قبل از اینکه به معرفی اختلالات بپردازیم لازم است ابتدا با این دو مفهوم بیشتر آشنا شوید و آنها را مستقل از یک دیگر در نظر بگیرید :

زبان : منظور از زبان مجموعه ای از مفاهیم ( یا همان واژه ها ) و قوانین حاکم بر آن ( دستور زبان ) است .

گفتار : یکی از نمودهای خارجی زبان است که به شکل اصوات و کلمات دیده می شود. گفتار خود از چهار عامل تشکیل شده است که عبارتند از جریان یا روانی ،تولید یا تلفظ ، تشدید و صدا یا صوت .

با توجه به دو مفهوم فوق می توان اختلالات گفتار وزبان را در دو گروه اصلی طبقه بندی نمود، که در ادامه مطلب شرح مختصری از هریک و زیر گروه های آنها ارایه شده است.

اختلالات زبان

ـ تاخیر در رشد گفتار و زبان : یکی از شایعترین اختلالات بوده و اکثریت مراجعان به مراکز توانبخشی را تشکیل می دهد ،در این اختلال کودک دیر تر از زمان عادی سخن گفتن را آغاز می کند و در بسیاری از موارد مشاهده می شود که درک کودک کمتر از سطح سنی وی است .

تاخیر در رشد گفتار و زبان دلایل مختلفی می تواند داشته باشد که برخی از آنها عبارتند از عوامل ارثی ، ضایعات و بیماریهای دوره بارداری و بعد از تولد، کم شنوایی یا ناشنوایی ، کم توانی ذهنی ،اختلالات نافذ رشد مانند اتیسم و …

- زبان پریشی ( آفازی ) : در این اختلال فرد توانایی درک یا بیان یا هر دو را بعلت آسیب های مغزی که بطور ویژه به مناطق زبانی مغز آسیب زده است، از دست میدهد. این ضایعات میتواند بعد از دوره زبان آموزی و یا در حین آن رخ دهد که بنابراین به ترتیب به آن آفازی اکتسابی یا رشدی می گویند.

اختلالات گفتار

اختلالات گفتار خود به گروه تقسیم می شوند که عبارتند از :

- اختلالات جریان : در این مورد سرعت و روانی گفتار تحت تاثیر قرار می گیرد و شایعترین اختلالی که عموم مردم با آن آشنا هستند لکنت زبان است . در لکنت زبان فرد ممکن است صداها یا بخشی از کلمات را تکرار کند ( ما ما ماشین ) یا بکشد (م-----ا شن ) و یا آنکه روی صدایی مکث نماید. در این گروه اختلالات دیگری نیز وجود دارد.
- اختلالات تلفظ: این گروه صداها را اشتباه یاجابجا تلفظ نموده یا آنکه آنها را حذف می کنند. مثلا کودک (سلام) را به شکل( تلام) یا (الام) ادا می کند و یا ( س) را نوک زبانی ادا می کند.
- اختلالات صدا :اختلالات این گروه که عموما ناشی از ضایعات حنجره است ، شامل مواردی مانند گرفتگی صدا ، خش داشتن صدا ، بی صدایی یا نازک بودن صدا در پسران بعد از بلوغ و ضعف صدا بعد ازفلج یک طرفه تارهای صوتی می شود.
-اختلالات تشدید : رایج ترین اختلال این گروه صدای خیشومی ( یا تو دماغی ) است .علت این مشکل می تواند شکاف کام،کوتاهی نرمکام یا مشکلات عملکردی اسفنکتر کامی-حلقی باشد.
توجه داشته باشید که در هر گروه اختلالات دیگری نیزوجود دارد وهمچنین احتمال ترکیب وهمراهی چند اختلال باهم در یک فرد زیاد است و صرفا جهت جلوگیری از تخصصی شدن مطالب از بیان آنها خودداری شده است.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱۱/٩