اختلال کلمه بندی نوشتاری

مدت ها فکر می کردند که
ناتوانی در نوشتن بدون ناتوانی در خواندن امکان ندارد تا اینکه معلوم شد اختلال
کلمه بندی نوشتاری به تنهایی نیز می تواند پیدا کند.راهنمای تشخیص آماری اختلال های
روانیدر سومین چاپ تجدید نظر شده خود(
DSMIIIR)این اختلال را
تحت عنوان اختلال در نگرش بیانی در گروه اختلال های اختصاصی مربوط به رشد در زیر
گروه مهارت های آموزشی قرار داده بود. نوشتن با چند مهارت بسیار مشخص،از جمله
توانایی نگهداری موضوع در ذهن،تنظیم موضوع به صورت کلمه ها،ترسیم گرافیکی شکل هر
حرف و کلمه،به کار گیری صحیح ابزار نوشتن،به کار گیری سر و کار دارد(لرنر،1976).در
سلسله مراتب توانایی های زبان،کلمه بندی نوشتاری بعد از سایر اشکال زبان فرا گرفته
می شود.

براساس
DSMIVدر این اختلال مهارت های نوشتاری با در نظر
گرفتن هوشبهربا آموزش ،پایین تر از حد مورد انتظار و شد ت اختلال به حدی است که
آشکارا در فعالیت های روزمره و پیشرفت تحصیلی تداخل می کند .

خصوصیات بالینی و تشخیصی

کودکان مبتلا به این
اختلال پس از ورود به دبستان،چون کلمه بندی نوشتاری مهارتی است که پس از زبان و
خواندن گرفته می شود و مورد تسلط قرار می گیرد ،خیلی زود مسائلی در هجی کردن کلمات
و کلمه بندی افکار خود طبق موازین دستور ی نشان می دهند . نوشتار ها حاوی تعداد
زیادی اشتباه دستوری و ضعف در ساختن بندها (پاراگراف ها )است ؛مثلا ،علی رغم
یادآوری های مکرر همیشه فراموش می کنند که در پایان جمله نقطه بگذارند .جملات شفاهی
و کتبی کودکان مبتلا ،با بالا تر رفتن سن ابتدایی تر شده و در آنها کلمه های
انتخابی اشتباه و نامناسب ،بندها آشفته و فاقد توالی و تداوم مناسب بوده به کاهش
شدیدی در توانایی هجی کردن درست کلمات به وجود می آید .

کودکان مبتلا به این
اختلال مبتلا در دراز مدت ،احساس مستمر بی کفایتی ،حقارت ،جدایی و
بی گناهی پیدا می کنند نسبت به رفتن به مدرسه و انجام تکالیف
کتبی بی میل بوده ،ضمن نشان دادن عملکرد تحصیلی ضعیف در سایر مهارت های تحصیلی ،
نسبت به مدرسه بی علاقه می شوند و فرار از مدرسه و اختلال سلوک نشان می دهند .به
دلیل احساس بی کفایتی و شکست در تحصیل دچار خشم و ناامیدی شده یا به علت احساس
فزاینده جدایی ،بیگانگی و درماندگی دچار افسردگی مزمن می شوند و در بزرگ سالی
مشاغلی انتخاب می کنند که حداقل مهارت های مربوط به نگارش را نیاز داشته باشند .مثل
کاسبی ،سرایه داری و کارهای دیگر.

این اختلال در حدود
7تا10سالگی با عملکرد ضعیف و مستمر در نگارش متنهای نوشتاری مشخص می شود که ناشی از
نارسایی های حسی یا عصبی نیست و با ظرفیت هوشی و آموزشی فرد نا متناسب است (جدول
زیر ).

وجود یک اختلال عمده
همانند اختلال فراگیری مربوط به رشد یا عقب ماندگی ذهنی تشخیص این اختلال را منتفی
می سازد .همچنین باید اختلال هایی نظیر اختلال های ارتباطی ،اختلال خواندن نارسای
شنوایی و بینایی را از این اختلال تمیز داد .

جدول3:ملاک های تشخیصی اختلال کلمه
بندی نوشتاری

الف:مهارت های نوشتاری بر اساس آزمون های
استاندارد شده فردی( یا ارزیابی مهارت های نوشتاری) به طور قابل توجهی پایین تر از
سطح مورد انتظار،هوشبهر و آموزش متناسب با سن است.

ب:اختلال در ملاک " الف آشکارا در پیشرفت
تحصیلی یا فعالیت های روزمره زندگی که مستلزم نوشتار است تداخل کند( برای
مثال،نوشتن صحیح جمله ها از نظر دستوری و پاراگراف های درست و
صحیح).

ج:اگر نقص حسی وجود داشته باشد مشکلات مهارت
های نوشتاری به مشکلات همراه با آن افزوده می شود.

 

همه
گیر شناسی

هرچند شیوع این اختلال و
نسبت آن در دوجنس معلوم نیست ،تخمین زده می شود 3تا10درصد کودکان در سن مدرسه به
این اختلال مبتلا باشند .براساس آمار وزارت آموزش و پرورش 2/9درصد پسران و 1/1درصد
دختران در دوره راهنمایی به این اختلال مبتلا هستند .

سبب
شناسی

اختلال کلمه بندی نوشتاری
از تاثیر آمیخته یک یا چند عامل از عوامل زیر ناشی می شود :

اختلال زبان بیانی و
پذیرا و اختلال درخواهند .از این نظر احتمال وجودنقص های عصبی و
شناختی یا اختلال کارکردی در یکی از زمینه های مرکزی پردازش اطلاعات مطرح می شود
.استعداد ارثی این اختلال نیز براساس یافته های تجربی قابل تعمیق است
.

خصوصیات سرشتی نیز ممکن
است در پیدایی این اختلال به خصوص در افرادی که میدان توجه کوتاه و پریشانی حواس
دارند را با مؤثر باشند .

درمان

مداخله آموزشی در شرایط
فعلی ،بهترین درمان برای اختلال کلمه بندی نوشتاری است درمان این اختلال همانند
روان درمانی مستلزم رابطه ی خوب مراجعدرمانگران است .در این شرایط
موفقیت یا شکست در حفظ انگیزش بیمار تأثیر عمده ای در نتایج درمانی در از مدت دارد
.در این اختلال نیز همانند دیگر اختلال های یادگیری اگر علایم رفتاری و هیجانی پدید
آمده باشد باید با به کار بندی درمانی متناسب و مشاوره با والدین کمک به فرد مبتلا
شتافت .

هدف اکثر درمان ها ،اصلاح
کاستی های مورد مشاهده در کلمه بندی نوشتاری است .به همین خاطر ،اکثر برنامه های
درمانی در این زمینه فرایند نوشتن را به گام های کوچک تقسیم کرد ه و برای هر سطح
تمرین هایی را تدارک می بینند .در درمان اختلال کلمه بندی نوشتاری تمرین کافی ضرورت
بسیار دارد .چنین درمانی به جای تصحیح متون دانش آموز مبتلا به صورت مکانیکی بر رشد
و تحول کلمه بندی نوشتار ی متمرکز می شوند و شرایطی پدید می آورند که این نظرها به
روشنی دره نویسنده نقش بندد و به درستی برروی کاغذ آماده نفهمیده
شوند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱:٢٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٠/٤