دهد یا بانداژهایی را بر روی بازویش ببندد. بسیاری بر روی  انگشت های شصت شان راه می روند یا برخی حتی ناگهان جای خود را عوض می کنند.  متخصصان به این رفتارها «خودانگیزگی» می گویند.
درباره بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم حتما لازم است تا محیط اطرافشان آن  طور که می پسندند، باشد. حتی عده ای از آنها شدیدا درگیر برخی عادت های  روزمره شان هستند؛ یعنی اگر لیوان آنها جایی باشد که خودشان نگذاشته اند یا  بالشتشان در قسمت دیگری از کاناپه باشد، ممکن است عصبانی شوند.
داشمندان  در حال بررسی نظریه های مختلفی هستند: شاید این رفتارها مرتبط با عملکرد  مناسب حس های مختلف آنان باشد. کودکی که مزه همه چیز را می چشد؛ شاید به  دنبال یک حس بویایی خاصی است تا دنیای پیرامونش را کشف کند. شاید هم او قصد  برانگیختن حسی را دارد که کارآیی مناسبی ندارد. نظریه دیگر این است که این  رفتارها شاید بتواند سردرگمی حسی فرد مبتلا به اوتیسم را از میان ببرد.همین  رفتارهای اجباری می تواند توانایی کودک را برای بازی کردن محدود کند. در  حالی که بیشتر کودکان معمولی از 2 سالگی به همه اشیا با دید خلاقانه نگاه  می کنند، اما در مورد کودکان مبتلا به اوتیسم به ندرت چنین است. اگر اسباب  بازی به دست آنها بدهیم، اگر چه شاید برای ساعت ها آن را در دست بگیرند،  اما مانند یک کودک معمولی نمی توانند از آن بازی بگیرند.ادراک حسی:ذهن یک کودک مبتلا به اوتیسم از ایجاد تعادل میان حس های مختلف عاجز است.  یعنی کودک قادر نیست از حواس پنج گانه اش برای درک بهتر دنیای پیرامون خود  بهره بگیرد و این موجب می شود که حتی نتواند احساس سرما یا کرختی را در خود  درک کند. در برخی دیگر این احساس ها به گونه ای دیگر است یعنی برخی صداها،  تصاویر و یا مزه ممکن است آنها را به شکل آزاردهنده ای تحریک کند.توانایی های ویژه:تقریباً از هر 100 کودک مبتلا به اوتیسم، دو نفر دانشمند و نابغه می شوند.  بعضی از این کودکان  قادرند  تصاویر  سخت  سه  بعدی را ترسیم کنند. برخی  از آنها می توانند جورچین های بسیار دشوار را مرتب  کنند. تعدادی دیگر خواندن را از سنین بسیار کم شروع می کنند. حتی برخی از  آنها این توانایی را دارند تا هر اسمی که در دفترچه تلفن هست حفظ کنند،  ابزارهای موسیقی ای را که هرگز چیزی درباره آن نیاموخته اند، بنوازند یا  حتی شعری را بعد از تنها یک بار شنیدن، بخوانند.
علائم اوتیسموالدین  ممکن است متوجه شوند که کودکشان از بدو تولد «متفاوت» است، نسبت به اسباب  بازی یا مردم بی اعتنا است و شاید برای مدت طولانی به یک شیء خاص خیره می  شود. حتی علایم بیماری اوتیسم ممکن است در کودکانی که پیش از این طبیعی  بوده اند نیز دیده شود. یعنی یک کودک سالم و حساس، ناگهان پرخاشگر می شود.شاید  سال ها بگذرد تا والدین به دنبال تشخیص علت این تغییرات بروند. در این  مدت، آنها همه چیز را «رو به راه» تصور می کنند که این امر در اصل رسیدن به  درمان مناسب را به تأخیر می اندازد. باید گفت هیچ آزمایش پزشکی برای تشخیص  اوتیسم وجود ندارد. هرچند بیماری هایی هستند که علایمی مشابه اوتیسم مانند  قدرت شنوایی کم، مشکلات زبانی، اختلالات ذهنی و مشکلات عصبی دارند، اما به  محض آن که این علایم از بین بروند، والدین باید کودکشان را به یک متخصص  اوتیسم نشان دهند.
پای ژنتیک در میان استباور  عموم بر این است که اوتیسم به علت برخی نابهنجاری ها در سختار مغز به وجود  می آید که ممکن است این امر با تکامل طبیعی مغز تداخل پیدا کند. سلول ها  ممکن است اشتباهاً در جای دیگر مغز رشد پیدا کنند یا شاید حتی قسمت هایی از  شبکه ارتباطی مغز کارایی خود را از دست بدهد.مطالعات  متعدد از نوزادان دوقلو نشان می دهد که اوتیسم می تواند ارثی باشد. احتمال  آن که دوقلو های همانند که ساختار ژنتیکی مشابهی دارند، به اوتیسم دچار  شوند، بسیار بیشتر از سایر دوقلو هاست. در این بین، والدینی که یک کودک  مبتلا به اوتیسم دارند در معرض خطر کمتری برای داشتن یک کودک بیمار دیگر  هستند.بارداری ها:در طول زمان بارداری، مغز جنین بزرگتر و پیچیده تر می شود و هر عاملی که  رشد معمولی مغز را با مشکل مواجه سازد، می تواند تأثیر مادام العمر بر  احساسات، رفتارهای اجتماعی، زبان و روحیات کودک بگذارد. بنابراین، محققان  در حال بررسی این موضوع هستند که آیا شرایط خاصی مانند بارداری یا دیگر  فاکتورهای محیطی می تواند در رشد معمولی مغز تأثیرگذار باشد؟ لازم به ذکر  است برخی بیماری های ویروسی مانند سرخجه، به خصوص در 3 ماهه اول بارداری،  می تواند به اوتیسم یا اختلالات ذهنی در جنین منجر شود.اختلالات  ذهنی شایعترین مشکلات همراه با اوتیسم است. 75 تا 80 درصد افراد مبتلا به  این بیماری، تا حدودی از مشکلات ذهنی رنج می برند. 15 تا 20 درصد آنان  مشکلات ذهنی حاد دارند و ضریب هوشی شان زیر 35 درصد است. اما اوتیسم لزوماً  با ناهنجاری های ذهنی همراه نیست. ضریب هوشی بیش از 10 افراد مبتلا به  اوتیسم درحد متوسط یا بالاتر از متوسط است و عجیب آن که ضریب هوشی برخی از  آنها به میزان استثنایی بالاست. هرچند در این میان نمی توان تعریف درستی از  نمرات ضریب هوشی ارائه داد. چرا که بسیاری از آزمایش های مربوط به ضریب  هوشی، اصولاً متناسب با ویژگی های افراد مبتلا به اوتیسم طراحی نشده است.
چه باید کرد؟برخی  اقدامات پیشگیرانه مانند مداخله یا پیشگیری به موقع، آموزش ویژه، حمایت  خانوادگی و در برخی موارد تجویز دارو کمک می کند تا تعداد بیشتری از افراد و  کودکان مبتلا به اوتیسم زندگی طولانی تری داشته باشند. در این میان، تجویز  دارو کمک می کند تا برخی علایم مخصوص این بیماری تسکین پیدا کند. کودکی که  آموزش و درمان مؤثری برای او صورت می گیرد، امید به زندگی بیشتری می یابد.  حتی آنهایی که از لحاظ روانی و ذهنی دچار اختلالات شدیدی می شوند، می  توانند با برخی توانایی های منحصر به فرد مانند آشپزی، بر مشکلشان غلبه  کنند.والدین باید به این  نکته توجه داشته باشند که اگر یک کودک مبتلا به اوتیسم هرچه زودتر این کمک  ها را دریافت کند، فرصت بیشتری برای یادگیری خواهد داشت. از سوی دیگر، از  آنجایی که مغز کودک پیوسته در حال شکل گیری است، دانشمندان دانشگاه کلرادو  معتقدند که مداخله های به موقع فرصت بسیار مناسبی را برای تکامل کامل مغز  به وجود می آورد. بسیاری از این متخصصان بر این باورند که کودکان مبتلا به  اوتیسم در شرایط مخصوصی که براساس توانایی و علایق آنها ساخته و طراحی شده  باشد، قدرت یادگیری بیشتری خواهند داشت. برنامه فعالیت های ویژه و همچنین  استفاده از یک محیط کلاس درس مخصوص، به کودکان مبتلا به اوتیسم برای شناخت  خود کمک بسیار می کند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٠۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/٢٢